II SA/Wr 181/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. W. i W. W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego terenu nieruchomości poprzez usunięcie z ww. nieruchomości utwardzonej powierzchni betonowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z dwójką pełnoletnich synów, utrzymują się jedynie z wynagrodzenia otrzymywanego przez syna M. w wysokości 693 zł, bowiem prowadzona przez skarżącego działalność gospodarczą przynosi stratę. Poinformował, że posiada 1/2 udziału w prawie własności: domu o pow. 78 m2, warsztatu (pow. 130 m2) i w działce gruntu (pow. 938 m2) oraz posiada wózek widłowy o wartości 18.000 zł i samochód ciężarowy o wartości 10.000 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone skarżącemu w dniu 16 maja 2011 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe (np. synów); nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie wskazał co stało się z matką jego synów i jeśli żyje- to dlaczego nie otrzymują oni (a przynajmniej syn K.) od niej świadczeń alimentacyjnych; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków oraz dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej; nie wyjaśnił dlaczego pomimo ponoszonych strat prowadzi nadal działalność gospodarczą (dlaczego nie szuka innego zatrudnienia); nie wskazał również, jak z deklarowanego dochodu w wysokości ok. 700 zł trzy dorosłe osoby są w stanie się utrzymać a przy tym nie korzystają z dodatku mieszkaniowego czy pomocy społecznej; nie przedłożył zaświadczenia o pobieraniu nauki przez członków rodziny; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Na koniec wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący odpowiadają solidarnie za uiszczenie kosztów sądowych, co oznacza, że zapłata przez jednego z nich opłaty sądowej zwolni z tego obowiązku pozostałych współskarżących. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.