II SA/Wr 1878/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz.U.Nr 6 poz. 56 z 2001 r./ po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Starosty Powiatu T. z dnia [...]r. Nr. [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia podano, że decyzją administracyjną Starosty Powiatu T. odmówiono przyznania odwołującemu się prawa do zasiłku przedemerytalnego. Od decyzji tej zainteresowany złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W wyjaśnieniach podał, że nie posiada świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Jednak nie zgadza się z zapisem, że praca operatora ładowarek w przemyśle drzewnym nie figuruje w wykazie prac w szczególnych warunkach. Ponadto powołując się na wyrok NSA z 1993 r. wywodzi, że ustalenie faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych może nastąpić na podstawie zeznań świadków. W związku z powyższym domaga się przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność charakteru wykonywanej przez niego pracy. W toku postępowania odwoławczego na podstawie akt sprawy ustalono, że J. M. zarejestrował się w Ż. w Filii Powiatowego Urzędu Pracy w T. w dniu [...]r., otrzymując status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku od [...]r. na okres nie przekraczający 12 miesięcy. W dacie rejestracji zainteresowany udokumentował staż pracy w wysokości [...] lat w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Powiatu T. decyzją administracyjną z dnia [...]r. odmówił J. M. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu nie udokumentowania co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnym charakterze. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli w przypadku mężczyzny posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat, lub 30 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Przedstawione przez J. M. świadectwo pracy wystawione w dacie [...] r. przez A S.A. Zakład Przemysłu Drzewnego - Ż. nie zawiera żadnej adnotacji na temat charakteru wykonywanej pracy. Zgodnie z art. 13 ust la cyt. wyżej ustawy osoba rejestrująca się w Powiatowym Urzędzie Pracy powinna przedstawić niezbędne dla ustalenia jej statusu i uprawnień dane osobowe oraz dokumenty, gdyż tylko na ich podstawie dokonuje się ustaleń w zakresie posiadanych przez nią uprawnień. Zainteresowany nie przedstawił wymaganego przepisami świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach. Zakłady pracy zobowiązane są do prowadzenia specjalnej dokumentacji w omawianym zakresie. W sytuacji zatem, gdy takie świadectwo nie zostało przez pracodawcę wystawione, brak jest możliwości uznania zatrudnienia J. M. jako wykonywanego w warunkach szczególnych. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (sygn.akt II S.A. 2364/99). J. M. legitymując się okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lata w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych nie posiada uprawnień do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego J. M. wniósł o jej uchylenie, zarzucając, iż wydano ją bez dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrania całego materiału dowodowego. Jak bowiem stanowi utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - fakt wykonania pracy w warunkach szkodliwych nie musi być dokumentowany wyłącznie świadectwem pracy. Można w tym zakresie czynić ustalenia na podstawie innych dowodów a w szczególności na podstawie zeznań świadków w postępowaniu administracyjnym /wyrok NSA z 23 lipca 1993r. sygn. akt SA/Wr 541/93, opublikowany w ONSA 1994r. nr 3, poz. 114/. Tak właśnie należało postąpić w niniejszej sprawie, zwłaszcza ze względu na lakoniczność pisma Dyrektora B S.A. Zakładu Przemysłu Drzewnego w K. z dnia [...]r. (ldz. [...], w którym nie powołano nawet podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ I instancji także naruszył prawo nie powołując w swej decyzji odmawiającej prawa do zasiłku - podstawy prawnej orzeczenia. Ponadto należy stwierdzić, że powołane na wstępie rozporządzenie Rady Ministrów jednocześnie stanowi, że za pracę w szczególnych warunkach uważa się pracę kierowców, w tym pojazdów członowych - na których w spornym okresie pracował skarżący. Przepisy te w żaden sposób nie ograniczają uprawnień operatora ładowarek w przemyśle drzewnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 37 "j" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w dniu wydawania decyzji ostatecznej w sprawie, zasiłek emerytalny przysługuje osobie spełniającej ustawowe warunki uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz legitymującej się okresem uprawniającym do emerytury, jeżeli posiada przy tym okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub okres wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w "przepisach emerytalnych" za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do przepisów emerytalnych, o których mowa w art. 37j ust. 1 ustawy należy m.in. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, powołane wyżej. Przepis § 2 tego rozporządzenia stanowi, że okresy takiej pracy stwierdza na podstawie posiadanej dokumentacji zakład pracy w wydanym pracownikowi świadectwie pracy. Przedstawienie tego świadectwa może być jednak niekiedy niemożliwe, np. z powodu likwidacji zakładu pracy lub dlatego, że pracodawca odmawia jego wydania pracownikowi, kwestionując szczególny charakter pracy na danym stanowisku, lub warunki jej wykonywania. Na tle tej regulacji w orzecznictwie wyrażono jednolity pogląd, że w ramach postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek zainteresowanej osoby, możliwe było wykazywanie za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Żaden powszechnie obowiązujący przepis prawa, przede wszystkim ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie wyłączał stosowania w takiej sytuacji art. 75 kpa. Podkreślono ponadto, że również art. 117 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./ nie wprowadza ograniczeń w dowodzeniu zeznaniami świadków faktów mających znacznie dla ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie /por. np. wyrok SN z dnia 24 maja 2001r. I PKN 413/00, OSNI PiSP 2003, nr 6, poz. 150/. SN stwierdził, że przepis ten ma wprost i bezpośrednie zastosowanie do postępowania w sprawie o zasiłek przedemerytalny. Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi konsekwentnie utrzymywał, że wykonywana przez niego praca operatora ładowarki w przemyśle drzewnym kwalifikuje się do zaliczenia do prac w szczególnych warunkach. Organ nie rozważał zasadności tego żądania, przyjmując, że jedyną podstawą ustalenia uprawnień wynikających z wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być świadectwo pracy. Przyjął, że gdy świadectwo takie nie zostało wystawione, to brak jest możliwości uznania zatrudnienia skarżącego jako wykonywanego w szczególnych warunkach. W świetle przedstawionych wyżej rozważań pogląd organu o niedającej się niczym zastąpić mocy dowodowej świadectwa pracy w analizowanym zakresie nie jest zasadny. Należy zauważyć, że według stanowiska judykatury /m.in. wyroku SN z 17 maja 1996r., I PRN 40/96 "Prokuratura i Praworządność" 1996, nr 10, s. 58/ świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c. nawet wówczas, gdy wydane zostaje przez urząd administracji państwowej /wyrok z dnia 20 lutego 1991 r., I PR 422/90, nie publikowany/. Nie zawiera ono elementów ocennych, a jedynie fakty wskazane w przepisie art. 97 Kodeksu pracy. Samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie ma więc cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw /uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990 r., III PZP 15/90, OSNCP 1991, z. 4, poz. 45/. Dowód przeciwko stwierdzeniom czy brakowi stwierdzeń w świadectwie pracy, jako dokumencie, w ramach postępowania o konkretne roszczenie może być przeprowadzony w każdym czasie, także po upływie terminów z art. 97 § 21 k.p. /patrz uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990 r., III PZP 15/90, OSNCP 1991, z. 4, poz. 45). Odpowiednio można również stwierdzić, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy opierając się na dopuszczonych przez przepisy dowodach przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia, czy wykonywana przez skarżącego praca operatora ładowarki w przemyśle drzewnym mieści się w wykazie prac w szczególnych warunkach ujętych w rozporządzeniu RM z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm./. Prowadząc takie postępowanie należy mieć na uwadze, że określenie "praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" utożsamiana być musi z rodzajem i rozmiarem pracy określonej w umowie o pracę. Jeżeli więc strony umówiły się o pracę w danym charakterze, to należy przyjąć, że umówił się o pracę wykonywaną stale w tym charakterze, a jej zmiana musiałaby być każdorazowo udokumentowana. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.