II SA/Wr 1501/02

4 II SA/Wr 1501/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 6 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 roku sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji samochodu ciężarowego; - o d d a l a skargę. Uzasadnienie. Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] roku został zarejestrowany na nazwisko K. N. samochód marki Dodge Durango Nr rej. [...], jako samochód ciężarowy. W wyniku sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wszczęło postępowanie w sprawie. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] roku (Nr [...]) – wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2, 157 § 1, 158 § 1 Kpa - stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] roku o zarejestrowaniu samochodu marki Dodge Durango Nr rej. [...], jako samochodu ciężarowego. K. N. zgłosił wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i zarzucił, że do rejestracji samochodu przedłożył wszystkie dokumenty, jakich od niego żądano i dlatego jego zdaniem po tylu latach nie może ponosić skutków unieważnienia decyzji o rejestracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, w związku z art. 127 § 3 i 4 Kpa - utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] roku. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że pismem z dnia [...] r. K. N. złożył wniosek o dokonanie rejestracji samochodu marki DODGE DURANGO jako samochodu ciężarowego, który był dotychczas zarejestrowany jako samochód osobowy. Do wniosku dołączony został dokument zaświadczenie z dnia [...] r. o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, z którego wynika, że rodzaj tego pojazdu został określony jako samochód ciężarowy. Decyzja dotycząca rejestracji samochodu jako ciężarowego w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 68 pkt. 1 i 9, art. 72 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zmn.) i § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 57 poz. 365 ze zmn.) zmiana charakteru samochodu z osobowego na ciężarowy wymaga świadectwa homologacji. Organ rejestrujący samochód bez żadnej podstawy przyjął, że ma on charakter samochodu ciężarowego, skoro nie zostało przedstawione świadectwo homologacji potwierdzający taki charakter pojazdu. W tym zakresie organ powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 roku OPK 17/00 oraz na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2001 roku II RN 194/01. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił, że kupił samochód w dniu [...] r. jako samochód ciężarowy i nie dokonywał żadnych zmian w jego konstrukcji. Przepisy dotyczące homologacji samochodu mówią o producencie lub importerze, jako osobach zobowiązanych do uzyskania odpowiedniej homologacji; zawsze dotyczy to osób dokonujących zmian konstrukcyjnych (art. 68 pkt. 1 Prawo o ruchu drogowym). Zarzucił też, że kupił w dobrej wierze samochód ciężarowy i taki samochód zarejestrował. Nie dokonywał żadnych zmian w jego konstrukcji, co oznacza, że SKO w W. nie powinno w ogóle zajmować się decyzją o rejestracji na rzecz skarżącego. Jeśli samochód przed jego kupnem został określony jako ciężarowy, to wszelkie zmiany w tej ocenie nie powinny obciążać skarżącego, gdyż to nie on dokonywał zmian. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i dodatkowo wskazało, że nie jest ważne kto dokonał zmian w pojeździe, które po badaniu technicznym pojazdu dały podstawę organowi do zarejestrowania go jako samochód ciężarowy lecz ważne jest to, kto złożył wniosek o pierwszą rejestrację samochodu jako ciężarowy, bez dołączenia homologacji, na podstawie zaświadczenia o przeprowadzeniu badania technicznego kwalifikującego ten pojazd jako ciężarowy. Osobą tą był skarżący. Pojazd ten został wprowadzony na polski obszar celny jako samochód osobowy, a więc oznacza to, że powinien być zarejestrowany jak samochód osobowy. Zgodnie z przepisem § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji pojazdów (Dz.U. Nr 57, poz. 365 ) przy pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy właściciel dołącza do wniosku dokument własności pojazdu, dowód rejestracyjny albo dokument potwierdzający zarejestrowanie pojazdu albo jego wyrejestrowanie, jeżeli pojazd był zarejestrowany za granicą, dowód odprawy celnej przywozowej, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Z przepisu § 2 ust. 4 rozporządzenia wynika, że dane techniczne pojazdu organ rejestrujący wpisuje na podstawie odpisu świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji. W przypadku zmiany danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym do wniosku o zmianę tych danych dołącza się dokument potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów (§ 13 ust. 2 rozporządzenia). Zdaniem Kolegium należy uznać, że jeżeli do rejestracji nowego pojazdu w Polsce niezbędna jest homologacja, zaś do przywiezionego z zagranicy dowód rejestracyjny lub dokument potwierdzający zarejestrowanie, w którym wpisany jest rodzaj pojazdu jako osobowy lub ciężarowy, to zmiana jego przeznaczenia wymaga uzyskania homologacji, gdyż te dane wpisuje organ w oparciu o ten dokument. Potwierdza on przeznaczenie konstrukcyjne pojazdu producenta lub importera. Zdaniem Kolegium dokumentem tym nie może być przedłożone zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku – właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ administracyjny nie naruszył wskazanych wyżej przepisów. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że organ naruszył przepisy prawa materialnego. Trafnie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] roku w sprawie rejestracji samochodu marki Dodge Durango Nr rej. [...] jako samochód ciężarowy rażąco naruszała prawo. W sprawie nie jest sporne, że poprzednio przedmiotowy samochód był zarejestrowany jako samochód osobowy. W uchwale Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 roku OPK 17/00 - ONSA 2001/2/62 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "...Stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zmn.) producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części, prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie, jest obowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu wydane przez ministra właściwego do spraw transportu. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu za producenta, o którym mowa w ust. 1, uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów... W świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Zarówno przed, jak i po wejściu w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. pojęcie rodzaju pojazdu nie występowało samodzielnie, lecz zawsze jako element i cecha typu pojazdu. Według art. 68 ust. 9 tej ustawy obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji przez producenta lub importera powstaje także w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu w porównaniu z wcześniej homologowanym. Zgodnie z definicją sformułowaną w § 3 pkt 9 rozporządzenia z dnia 7 października 1999 r. producentem jest podmiot odpowiedzialny za wszystkie aspekty procesu homologacji typu i zapewnienie zgodności produkcji. Wobec tego przy dokonywaniu zmiany w typie pojazdu obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji będzie ciążył na podmiocie dokonującym takiej zmiany i dopiero spełnienie tego warunku umożliwi właścicielowi zarejestrowanie pojazdu lub wprowadzenie zmiany w jego dowodzie rejestracyjnym. Chodzi o zmiany, o których mowa w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. i w § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1999 r., wymagającym załączenia dokumentu potwierdzającego, że zmiany są dokonywane zgodnie z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdu. Odnosi się to również do sytuacji, gdy takiej zmiany dokonuje właściciel pojazdu. Należy jednocześnie podkreślić, że zmiany rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy nie można w żadnym razie traktować mniej rygorystycznie niż określonego w art. 68 ust. 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. obowiązku uzyskania nowego świadectwa homologacji przy zmianie przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu... W § 55 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993 r. zwolniono producentów i importerów pojazdów z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji danego typu pojazdu wyprodukowanego lub sprowadzonego z zagranicy w ilości jednej sztuki rocznie. Artykuł 58 ust. 1 pkt 1 i art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r., na podstawie których wydano to rozporządzenie, nie zawierały upoważnienia do wprowadzenia takich zwolnień, lecz tylko do określenia warunków i trybu uzyskiwania i cofania świadectw homologacji. Również w art. 68 ust. 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. nie było upoważnienia do wprowadzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wyjątków od zasady uzyskiwania świadectwa homologacji przy produkcji i imporcie nowego typu, przedmiotów wyposażenia i części oraz w wypadku zmian objętych art. 68 ust. 9. W rezultacie należy również odmówić zastosowania przepisu § 55 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993 r., włączonego do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432) z mocy jego § 58..." Stanowisko to zostało potwierdzone także w uchwale Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 roku OPK 22/02 – ONSA z 2003 r. Nr 2 poz. 52, w uzasadnieniu uchwały Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 OPK 1 /02 – ONSA Nr 3 poz. 108, a także w wyroku z dnia 27 listopada 2001 roku II SA 2611/00. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001 roku III RN 194/01 – OSNP Nr 5 poz. 103 stwierdził, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm. w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 155, poz. 772 ze zm.) w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela te poglądy w całości. Wniosku tego nie zmienia okoliczność, że skarżący do rejestracji przedstawił samochód, który został sprowadzony z zagranicy. Żaden bowiem przepis ustawowy nie zwalniał tego rodzaju pojazdów z obowiązku przedstawienia świadectwa homologacji. Nie ma też istotnego znaczenia w sprawie okoliczność, że decyzja o rejestracji samochodu jako ciężarowego wydana została w czasie, gdy obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji pojazdów (Dz.U. Nr 57, poz. 365). Rozporządzenie to nie mogło bowiem zawierać regulacji sprzecznych z art. 68 Prawa o ruchu drogowym. Wskazane natomiast poglądy wyrażone w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też przez Sąd Najwyższy dotyczą wykładni tego przepisu ustawy. Uzasadniony jest zatem pogląd, że w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji pojazdów (Dz.U. Nr 57, poz. 365) interpretacja przepisu art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) nie może być inna, aniżeli wyżej przedstawiono. Należy też podkreślić, że nie mają znaczenia te zarzuty skarżącego, w których wskazywał, że sam kupił samochód, który w umowie określono jako ciężarowy, a także, iż transakcja ta z jego strony zawarta była w dobrej wierze. Jak trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w postępowaniu o zarejestrowanie pojazdu nie są badane ani okoliczności zawarcia umowy sprzedaży, ani też dobra, czy zła wiara nabywcy. W tym postępowaniu znaczenie ma tylko stan samochodu odpowiadający świadectwu homologacji i innym wymaganym dokumentom. Nabycie natomiast samochodu z wadą prawną, czy też na podstawie nieprawdziwych danych podanych przez sprzedawcę w pewnych okolicznościach mogłoby stanowić przesłankę do wniesienia powództwa cywilnego przeciwko sprzedawcy. Okoliczności te są jednak bez znaczenia w administracyjnym postępowaniu dotyczącym rejestracji samochodu. Jak więc wynika z przedstawionych orzeczeń, w chwili obecnej utrwalony jest więc pogląd, że zmiana charakteru samochodu z osobowego na ciężarowy nie może być dokonana bez przedstawienia nowego świadectwa homologacji. W niniejszej sprawie nowe świadectwo homologacji samochodu nie zostało przedstawione. Dlatego rejestracja tego samochodu dokonana decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] roku była dokonana została bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Istniały zatem podstawy określone w art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) skarga podlegała oddaleniu. Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.