II SA/Wr 177/11
WyrokWSA we Wrocławiu2011-05-18
Skład orzekający: Alicja Palus, Olga Białek, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie prawidłowości wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków, może umorzyć to postępowanie jako bezprzedmiotowe, jeśli istnieje ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca nabycie własności nieruchomości przez inny podmiot?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe, jeśli istnieje ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca nabycie własności nieruchomości przez inny podmiot, co eliminuje potrzebę dalszego wyjaśniania kwestii własności w operacie ewidencyjnym. W takim przypadku postępowanie wyjaśniające nie jest już potrzebne do aktualizacji danych ewidencyjnych.Stan faktyczny
Gmina W. wniosła o wyjaśnienie podstawy wpisu W. Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." jako właściciela nieruchomości w operacie ewidencji gruntów. Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na ostateczną decyzję Wojewody W. stwierdzającą nabycie własności tej nieruchomości przez Gminę W. Po rozpatrzeniu odwołań Gminy W. i Spółdzielni, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Gmina W. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do WSA we Wrocławiu, zarzucając wadliwe stosowanie prawa i naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus – spr. Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję D. W. I. N. G. i K. we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prawidłowości wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. (działający jako Starosta) stosując przepisy art. 105 § 1 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu dnia 5 października 2010r. w sprawie prawidłowości zapisu dotyczącego wpisu W. Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela nieruchomości położonej we W. przy ul. S.[...], geodezyjnie oznaczonej jako działka nr[...], AM-[...], obręb W. o powierzchni 0,0235 ha, o nieurządzonej księdze wieczystej.
Uzasadniając decyzję organ orzekający podał, że w dniu 17 września 2010r. Urząd Miejski W. – Wydział Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa złożył wniosek o wyjaśnienie na jakiej podstawie w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. W. Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa "S Ch." wpisana jest jako właściciel opisanej wcześniej nieruchomości. W tych okolicznościach w dniu 5 października 2010r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości zapisu wskazanego we wniosku.
Z dalszej części uzasadnienia wynika, że na podstawie analizy zebranego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego ustalono, iż Wojewoda W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej we W. przy ul. S. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obszaru W. jako działka nr [...], AM-[...], o powierzchni 0,0235 ha. Decyzja stała się ostateczna w dniu 5 sierpnia 1992r.
W ocenie organu orzekającego wobec rozwiązania kwestii dotyczącej prawa własności opisywanej wcześniej działki postępowanie prowadzone w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
W odwołaniu od opisanej powyżej decyzji Gmina W. wniosła o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia albo uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie przez organ drugiej instancji decyzji w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu odwołania Gmina W. zarzuciła m.in., że istotą prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania było ustalenie prawidłowości zapisu dotyczącego wpisu W. Spółdzielni Rolniczo - Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela, w stosunku do nieruchomości położonej we W.przy ul. S. [...], geodezyjnie oznaczonej jako działka nr [...], AM-[...], obręb W. o pow. 0,0235 ha, o nie urządzonej księdze wieczystej. W swojej decyzji organ nie ustalił prawidłowości ww. zapisu, stwierdzając jedynie bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania. Zgodnie z operatem ewidencji gruntów i budynków obrębu W., działka nr [...], AM-[...] jako właściciel nadal figuruje W. Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa "S. Ch." we W. a nie Gmina W.- zgodnie z decyzją Wojewody W. znak [...] z dnia [...] r. a powyższe nie stanowi przesłanki do uznania postępowania w sprawie prawidłowości ww. zapisu dotyczącego wpisu W. Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela nieruchomości położonej we W. przy ul. S.[...], geodezyjnie oznaczonej jako działka nr [...], AM-[...], obręb W. o pow. 0,0235 ha, o nie urządzonej księdze wieczystej jako bezprzedmiotowego z uwagi na w/w rozbieżność.
Ponadto w uzasadnieniu odwołania wskazano także na naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez niepoinformowanie Gminy W. o zakończeniu postępowania w przedmiotowej prawie, a w związku z tym uniemożliwieniu jej wypowiedzenia się co do okoliczności określonych w tym przepisie.
Odwołanie od decyzji Prezydenta W. wydanej w tej sprawie wniosła również W. Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa "S. Ch.", która zarzucając zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem zasady praworządności i bez wyjaśnienia stanu faktycznego wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, a następnie stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć, lecz z innych przyczyn niż wskazane przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej w toku instancyjnym decyzji.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Jednocześnie organ orzekający wyjaśnił, że zgodnie z art. 7d ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i Kartograficzne do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji. Wskazał również, że właściciele, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części, są zobowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów. Na żądanie starosty stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy, osoby o których mowa wyżej, zgłaszające zmiany są zobowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Sposób zakładania, prowadzenia i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objęty tą ewidencją określa rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z § 46 tego rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych. Aktualizacji operatu ewidencyjnego, na podstawie § 47 ust. 1 rozporządzenia, dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów, określających zmiany danych ewidencyjnych.
W przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w tej sprawie postępowanie administracyjne w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Orzecznictwo wskazuje, że wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych, na tle ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, może nastąpić więc w dwóch trybach. Po pierwsze, organ może działać w formie czynności materialno-technicznej, poprzez wprowadzenie do ewidencji zmiany danych na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy - cc), o czym organ zawiadamia strony według § 49 ust. 1 rozporządzenia, albo - poprzez wydanie decyzji administracyjnej, na mocy § 47 ust. 3 powołanego rozporządzenia, przy czym tę formę rozstrzygnięcia, organ stosuje wówczas, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. W takim wypadku starosta przeprowadza w sprawie aktualizacji postępowanie administracyjne, które kończy wydaniem decyzji wprowadzającej żądane zmiany lub odmawiającej wprowadzenia do operatu żądanej przez strony postępowania zmiany § 47 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 22 ust. 3 ustawy (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 października 2009 r. sygn.akt III SA/Wr 471/2009; wyrok WSA we Wrocławiu z 8 sierpnia 2006r. sygn.akt. III SA/Wr 581/05).
Jednocześnie, w przypadku stwierdzenia w postępowaniu, prowadzonym z urzędu na podstawie § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, braku podstaw do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym, organ powinien takie postępowanie umorzyć decyzją, a nie odmówić uwzględnienia żądania (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2007r. sygn. akt. II SA/Sz 870/07).
Następnie organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie Prezydent W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wyjaśnienia prawidłowości zapisu dotyczącego wpisu W. Spółdzielni Rolniczo - Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela, w stosunku do nieruchomości położonej we W. przy ul. S. [...], geodezyjnie oznaczonej jako działka numer [...] AM-[...] obręb W. o powierzchni 0,0235ha, a następnie wydał decyzję umarzającą to postępowanie.
Wyjaśnił przy tym, iż przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz jej przepisy wykonawcze przewidują wydawanie decyzji administracyjnych przez starostów jedynie w sprawach dotyczących wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków (§ 47 rozporządzenia z dnia 29 marca 200lr. w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
W ocenie organu odwoławczego wnioski dotyczące wyjaśnienia prawidłowości zapisu dotyczącego wpisu podmiotu jako właściciela w stosunku do nieruchomości, winny być rozpatrywane przez organ w postępowaniu wyjaśniającym, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji administracyjnej w tego rodzaju sprawach, a postępowanie w niniejszej sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe, bowiem brak jest podstaw prawnych do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego.
W zakończeniu uzasadnienia organ orzekający odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniach i wyjaśnił – w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa, że zawiadomieniem z dnia 5 października 2010r. Prezydent W. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie i jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, stosownie do przepisów art. 10 i art. 77 § 1 kpa, a w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7 kpa tj. zasady praworządności, że Prezydent W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, jakie dokumenty znajdują się w dowodach zmian i w efekcie na jakiej podstawie dokonał aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała Gmina W., reprezentowana przez pełnomocnika – Zastępcę Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego W.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Gminy W. zakwestionował pogląd organu odwoławczego odnoszący się do właściwego stosowania w postępowaniu instancyjnym prowadzonym w tej sprawie przepisów art. 10 i art. 77 kpa i wyjaśnił, że w ocenie skarżącej Gminy ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Powinna być utrzymywania w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego ale i prawnego. Ten szczególny charakter ewidencji gruntów powoduje iż podmiot który uważa iż zapisy ewidencji gruntów są nieprawidłowe może podjąć we właściwym trybie i zainicjowane przed właściwym organem, działania w kierunku wprowadzenia w nich zmian.
Działania takie podjęła Skarżąca, bowiem jej wniosek o wyjaśnienie podstawy wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W., W.Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela, w stosunku do nieruchomości położonej we W. przy ul. S. [...] wynikał z przekonania skarżącej iż wpis odnoszący się do ww. Spółdzielni nie jest prawidłowy i nie znajduje oparcia w dokumentach.
