II SA/Wr 17/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ś. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 17/20 o zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania hali produkcyjnej postanawia: I. uzupełnić wyrok w ten sposób, że dotychczasową sentencję oznaczyć jako pkt I i dodać pkt II w brzmieniu: "zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania". II. odmówić uzupełnienia wyroku w pozostałym zakresie objętym wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10.09.2020 r., sygn. akt II SA/Wr 17/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. M. Ś. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję DWINB z [...].11.2019 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję PINB w Z. z [...].09.2019 r., nr [...] o umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Skarżąca pismem z 15.09.2020 r. wniosła o uzupełnienie tego wyroku przez zasądzenie na jej rzecz poniesionych przez nią kosztów tego postępowania w kwocie 901 zł, na które składają się wpis od skargi, opracowanie skargi i dalszych pism procesowych, koszty przesyłki opłaty i korespondencji oraz koszty osobistego stawiennictwa na rozprawie. Postanowieniem z 02.10.2020 r. WSA we Wrocławiu nie uwzględnił tego wniosku i odmówił uzupełnienia wyroku przez rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego zmiany i przyznania od organu poniesionych przez nią celowych kosztów do dochodzenia jej praw. Wskazała, że stosowny wniosek zgłosiła w piśmie z 28.01.2020 r. będącym uzupełnieniem wniesionej skargi. NSA postanowieniem z 26.03.2021 r. uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Stosownie do treści art. 157 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Natomiast w § 2 tego przepisu przewidziano możliwość uzupełnienia wyroku co do zwrotu kosztów na posiedzeniu niejawnym. W myśl § 3 art. 157 orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. W niniejszej sprawie wniosek o uzupełnienie wyroku został zgłoszony z zachowaniem ww. terminu ustawowego. Jednym z dodatkowych orzeczeń, które według przepisów ustawy Sąd powinien zamieścić z urzędu, jest orzeczenie o kosztach postępowania, gdyż przepis art. 209 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia wniosku strony o zwrot kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i 204 p.p.s.a. W myśl natomiast art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje jednak tylko w tych przypadkach, w których Sąd nie orzekł o kosztach postępowania mimo, że strona - we właściwym czasie - żądała ich przyznania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w piśmie procesowym z 28.01.2020 r. zgłosiła wniosek o zwrot kosztów postępowania. Na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W niniejszej sprawie, na takie koszty postępowania składa się wyłącznie uiszczony wpis od skargi w wysokości 500 zł, ustalony w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., Nr 221, poz. 2193). W konsekwencji, stosownie do art. 157 § 1 p.p.s.a., należało uwzględnić wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku w części dotyczącej uiszczonego wpisu sądowego, o czym orzeczono w pkt I postanowienia. Wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku w zakresie pozostałych kosztów okazał się bezzasadny. W wykazie przedstawiającym poniesione przez skarżącą koszty w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zawartym przez skarżącą w piśmie z 15.09.2020 r., wymienione zostały m.in. koszty dojazdu na rozprawę w dniu 10.09.2020 r. w postaci kwoty należnej za bilet uprawniający do przejazdu kolejami państwowymi w wysokości 38 zł. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dowodów – np. w postaci załączenia biletu kolejowego na dowód odbycia podróży we wskazany sposób oraz potwierdzającego poniesiony koszt we wskazanej wysokości. Należy dodatkowo podkreślić, że w aktualnym stanie prawnym stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jej zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony osobiście na podstawie art. 91 § 3 p.p.s.a. może się ona domagać zwrotu kosztów podróży (postanowienie NSA z 14.11.2013 r., I OZ 1039/13). W realiach niniejszej sprawy skarżąca nie została wezwana do stawiennictwa w siedzibie Sądu w myśl art. 91 § 3 p.p.s.a., wobec czego nie można uznać, że zachodzi w tym wypadku okoliczność uzasadniająca zwrot kosztów poniesionych celem odbycia podróży na rozprawę w dniu 10.09.2020 r. Skarżąca wnioskując o uzupełnienie wyroku z 10.09.2020 r. powołuje się również na koszty poniesione na przekazanie skargi i pism procesowych do Sądu, poprzez nadanie ich w placówce pocztowej oraz koszt związany z uiszczeniem wpisu sądowego, w łącznej wysokości 48,40 zł. Ponownie należy wskazać, że skarżąca nie przedstawia żadnych dowodów na poniesienie kosztów, które zawarła w swoim piśmie, nie można więc uznać, że strona skarżąca wykazała, że poniosła wydatki w powyższej wysokości. Ponadto, jak już zostało wcześniej podkreślone, z treści art. 199 p.p.s.a. wynika, że podstawową zasadą ponoszenia kosztów przez strony postępowania sądowoadministracyjnego jest samodzielne ponoszenie kosztów związanych z udziałem w sprawie. Uwzględnić w tym wypadku należy również art. 200 p.p.s.a. zgodnie, z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Cechą szczególną przedstawionych regulacji jest kazuistyczny sposób ich sformułowania, który wskazuje, że wolą ustawodawcy było precyzyjne określenie sytuacji gdy na stronę postępowania może być nałożony obowiązek dokonania zwrotu kosztów postępowania strony przeciwnej. Tego rodzaju regulacja, która odnosi się z jednej strony do sfery uprawnień, ale z drugiej do obowiązków stron postępowania sądowego, nie może być interpretowana w sposób rozszerzający, ani tym bardziej uzupełniana w drodze analogii. Stałoby to w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że skarżąca nie może dochodzić zwrotu kosztów postępowania odnoszących się do drobnych wydatków, takich jak opłaty uiszczane celem nadania pism do Sądu w postępowaniu (44,90 zł), czy koszty przeznaczane na dokonanie czynności uiszczenia wpisu (3,50 zł). W odniesieniu do kosztów określonych przez skarżącą w piśmie z 15.09.2020r. jako "roboczo godziny" brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyznanie zwrotu kosztów w tym zakresie. Skarżąca nie poniosła żadnych kosztów wykorzystując swój czas wolny na sporządzenie wskazanych przez siebie pism, nie jest więc możliwe dokonanie zwrotu nieistniejących kosztów. Przedstawione wyliczenia odnoszą się do hipotetycznej stawki godzinowej, jaką skarżąca otrzymałaby wykonując te czynności zawodowo, nie stanowią więc rzeczywistych wydatków, albo utraconych dochodów. Z powyższych względów wniosek o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie opisanych kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony i dlatego Sąd, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia.