II SA/Wr 175/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D., M., J. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. i M.W. oraz M.W. i J.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wód opadowych z drogi powiatowej N.D.-B. na działki nr [...] i [...] we wsi N.D. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W dniu 7 czerwca 2004 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wynika z niego, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostają dwie osoby: B.W. i K.W.. Na miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny składają się: emerytura D.W. w wysokości 850 zł netto, emerytura M.W. w wysokości 1002 zł netto oraz wynagrodzenie J.W. w kwocie 2200 zł. Co łącznie daje kwotę 4052 zł. M.W. studiuje poza granicami kraju i utrzymywana jest przez wszystkich członków rodziny. B.W. nie pracuje, zaś K.W. – studiuje. Skarżący są współwłaścicielami dwóch nieruchomości – działki nr [...] i [...] w N.D.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – odcięto im w domu zimną wodę. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2004 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw, domagając się jego uchylenia i zwolnienia z całkowitych kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej ustawą, stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powyższej ustawy - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawców i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący obowiązani są pokryć koszt 500 zł tytułem wpisu od skargi. Przy czym do uiszczenia tejże kwoty zobowiązane były solidarnie cztery osoby. W ocenie Sądu, kwota ta jest sumą, którą skarżący mogą ponieść, tym bardziej jak weźmie się pod uwagę, że skarga została wniesiona w kwietniu 2004 r.. Ponadto oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu (4052,00 zł netto) oraz koszty miesięcznego utrzymania (skarżący nie wskazali, że takie koszty ponoszą), Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Należy zaznaczyć, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowany w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku), lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zaś takie okoliczności wobec skarżących nie występują. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.