Zarząd Geodezji Kartografii i Katastru Miejskiego we W. wykonując czynności przypisane Prezydentowi W. jako Staroście zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, odczytał wniosek złożony przez skarżącą jako sygnalizację nieprawidłowości co do aktualności zapisu odnoszącego się do stanu prawnego nieruchomości na co wskazuje przywołana w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z urzędu, podstawa prawna tj. § 47 ust. 3 w związku z § 46 pkt 1 oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2009 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zdaniem skarżącej zastosowanie w tej sprawie znajduje § 47 ust. 3 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem aktualizacja operatu ewidencyjnego wymagała, na co wskazują czynności podjęte przez Prezydenta W. jako Starosty, złożenia wyjaśnień zainteresowanych tj. Gminy W. której prawo właścicielskie nie było na moment złożenia wniosku ujawnione w operacie ewidencji gruntów jak i W. Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." we W. ujawnionej w operacie ewidencji gruntów na moment złożenia jako właściciel nieruchomości przy ul. S. [...].
Jak wskazuje przywołany wyżej § 47 ust. 3 starosta przeprowadza w sprawie takiej aktualizacji postępowanie administracyjne na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego było w omawianej sytuacji jak najbardziej uzasadnione bowiem wskazana wyżej decyzja Wojewody W. stwierdzająca nabycie przez Gminę W. własności nieruchomości przy ul. S. [...] stała się ostateczna w 1992 r. i przez bliskol9 lat pomimo obowiązku wynikającego z § 46 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie została ujawniona.
Postępowanie wyjaśniające jak wynika z brzmienia § 47 ust. 3 ww. rozporządzenia stanowi integralną część postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy że w konsekwencji przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji do doszło do zmiany w zapisach operatu ewidencji gruntów i budynków bowiem w stosunku do nieruchomości przy ul. S. [...] wykreślona została W. Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa "S.Ch." we W. jako właściciel a w jej miejsce wpisana została Gmina W., co nie znajduje jednak odzwierciedlenia w treści wydanych przez organy obu instancji decyzji.
W tej sytuacji zdaniem skarżącej, twierdzenie organu odwoławczego, iż "brak jest podstaw prawnych do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego" jest nieuzasadnione.
Z uzasadnienia skargi wyniki również, że Gmina W. nie akceptuje argumentacji organu drugiej instancji, odnoszącej się do przepisów art. 10 i art. 77 kpa, podtrzymując zarzut o naruszeniu tych przepisów w postępowaniu administracyjnym przez właściwe instancyjnie organy.
W zakończeniu skargi pełnomocnik Gminy W. stwierdził, że pomimo, iż aktualnie w operacie ewidencji gruntów i budynków został uwidoczniony prawidłowy zapis, to – w ocenie skarżącej – zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające nie powinny się ostać ze względu na wadliwe stosowanie prawa, które "komplikuje Skarżącej prowadzenie postępowań o założenie ksiąg wieczystych w postępowaniach wieczystoksięgowych".
W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 29 marca 2011r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko przyjęte w sprawie oraz przedstawił obszerną argumentację, w której odniósł się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze.
Na rozprawie w dniu 18 maja 2011r. pełnomocnik Gminy W. wniósł o uwzględnienie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W toku postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Należy ona do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe, w tym orzecznicze podejmowane w sprawie o przedmiocie regulowanym tą ustawą przepisom kodeksu administracyjnego.
Zgodnie z treścią powołanego w podstawie prawnej decyzji Prezydenta W. wydanej w tej sprawie "Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej". (§ 1) Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w innym sposób kończą sprawę w danej instancji". (§ 2)
Jednym z dopuszczonych przez ustawodawcę w przywołanej ustawie procesowej sposobów innego niż rozstrzygnięcie merytoryczne zakończenia sprawy w danej instancji jest umorzenie postępowania, dla którego warunki określone zostały w art. 105 kpa.
Przepis ten ustanawia dwa tryby umorzenia postępowania – obligatoryjny w § 1 i fakultatywny w § 2 .
Z zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. wynika – pośrednio i wprost, że w rozpoznawanej sprawie organy właściwe instancyjnie zastosowały przepis art. 105 § 1 kpa, stanowiący że : "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania".
Zgodnie z przyjętą w doktrynie i zaakceptowaną przez praktykę orzeczniczą organów i sądów administracyjnych koncepcją bezprzedmiotowości sytuacja ta oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, co uniemożliwia wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.
W nauce i judykaturze rozróżnia się aspekt podmiotowy bezprzedmiotowości, dotyczący sfery podmiotowej danej sprawy administracyjnej (np. strony, organu) i aspekt przedmiotowy, dotyczący szeroko rozumianego przedmiotu sprawy. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania o charakterze przedmiotowym będzie sytuacja polegająca na tym, że właściwy organ w okolicznościach faktycznych istniejących w konkretnym przypadku nie ma podstaw prawnych do działania w formach władczych lecz w formie czynności z zakresu administracji publicznej. Oznacza to, że materia do której odnoszą się czynności podejmowane przez właściwy organ administracji publicznej nie może stanowić przedmiotu sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa.
Z materiału sprawy, na podstawie którego – zgodnie z przepisem art. 133 §1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeka sąd administracyjny, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że pismem z dnia 15 września 2010r. Zastępca Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego W. zwrócił się do Zarządu Geodezji Kartografii i Katastru Miejskiego we W. z prośbą o wyjaśnienie, na jakiej podstawie w operacie ewidencji gruntów i budynków Miasta W.wpisana jest jako właściciel nieruchomości położonej we W. przy ul. S. [...], działka nr[...], AM-[...], obręb W., o pow. 235m2 W. Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa "S.Ch." we W..
Jednoznaczne jest również, że pismem z dnia 5 października 2010r. oznaczonym jako zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego i skierowanym do zainteresowanych jednostek przez działającego z upoważnienia Prezydenta W. Dyrektora Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego – Geodetę Miejskiego, zawiadomiono je o wszczęciu z urzędu na podstawie § 47 ust. 3 w związku z § 46 pkt 1 oraz 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wcześniej powoływanego, postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości zapisu dotyczącego wpisu W. Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "S. Ch." we W. jako właściciela nieruchomości położonej we W. przy ul. S.[...], geodezyjnie oznaczonej jako działka nr [...], AM-[...], obręb W., o powierzchni 0,0235 ha o nieurządzonej księdze wieczystej
Zważyć w tych okolicznościach należy, że zgodnie z przepisami art. 2 pkt 8 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny. Natomiast z przepisów rozdziału 3 powoływanego wcześniej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, to znaczy zasada utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt rozporządzenia). Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych, stosownie do powoływanych aktów prawnych tj. ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia).
Wskazywana powyżej ustawa i akt wykonawczy są również podstawą prawną wpisów w ewidencji gruntów i budynków.
Regulacje te stanowią, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie zmian do bazy danych udokumentowanych dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, którymi mogą być - prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne. Postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, aby dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym. Ewidencja zawiera bowiem informacje dotyczące gruntów i budynków, ale także osób-właścicieli tych nieruchomości. Organy ewidencyjne rejestrują, więc stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, z tym, że dane te muszą być bezsporne. (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2010r., sygn. akt I OSK 1395/10, Wspólnota 2010/39/42).
Istotne jest przede wszystkim to, że wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków może nastąpić w dwojakim trybie: albo w trybie czynności materialnotechnicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o którym organ tylko zawiadamia, albo w drodze decyzji. Tę drugą formę rozstrzygnięcia, zgodnie z przepisem § 47 ust. 3 rozporządzenia, stosuje organ wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany. (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Kr 119/08, Lex nr 510289).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Prezydent W. (działający jako Starosta) wypełniając ustawowy obowiązek aktualizowania danych ewidencyjnych, prawidłowo uznał, że bezspornym i wiarygodnym dokumentem, na podstawie którego w operacie ewidencji gruntów i budynków należy dokonać zmiany w zakresie prawa własności nieruchomości położonej we W. przy ul. S. [...] (oznaczonej geodezyjnie jako działka nr[...], AM-[...], obręb W. o powierzchni 0,0235 ha) jest decyzja Wojewody W. z dnia [...]r. Nr [...] stwierdzająca nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanej wcześniej nieruchomości (utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia [...] r. Nr[...]).
W tych warunkach Sąd – podzielając ocenę Wojewody przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – uznał, że zbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, określonego w zawiadomieniu organu pierwszej instancji z dnia 5 października 2010r. dla uzyskania w jego toku dodatkowych dowodów, czy wyjaśnień zainteresowanych w celu aktualizowania danych ewidencyjnych w zakresie prawa własności przedmiotowej nieruchomości (§ 47 ust. 3 powoływanego rozporządzenia). Zasadne zatem było umorzenie postępowania wszczętego w dniu 5 października 2010r. jako bezprzedmiotowego, bowiem opisana powyżej decyzja Wojewody W. wyeliminowała potrzebę uzyskania bezspornych podstaw dla wpisania Gminy W. jak właściciela nieruchomości położonej przy ul. S. [...] we W. (działka nr[...], AM-[...], obręb W.).
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Sąd – stwierdzając prawidłowość podjętych w sprawie czynności orzeczniczych – uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i stosownie do przepisu art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Dodatkowo Sąd uznał na właściwe wyjaśnić, że rozpoznając sprawę nie mógł uwzględnić wskazywanego w skardze interesu faktycznego określonego jako "komplikowanie skarżącej wydanymi w sprawie orzeczeniami prowadzenia postępowań o założenie ksiąg wieczystych w postępowaniu wieczystoksięgowych" . Wyłącznym kryterium, jaki stosuje Sąd administracyjny jest kryterium legalności przyznane przez ustawodawcę.
H.B.15.06.2011r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło