II SA/Wr 150/20

WyrokWSA we Wrocławiu2020-09-03

Skład orzekający: Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie wniosku o pozwolenie na budowę przez inwestora, w sytuacji gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie na jego wniosek, powoduje bezprzedmiotowość postępowania podlegającą umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czy też wymaga oceny pod kątem art. 105 § 2 k.p.a. uwzględniającej interes społeczny i sprzeciw innych stron?
Ratio decidendi
Cofnięcie wniosku o pozwolenie na budowę przez inwestora, w sytuacji gdy postępowanie może być wszczęte wyłącznie na jego wniosek, powoduje obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. W takim przypadku organ administracji publicznej jest zobowiązany do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a nie art. 105 § 2 k.p.a., który dotyczy wniosku o umorzenie postępowania i wymaga oceny interesu społecznego oraz ewentualnego sprzeciwu innych stron.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody D., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych. Inwestorzy cofnęli swój wniosek po tym, jak organ konserwatorski nie wydał decyzji w wyznaczonym terminie. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 105 § 1 i § 2 k.p.a., twierdząc, że cofnięcie wniosku było niedopuszczalne i sprzeczne z interesem społecznym, a organ powinien był ocenić sprawę na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 3 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2020 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent W., stosując przepisy: art. 104 i art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) oraz art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 995 z późn. zm.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia J. J. i A. K. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] we W. (działka nr [...] i część działki nr [...], [...], obręb O.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że wniosek inwestorów, reprezentowanych przez pełnomocnika o udzielenie pozwolenia na budowę inwestycji powyżej opisanej, do którego dołączono m.in. cztery egzemplarze projektu budowlanego, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz stosowne pełnomocnictwo doręczony został właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej w dniu 14 maja 2019 r. Ponadto w uzasadnieniu Prezydent W. wyjaśnił, że pismem z dnia 31 maja 2019 r. wezwał inwestorów do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sposób w piśmie określony. Inwestorzy zastosowali się do wezwania, przedkładając w dniu 11 czerwca 2019 r. wymagane dokumenty, a dodatkowo w dniu 24 czerwca 2019 r. uzupełnili dokumentację projektową o decyzję zarządcy drogi (Nr [...] z dnia [...]) zezwalającą na lokalizację zjazdu oraz decyzję Prezydenta W. (z dnia [...]) zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. W uzasadnieniu podano również, że Prezydent W. pismem z dnia 28 czerwca 2019 r. zawiadomił uprawnione podmioty o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, a postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) zobowiązał inwestorów do uzupełnienia dokumentacji projektowej w sposób wynikający z lokalizacji przyszłej inwestycji na terenie strefy obserwacji archeologicznej i obszarze wpisanym do rejestru zabytków w terminie wyznaczonym w postanowieniu, następnie przedłużonym na wniosek inwestorów. Wobec niezakończenia procedury przez organ konserwatorski przed upływem wyznaczonego terminu inwestorzy w piśmie z dnia 30 września 2019 r. oświadczyli, że wycofują wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji złożony w dniu 14 maja 2019 r., w związku z czym – jak wyjaśnił Prezydent W. w zakończeniu uzasadnienia – postępowanie prowadzone w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Opisana powyżej decyzja została w administracyjnym toku instancyjnym zaskarżona przez J. P., która w odwołaniu wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do "dalszego prowadzenia", zarzucając naruszenie przepisów art. 105 § 1 i art. 105 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji niewłaściwej podstawy prawnej. Zdaniem odwołującej się "cofnięcie wniosku w sprawie było niedopuszczalne, gdyż pozostawało w sprzeczności z interesem społecznym", a organ pierwszej instancji orzekając o umorzeniu postępowania "nie dopuścił się podjęcia merytorycznej oceny, czy cofnięcie wniosku złożonego przez wnioskodawcę może zostać skutecznie cofnięte wyłącznie w oparciu o decyzję wnioskodawcy". Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i argumentację odwołania, a następnie – motywując podjęte w sprawie rozstrzygnięcie – wyjaśnił, że zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy — Prawo budowlane, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odnosząc się do zarzutów skarżącej wyjaśnił, że z powyższego przepisu wynika, iż postępowanie administracyjne, prowadzone w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jest postępowaniem wszczynanym wyłącznie na wniosek zainteresowanego inwestora, w związku z czym w sytuacji, kiedy inwestor swój wniosek wycofuje dalsze prowadzenie postępowania należy bezwzględnie uznać za bezzasadne. Organ wskazał, że powyższe stanowisko potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w swoim wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 704/18, stwierdził, że "wszczęcie postępowania w sprawach pozwolenia na budowę oparte jest więc na zasadzie skargowości. Refleksem zasady skargowości jest z kolei zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, której istota zapewnia stronie rozporządzanie sprawą administracyjną do czasu zakończenia postępowania. Zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, zwłaszcza na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, podlega pewnym ograniczeniom. Dowodem istnienia takich ograniczeń jest art. 105 § 2 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Niemniej jednak ograniczenie zawarte w tym przepisie dotyczy tej kategorii spraw administracyjnych, które mogą być wszczęte zarówno na wniosek strony jak i z urzędu. W takim przypadku, gdy wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek strony, strona taka może jedynie żądać jego umorzenia - za zgodą pozostałych stron postępowania - natomiast organ administracji nie jest tym żądaniem bezwzględnie związany i może kontynuować postępowanie w razie stwierdzenia, że żądanie umorzenia postępowania jest sprzeczne z interesem społecznym. Nie mieści się natomiast w dyspozycji przepisu art. 105 § 2 kpa sytuacja, w której postępowanie może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony i wnioskodawca składa wyraźne oświadczenie o wycofaniu wniosku. Na skutek wycofania wniosku przestaje bowiem istnieć element warunkujący nawiązanie stosunku materialnego, a organ prowadzący postępowanie pozbawiony wniosku strony nie może orzekać w sposób merytoryczny o żądaniu nieistniejącym. W przeciwnym razie zaistniałby przypadek, gdzie dalsze prowadzenie postępowania byłoby działaniem z urzędu, które w postępowaniach określanych jako wnioskowe jest wyraźnie zakazane w art. 61 § 2 kpa. Zatem, cofnięcie wniosku powoduje powstanie obiektywnej okoliczności bezprzedmiotowości postępowania. (...) Podkreślić należy, że takie działanie na gruncie obowiązujących regulacji jest dopuszczalne. Żaden bowiem przepis Prawa budowlanego nie obliguje wnioskodawcy do kontynuowania postępowania wszczętego na podstawie wniosku o pozwolenie na budowę, ani nie pozbawia możliwości ponownego ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę dla tego samego przedsięwzięcia po wcześniejszym wycofaniu wniosku w tej sprawie. Zatem, przy wnioskowym charakterze postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, wybór postępowania pozostawiono wnioskodawcy, w tym również co do cofnięcia wniosku. W tej sytuacji, cofnięcie wniosku o pozwolenie na budowę było dla organu wiążące." Powołując się na wskazane okoliczności Wojewoda D. stwierdził, że był zobligowany do utrzymania w mocy decyzji Prezydenta W., którą umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone w tej sprawie. Prawidłowość opisanej powyżej decyzji odwoławczej zakwestionowała J. P., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W petitum skargi skarżąca zarzuciła decyzjom wydanym w administracyjnym toku instancyjnym naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a w konsekwencji umorzenie toczącego się postępowania poprzez uznanie, że dalsze jego prowadzenie wobec cofnięcia wniosku strony powoduje jego bezprzedmiotowość oraz naruszenie art. 105 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji nie dokonanie przez organ merytorycznej oceny cofnięcia wniosku pod kątem dopuszczalności jego cofnięcia. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji wydanych w sprawie i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia. W uzasadnieniu skargi J. P. wyjaśniła, że jako uczestniczka postępowania nie zgadza się z przedmiotowymi rozstrzygnięciami wskazując, że cofnięcie wniosku było w sprawie niedopuszczalne, gdyż pozostawało sprzeczne z interesem społecznym. W ocenie skarżącej podstawę rozstrzygnięć powinien stanowić art. 105 § 2 kpa, a nie jak przyjął organ art. 105 § 1 kpa. W przepisie art. 105 § 2 przewidziano odmienną formę umorzenia postępowania, które nie stało się (obiektywnie) bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji. Skarżąca wskazała też w uzasadnieniu skargi przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 kpa, które muszą być spełnione łącznie i podała, że dopuszczalność umorzenia postępowania na wniosek strony pozostaje uwarunkowana brakiem sprzeciwu innych stron, do których organ administracji publicznej musi zwrócić się o zajęcie wyraźnego stanowiska w tej kwestii, a sprzeciw nawet jednej ze stron stanowić winien o niedopuszczalności umorzenia postępowania w tym trybie. W niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek działań organu w tym zakresie. W dalszej części uzasadnienia skarżąca przedstawiła stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w kwestii umorzenia postępowania na zasadzie art. 105 § 2 kpa, dotyczącym obiektywnej bezprzedmiotowości, wskazując jednocześnie, że nie ulega wątpliwości, iż klauzula interesu społecznego działa tu przeciwko interesowi strony, która cofnęła wniosek, bowiem klauzula ta jest okolicznością przemawiającą za odmową umorzenia postępowania, a nie za jego umorzeniem. Oznacza to, że organ administracji publicznej był obowiązany zbadać, czy skonkretyzowany interes społeczny nie sprzeciwia się umorzeniu postępowania, czego nie uczynił. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że organ administracji publicznej jest zobowiązany starannie wyważyć interes strony żądającej umorzenia postępowania i interes społeczny, który w konkretnych okolicznościach sprawy przemawia za kontynuowaniem postępowania i rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji. W ocenie skarżącej kodeks postępowania administracyjnego nie daje również podstaw do cofnięcia wniosku w toku postępowania administracyjnego, którym strona nie dysponuje w takim stopniu, w jakim dysponuje postępowaniem cywilnym, chociaż w postępowaniu cywilnym Sąd winien rozważyć przed umorzeniem interes społeczny. W doręczonej Sądowi w dniu 12 marca 2020 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie, podkreślając, że w związku z wycofaniem wniosku przez inwestorów, wbrew twierdzeniom skarżącej, powstaje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, stanowiąca obiektywną i bezwzględną przeszkodę w jego dalszym prowadzeniu. Cofnięcie wniosku oznacza bowiem brak żądania uprawnionego podmiotu, a tym samym przedmiot postępowania przestaje istnieć i nie jest to przypadek fakultatywnego umorzenia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 105 § 2 kpa. Na rozprawie wyznaczonej na dzień 3 września 2020 r. uczestnik postępowania J. J. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne: Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości lub części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji przy zastosowaniu wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, co uprawniało Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną orzekania w postępowaniu administracyjnym stanowił przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, wskazany przez Prezydenta W. wprost w podstawie prawnej decyzji, a przez Wojewodę D. pośrednio poprzez art. 138 § 1 pkt 1 powołanej powyżej ustawy procesowej. Zgodnie z dyspozycją ustawodawcy zawartą w powoływanym przepisie art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Uznając ten przepis za podstawę prawną rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, organy właściwe instancyjnie stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania zaistniałą na skutek wycofania przez inwestorów – J. J. i A. K., w dniu 30 września 2019 r. wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestycji wcześniej opisywanej, doręczonego organowi w dniu 14 maja 2019 r. W sensie prawnym złożenie takiego oświadczenia spowodowało, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, bowiem strona postępowania zrezygnowała z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt V SA 381/01). Nie ulega bowiem wątpliwości, że do elementów konstrukcyjnych przedmiotu sprawy administracyjnej zaliczyć należy także wolę uprawnionego podmiotu, o ile ustawodawca łączy z nią istnienie postępowania. Powyższe należy odnieść do regulacji dotyczących rozstrzygania w sprawach pozwolenia na budowę, które stosownie do art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego mogą być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego inwestora. Wszczęcie postępowania w sprawach pozwolenia na budowę oparte jest więc na zasadzie skargowości. Refleksem zasady skargowości jest z kolei zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, której istota zapewnia stronie rozporządzanie sprawą administracyjną do czasu zakończenia postępowania. Zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, zwłaszcza na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, podlega pewnym ograniczeniom. Dowodem istnienia takich ograniczeń jest art. 105 § 2 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Niemniej jednak ograniczenie zawarte w tym przepisie dotyczy tej kategorii spraw administracyjnych, które mogą być wszczęte zarówno na wniosek strony jak i z urzędu. W takim przypadku, gdy wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek strony, strona taka może jedynie żądać jego umorzenia - za zgodą pozostałych stron postępowania - natomiast organ administracji nie jest tym żądaniem bezwzględnie związany i może kontynuować postępowanie w razie stwierdzenia, że żądanie umorzenia postępowania jest sprzeczne z interesem społecznym. Nie mieści się natomiast w dyspozycji przepisu art. 105 § 2 kpa sytuacja, w której postępowanie może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony i wnioskodawca składa wyraźne oświadczenie o wycofaniu wniosku. Na skutek wycofania wniosku przestaje bowiem istnieć element warunkujący nawiązanie stosunku materialnego, a organ prowadzący postępowanie pozbawiony wniosku strony nie może orzekać w sposób merytoryczny o żądaniu nieistniejącym. W przeciwnym razie zaistniałby przypadek, gdzie dalsze prowadzenie postępowania byłoby działaniem z urzędu, które w postępowaniach określanych jako wnioskowe jest wyraźnie zakazane w art. 61 § 2 kpa. Zatem, cofnięcie wniosku powoduje powstanie obiektywnej okoliczności bezprzedmiotowości postępowania. Zaznaczenia bowiem wymaga, że przy wnioskowym charakterze postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, wybór postępowania pozostawiono wnioskodawcy, w tym również co do cofnięcia wniosku. W tej sytuacji, cofnięcie wniosku o pozwolenie na budowę było dla organu wiążące i obligowało organ do umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Skoro inwestor jest dysponentem swojego żądania (wniosku) do czasu rozstrzygnięcia sprawy decyzją merytoryczną, załatwiającą jego wniosek co do istoty, to może on ten wniosek cofnąć i to w całości lub też w części, która daje się jednoznacznie wyodrębnić. Wówczas zastosowanie w sprawie ma art. 105 § 1 kpa, a nie § 2, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego – w całości lub w określonej części, w zależności od treści oświadczenia inwestora (por. A. Plucińska-Filipowicz, komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/El; M.Kotulski, Kilka uwag o sposobach zakończenia postępowania administracyjnego, Casus 2008 r., Nr 1, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1339/10, z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 76/2011). W uzupełnieniu należy ponownie wyjaśnić, że bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa zachodzi wówczas, gdy w jego toku wystąpi brak jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego, to jest przedmiotu, podmiotu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Cofnięcie wniosku eliminuje przedmiot postępowania w sprawie administracyjnej, czyli jeden z jej obligatoryjnych (koniecznych) elementów, co jest postrzegane w judykaturze administracyjnej jako obiektywna postać bezprzedmiotowości (np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r. II OSK 551/2011, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 49/2007). Istotne też jest, że systematyka przepisu art. 105 kpa wskazuje, iż w pierwszej kolejności (§ 1) rzeczą organu jest badanie przyczyn bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. Jeżeli takie przyczyny wystąpią, to organ ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Natomiast treść § 2 tego przepisu, nie odwołuje się do pojęcia "bezprzedmiotowości postępowania", lecz odnosi się do wniosku strony mającego na celu umorzenie postępowania. Badanie więc tego, czy postępowanie jest bezprzedmiotowe jest obowiązkiem organu, na każdym etapie prowadzonego postępowania. Jak wynika z przedstawionych poglądów, bezprzedmiotowość ta wynikać może także z faktu złożenia oświadczenia o rezygnacji strony z chęci nabycia określonego uprawnienia, w drodze decyzji administracyjnej. Zauważyć należy, że w kontrolowanej sprawie inwestorzy – J. J. i A. K., w których imieniu działał pełnomocnik, nie domagali się umorzenia postępowania, lecz złożyli jednoznaczne oświadczenie o cofnięciu wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Tak sformułowany wniosek, w kontekście przedstawionych rozważań i poglądów, zasadnie został przez organ oceniony przez pryzmat art. 105 § 1 kpa. Decyzja o umorzeniu postępowania jest bowiem naturalną konsekwencją cofnięcia przez inwestorów wniosku, wyrażającego ich wolę zakończenia sprawy, bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W kontrolowanej sprawie ocenie sądu podlega kwestia dopuszczalności umorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji cofnięcia wniosku przez stronę, która to postępowanie zainicjowała. Orzekające w tej sprawie organy administracji uznały, iż cofnięcie wniosku (żądania) inicjującego postępowanie administracyjne, przez osobę, która wniosek ten złożyła, świadczy o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania i skutkuje jego umorzeniem. Skarżąca natomiast twierdziła, że umorzenie postępowania na skutek cofnięcia wniosku przez stronę inicjującą to postępowanie, winno być uzależnione od oceny wystąpienia przesłanek zawartych w art. 105 § 2 kpa. Wskazany przepis uzależnia bowiem umorzenie postępowania na wniosek strony, m.in. od braku sprzeciwu innych stron tego postępowania. Sąd ze względów wcześniej wskazanych podziela pogląd przyjęty przez orzekające w sprawie organy administracji. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych, które zaistniały w sprawie właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej był związany cofnięciem przez inwestora wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie przy zastosowaniu art. 105 § 1 kpa. Ponownie należy podkreślić, że przepis art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego ustanawia dwie ogólne zasady umarzania postępowania administracyjnego: pierwszą, przewidzianą w § 1, dotyczącą działania organu ex officio ze skutkiem obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości i drugą, unormowaną w § 2, dopuszczającą stosowanie zasady względnej dyspozycyjności z pozostawieniem organowi administracyjnemu uznania w kwestii umorzenia postępowania (np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017). W rozpoznawanej sprawie – co istotne – inwestorzy nie złożyli wniosku o umorzenie postępowania, ale cofnęli wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę, co zasadnie – w ocenie Sądu – zostało uznane za rezygnację z woli uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, objętej ich wnioskiem. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że organy orzekające w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zastosowały przepisy prawa procesowego i brak jest podstaw do uwzględnienia skargi – stosownie do przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło