II SA/Wr 157/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na postanowienie prostujące z urzędu błąd pisarski w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, bezodpływowego osadnika ścieków oraz niezbędnej infrastruktury postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi D. W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podała, że nie stać jej na pokrycie kosztów postępowania i walkę z bezprawiem i korupcją. Dalej skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, a ich łączny miesięczny dochód wynosi 2.738 zł i pochodzi wyłącznie z otrzymywanych emerytur. Wskazała też, że jest współwłaścicielką nieruchomości położonej we wsi N., oznaczonej jako działki nr 96/1 i 96/2 o pow. 2488 m2. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących jej dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni złożyła wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. oddalił ten wniosek. Na postanowienie to skarżąca wniosła zażalenie i została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia (wezwanie doręczono w dniu 23 lipca 2014 r. – k. 60 akt). W dniu 7 lipca 2014 r. do akt wpłynęło pismo skarżącej (k. 54 akt sądowych), w którym skarżąca podała, że: "z ostrożności procesowej opłacam sprawę do zarządzenia o wpis, bowiem oszukuje mnie sąd. Podtrzymuję wniosek o pomoc". W dniu 7 lipca 2014 r. skarżąca uiściła kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu "opłaty sądowej" – k. 55 akt sądowych. Pismem z dnia 10 lipca 2014 r. wezwano skarżącą do wyjaśnienia, czego dotyczy owa opłata sądowa. Skarżąca żądanych wyjaśnień nie udzieliła. Przewodniczący Wydziału II zarządził w dniu 13 sierpnia 2014 r. zaliczenie uiszczonej opłaty na poczet wpisu sądowego od skargi. W dniu 14 lipca 2014 r. skarżąca wniosła o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy powiedzieć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu mimo wniosku o wyłączenie sędziów, w tym sędziego sprawozdawcy, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. W przekonaniu sądu, rozpoznanie zgłoszonego w wyniku wezwania do opłacenia wpisu od skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie taką czynnością, ponieważ bez rozpoznania tego wniosku nie jest możliwe nadanie dalszego biegu sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II OZ 929/13, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Stosownie do przepisu z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie sądu dane zawarte we wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy są na tyle ogólnikowe i niepełne, że nie pozwalają na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej, więc nie można stwierdzić, czy rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Skarżąca zignorowała wezwanie referendarza i nie przedstawiła wiarygodnych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Tymczasem podany dochód gospodarstwa domowego skarżącej na poziomie 2.738 zł – w przekonaniu sądu – jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżącej nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się możliwości płatnicze skarżącej. To jednak, co skarżąca ujawniła we wniosku o przyznanie prawa pomocy, podlega ocenie sądu i prowadzi do przyjęcia, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obecnie skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. W prawidłowym toku postępowania sądowoadministracyjnego dalszym kosztem postępowania może być ewentualna opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem (100 zł) lub ewentualny wpis sądowy od skargi kasacyjnej (100 zł). Niemniej uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł – zdaniem sądu – potwierdza dodatkowo, iż nie wykazano jakoby skarżąca nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżącą obecnie obciąża obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego, jednak w ocenie sądu ten koszt postępowania można pominąć w rozważaniach, jako wywołany wyłącznie działaniem skarżącej niezmierzającym do rozpoznania sprawy. Uwzględniając powyższe sąd doszedł do przekonania, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy pozostaje nienależycie udokumentowany, ale już jego ocena w tym stanie pozwala na przesądzenie, iż na obecnym etapie nie zostało przez skarżącą wykazane, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Co za tym idzie, sąd ocenił również, że skoro sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia zwolnienia jej z kosztów sądowych w całości z powodu ubóstwa, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Innymi słowy, brak jest podstaw, aby kredytować działalność profesjonalnego pełnomocnika skarżącej ze środków publicznych. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.