II SA/Wr 141/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości gruntowej I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego E.A.K. kwotę 590,40 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100), w tym 110,40 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2015 r. J.B. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty G. z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...], wskazując jako przesłankę wznowienia "art. 145 p. 1". Wnioskodawca wskazał również, że z treści uzasadnienia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] dowiedział się w dniu 8 czerwca 2015 r., że w obrocie prawnym funkcjonuje w/w decyzja. Wezwaniem z dnia 15 czerwca 2015 r. Starosta G. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków wniesionego wniosku poprzez podanie podstawy wznowienia postępowania, pouczając o treści art. 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 23 czerwca 2015 r. J.B. powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Ponadto wskazał liczne wadliwe stwierdzenia w treści decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 r. Kolejnym pismem z dnia 1 lipca 2015 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dowodu w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument(y) był(y) sfałszowany(e). W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca pismem z dnia 13 lipca 2015 r. wskazał natomiast, że "w obiegu akt sprawy orzeczenie o wykonaniu i ustaleniu granicy [...] z 30 grudnia 1964. Działka nr 56 – w ½ części nigdy nie zmieniła numeru. Brak decyzji o jej przejęciu na rzecz M. i J.C. jako ½ części. Brak postepowania sądowego w jaki sposób została błędnie w całości wpisana po M. i J.C. na rzecz W.C.. Nadane zgodnie z dokumentem najważniejszym dla repatrianta [...] z 30 grudnia 1964 dz. 56 w ½ części Starosta G. [...] z dnia 13.07.2015. (...). Zaistniały wady błędy techniczne w operowaniu działką nr 56.". Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], podjętym na podstawie art. 149 § 1 i 3, art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", Starosta G. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty G. z dnia [...] r. nr [...], którą po rozpatrzeniu wniosku J.B. umorzono postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 56 o powierzchni 0,37 ha, położonej w obrębie J., gmina G., w udziale 1/2. W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez J.B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło bowiem, że przed wydaniem tego postanowienia organ nie dokonał jakiejkolwiek oceny twierdzeń wnioskodawcy odnoszących się do zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.. Ponadto, nie sprecyzowano jednoznacznie, który dokument (dowód), w ocenie wnioskodawcy, został sfałszowany. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Starosta G. wydał na podstawie art. art. 149 § 3, art. 148 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym ponownie odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej w/w ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pismem z dnia 15 października 2015 r. ponownie wezwał J.B. do sprecyzowania w sposób jednoznaczny, który dokument (dowód) został sfałszowany, jak również o podanie kiedy dowiedział się o sfałszowaniu tego dokumentu. Pismem z dnia 27 października 2015 r. wnioskodawca po raz kolejny odniósł się do dokumentacji osiedleńczej, konsekwentnie podając datę 8 czerwca 2015 r., kiedy dowiedział się, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Starosty G. z dnia [...] r.. Nie wskazał jednak, który dokument został sfałszowany, jak również nie podał kiedy dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tj. o okoliczności sfałszowania dokumentu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W dalszej części uzasadnienia, przywołując treść z art. 148 § 1 k.p.a., organ stwierdził, że w niniejszej sprawie podanie o wznowienie postępowania pochodziło od strony postępowania, a sam wniosek złożony został w oparciu o jedną z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1. Jednakże z uwagi na brak odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie z dnia 15 października 2015 r. organ nie był w stanie ustalić, czy podanie o wznowienie postępowania złożono z zachowaniem przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu. Reasumując Starosta stwierdził, że z punktu widzenia formalnoprawnego wniosek o wznowienie postępowania zawiera ustawową przesłankę do wznowienia. Ponieważ wnioskodawca nie podał o jaki sfałszowany dokument chodzi, a w konsekwencji - kiedy i w jakich okolicznościach dowiedział się o tym fakcie, Starosta uznał, że zachodzi przesłanka do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.B.. Zdaniem strony powołanie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest zasadne. "W oparciu o dokument Akt Nadania 1947 "granice tego gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym "Orzeczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 26 października 1964 r. Nr [...] (...) oraz orzeczenie [...] z dnia 30.XII.1964 roku. Dokument prawomocny – świadectwem tego jest fakt błędu w ewidencji obecnej dz. nr 56 obręb J. u czoła siedliska dogłębna analiza nie została przez Starostę G. dokonana, na jakiej podstawie pogmatwano sprawy - własności gruntu raz już nadanego w 1947-1964 dla gospodarstwa rodzinnego K.F. i A. – 1947 repatrianci i spadkodawcy.". Zdaniem wnioskodawcy winno nastąpić uzgodnienie obecnego zapisu w księgach wieczystych obecnego sąsiada W.C. syna M. i J.C.. "Zstępny po swoich dziadkach A.K. i F.K.. Sprostowanie zapisu wieczystoksięgowego w 1/2 części dz. 56 na podstawie 2 oryginalnych dokumentów "o wykonaniu aktu nadania" oryginał z 1964 roku z 30 grudnia 1964 r. akta [...] dwie strony, w dosłownym tego przepisu znaczeniu. Starosta jest z urzędu uprawniony do uzgodnienia KW ze stanem z 1964 r. "orzeczenie". Przymykanie oczu na dokument dostarczony do akt w zasobach Geodezji i Kartografii akta Starosty. Kłamliwa - decyzja [...] z dnia 15 października 1968 r. zaprzecza stanowi faktycznemu". Tuszowanie jest niedopuszczalne. (...). Prowadzący powyższe winni się dogłębnie zastanowić i zacząć myśleć z urzędu samodzielnie oraz rzetelnie wykonywać powierzone im zadanie w oparciu o komplet dokumentów w aktach 2013 rok 2014 rok 2015 rok oraz dołączone dokumenty ujawnione. dają podstawę do wznowienia postępowania, gdyż dokumenty zaprzeczają stanowi faktycznemu i prawomocnemu w ½ dz 56. Orzeczenia 1964 w aktach. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało w dniu [...] r. postanowienie Nr [...], którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie wskazanej przez wnioskodawcę, tj. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., dopuszczalne jest co do zasady wtedy, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a sfałszowanie dowodu stwierdzone zostało orzeczeniem sądu lub innego organu. Wyjątkiem od tej zasady jest wznowienie postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli spełnione są jednocześnie dwie przesłanki: sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wznowienie postępowania na podstawie powyższego unormowania ograniczone jest wystąpieniem łącznym trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i po trzecie - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w § 2 i § 3 tego artykułu. W wyroku z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt II SA/Ol 363/11, publ. LEX nr 1152970) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że "strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany". W rozpatrywanej sprawie - jak podkreśliło Kolegium – J.B. ubiega się o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Starosty G. z dnia [...] r., opierając ten wniosek na przesłankach wznowieniowych wynikających z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.. Pełnomocnik wnioskodawcy powołał się na w/w przesłankę w żaden sposób jej nie uprawdopodabniając. Mimo wezwania organu, strona i jej pełnomocnik nie wskazali jakie dowody okazały się fałszywe. Ogólne powoływanie się na zgromadzoną w sprawie dokumentację osiedleńczą i kwestionowanie "poprawności przebiegu całego postępowania" bądź czynienie urzędnikom zarzutu stronniczości w prowadzonym postępowaniu bez oparcia w materiale dowodowym z pewnością nie jest taką okolicznością. Tymczasem dla zaistnienia w sprawie rzeczonej przesłanki nie wystarczy nawet jej uprawdopodobnienie. Starosta słusznie – zdaniem Kolegium - bowiem przyjął, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Tak więc powtórzyć należy, że to strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany, nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Ponadto - co najistotniejsze w sprawie - ani wnioskodawca ani jego pełnomocnik nie podali terminu, w którym dowiedzieli się o sfałszowaniu dowodów oraz orzeczeniach potwierdzających sfałszowanie tych dowodów, o co zwracał się Starosta w piśmie z dnia 15 października 2015 r.. Skoro więc nie zapadły orzeczenia sądu powszechnego potwierdzające sfałszowanie dowodów, to nie było możliwości ustalenia terminu z art. 148 § 1 k.p.a., który jeszcze nie rozpoczął biegu. Z kolei analiza akt sprawy wskazuje na to, że wszystkie okoliczności podnoszone przez T.B. były znane stronie i jego pełnomocnikowi na długo przed wywiedzeniem wniosku o wznowienie postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie wniósł J.B., podnosząc, że zarówno postanowienie organu pierwszej jak i drugiej instancji zawierają wady naruszenia przepisu k.p.a.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa, o jakim mowa w przywołanym wyżej art. 145 § 1 P.p.s.a.. Należy wskazać, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym tj. w sprawie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty G. z dnia [...] r. nr [...], którą umorzono postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 56 o powierzchni 0,37 ha, położonej w obrębie J., gmina G., w udziale 1/2. Podstawę zaś jego wydania stanowi przepis art. 149 § 3 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2). Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a.. Natomiast, jeśli przekroczono termin do jego złożenia lub wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania, organ administracji wyda, na podstawie § 3 art. 149 k.p.a., postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Podstawą żądania wznowienia postępowania w niniejszej sprawie jest wprawdzie przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem wnioskodawcy wskazali w piśmie z dnia 23 czerwca 2015 r., że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, jednakże bez określenia o jakie dowody chodzi i bez przedstawienia jakiegokolwiek orzeczenia w tym przedmiocie. Jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, wznowienie postępowania na podstawie wskazanej przez wnioskodawcę dopuszczalne jest co do zasady wtedy, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a sfałszowanie dowodu stwierdzone zostało orzeczeniem sądu lub innego organu. Wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. Słusznym jest również stwierdzenie, że organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie, zaś strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Zatem podnoszone w toku postępowania kwestie dotyczące dokumentacji osiedleńczej i zarzuty kierowane pod adresem urzędników czy w zakresie przebiegu postępowania nie mogą uzasadniać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.. Tym samym należało przyjąć - w świetle twierdzeń skarżącego wynikających z wniosku o wznowienie i składanych pism - że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia postępowania. To zaś dawało podstawę do podjęcia postanowienia w trybie art. 149 § 3 k.p.a.. Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, a to obligowało do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.. Stąd orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji. W punkcie drugim orzeczono na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).