II SA/Wr 192/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-11-18

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Olga Białek, Adam Habuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy oświadczenie strony o nieużytkowaniu obiektu budowlanego jest wystarczającą podstawą do umorzenia postępowania w sprawie legalizacji zmiany sposobu jego użytkowania, czy też organ powinien samodzielnie ustalić stan faktyczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że oświadczenie strony o nieużytkowaniu obiektu budowlanego nie jest wystarczającą podstawą do umorzenia postępowania w sprawie legalizacji zmiany sposobu jego użytkowania. Organ administracji ma obowiązek samodzielnego, wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, w tym poprzez przeprowadzenie oględzin i zebranie innych dowodów, a nie może opierać się wyłącznie na jednostkowym oświadczeniu strony, zwłaszcza gdy wcześniejsza korespondencja wskazuje na inne użytkowanie obiektu.
Stan faktyczny
Skarżący K. R. złożył wniosek o legalizację zmiany sposobu użytkowania części budynku (przybudówki) na cele mieszkaniowe. Organy administracji, opierając się na oświadczeniu skarżącego, że przybudówka obecnie nie jest użytkowana, umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skarżący wniósł odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego, domagając się legalizacji samowoli budowlanej i innych roszczeń. Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2021 r. nr 315/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalizacji zmiany sposobu użytkowania części budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k. p. a w związku z art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Wrocławia (dalej PINB) z dnia 27 stycznia 2021 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji zmiany sposobu użytkowania części budynku (przybudówki) przy ul. [...] we W. Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 21 września 2020 r. K. R. (dalej także jako skarżący) wystąpił do PINB w wnioskiem o legalizację budynku użytkowanego na cele mieszkaniowe, wskazał, że wniosek dotyczy przybudówki do domu jednorodzinnego, który nabył w 2017 r. Wyjaśnił, że nieruchomość powstała w l. 70-tych, i pierwotnie była użytkowana na cele działalności barowo - gastronomicznej, jednak od około 30 lat jest wykorzystywana na cele mieszkalne. Pismem z dnia 28 września 2020 r. PINB wezwał K. R. do przedłożenia posiadanych dokumentów związanych ze zmianą sposobu użytkowania budynku, projektu budowlanego, dziennika budowy, pozwolenia na budowę, pozwolenia na użytkowanie i innych. W odpowiedzi K. R. wskazał, że nabywając nieruchomość w 2017 r. nie otrzymał takich dokumentów, jednak w 2019 r. uzyskał decyzję o warunkach zabudowy, stworzył projekt budowlany, projekt rozbiórki, i przedstawił te dokumenty w Wydziale Architektury Urzędu Miejskiego we Wrocławiu. Pismem z dnia 13 października 2020 r. PINB wezwał K. R. do dostarczenia: 1) decyzji Prezydenta Wrocławia nr 4612/2019 ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy opisanego budynku, 2) decyzji Prezydenta Wrocławia nr 5637/2019 wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie budynku, 3) inwentaryzacji budynku oraz innych wykonanych w ostatnich latach opracowań technicznych, 4) pisemnego wyjaśnienia co do zamiaru użytkowania bądź rozbiórki wskazanej przybudówki. K. R. złożył wskazane dokumenty w PINB dnia 15 października 2020 r. Pismem z dnia 24 listopada 2020 r. PINB zwrócił się do K. R. o dostarczenie inwentaryzacji w formie papierowej (stwierdzając, że inwentaryzacja na nośniku CD nie może być dokumentem w sprawie) oraz ekspertyzy technicznej wykonanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, uwzględniającej aktualny sposób użytkowania, zakres zmian niezbędnych do zmiany funkcji budynku z gastronomicznej na obecny sposób użytkowania. W odpowiedzi z 27 listopada 2020 r. K. R. załączył inwentaryzację nieruchomości (z momentu jej nabycia), i wskazał, że ekspertyza techniczna zawarta jest w projekcie budowlanym, który już wcześniej dostarczył do organu. Podkreślił, że to nie on dokonuje przekształcenia funkcji przybudówki, bowiem stało się to już wcześniej, jeszcze przed jej nabyciem przez niego. Pismem z dnia 31 grudnia 2020 r. PINB zawiadomił K. R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji zmiany sposobu użytkowania części budynku (przybudówki). Kolejnym pismem datowanym na 4 stycznia 2021 r. PINB wezwał K. R. do złożenia pisma zawierającego informację na temat obecnego sposobu użytkowania przybudówki to znaczy sprecyzowania, czy opisana część budynku jest aktualnie użytkowana, i w jaki sposób (na cele mieszkaniowe bądź inne, ewentualnie nie jest użytkowana). Pismem w wiadomości mailowej zatytułowanym "Oświadczenie o nieużytkowaniu budynku przybudówki ze względu na proces legalizacji sposobu użytkowania dla budynku, który był używany inaczej niż w rejestrach ponad 20 lat" K. R. stwierdził, że przedmiotowy budynek (przybudówka) nie jest użytkowany, choćby ze względu na bałagan prawny dotyczący owej przybudówki. Decyzją nr 219/2021 z dnia 28 stycznia 2021 r. PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalizacji zmiany sposobu użytkowania części budynku (przybudówki) przy ul. [...] we W. Wskazując na przesłanki umorzenia postępowania organ podniósł, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że zmiana sposobu użytkowania przybudówki nastąpiła samowolnie w l. 80-tych ub. wieku. Poprzedni właściciel nie uzyskał pozwolenia na budowę w tym zakresie. Obecny właściciel także nie dokonał skutecznego zgłoszenia ani nie uzyskał pozwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej na zmianę przeznaczenia tej części budynku na mieszkalną. Kluczowa w tej sprawie jest jednak okoliczność, że - jak oświadczył K. R., aktualny właściciel - obecnie przybudówka nie jest użytkowana. W tej sytuacji brak jest podstaw do legalizacji zmiany sposobu użytkowania przybudówki i doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem. Skoro ta część obiektu nie jest użytkowana nie możemy mówić o samowoli budowlanej w tym okresie i potrzebie wydawania nakazów. Organ nadzoru budowlanego nie może zajmować stanowiska co do zamiarów inwestycyjnych właściciela budynku i odnosić się do nielegalnego użytkowania, które aktualnie nie ma miejsca. Postępowanie przed organem nadzoru budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania stało się w tych okolicznościach bezprzedmiotowe, skoro obiekt nie jest użytkowany, a właściciel ma dopiero zamiar przystąpić do jego użytkowania i wykonać w tym celu odpowiednią przebudowę lub remont. W tej sytuacji zasadnym jest umorzenie postępowania. W odwołaniu od powyższej decyzji, datowanym na 3 lutego 2021 r. K. R. wniósł o jej uchylenie, oświadczając, że cała nieruchomość była, jest i będzie użytkowana wyłącznie na cele mieszkaniowe. Decyzją nr 315/2021 z dnia 17 marca 2021 r. organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Za kluczową w sprawie uznał okoliczność, że K. R. oświadczył, iż obecnie przybudówka nie jest użytkowana. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do legalizacji zmiany sposobu użytkowania przybudówki i doprowadzenia jej do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu powtórzył argumentację organu pierwszej instancji o bezprzedmiotowości postępowania. DWINB wskazał, że skoro obecnie nie mamy do czynienia z użytkowaniem przybudówki, to brak jest podstaw do legalizacji sposobu użytkowania i merytorycznego odnoszenia się do funkcji, której budynek ostatecznie nie pełni. Nie godząc się z decyzją DWINB K. R. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o: 1) uchylenie decyzji DWINB nr 315/2021, 2) nakaz legalizacji zasiedzianej samowoli budowlanej budynku przybudówki, 3) nakaz powtórnego wyliczenia należnych podatków i opłat za nieruchomość, 4) nakaz przekształcenia gruntów działek nr [...] i [...] według ustawy uwłaszczeniowej 2018 r., 5) zadośćuczynienie za stratę czasu i pieniędzy spowodowanego mataczeniem urzędników w wysokości 200 tyś. zł. oraz pokrycie kosztów procesowych właściciela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, pozostając przy stanowisku zawartym w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zdaniem Sądu doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Artykuł 3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p. p. s. a) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W świetle przywołanych przepisów i stanu faktycznego sprawy przedmiotem kontroli sądu jest legalność decyzji DWINB, w której organ podtrzymuje decyzję PINB dla Miasta Wrocławia umarzającą postępowanie w sprawie legalizacji zmiany sposobu użytkowania części budynku. Kontrola wskazanej decyzji doprowadziła do wyroku, w którym Sąd uwzględnił skargę, i opierając się na przepisie art. 145 §1 p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji dostrzegając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności istotne wątpliwości budzi postawa organu w zakresie wnikliwego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego, także poprzez sumienne i wyczerpujące zebranie oraz ocenę materiału dowodowego. Tym samym organ naruszył przepisy art. 7 oraz art. 77§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 735, dalej jako k. p. a.). Artykuł 7 k. p. a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ta ugruntowana zasada wszelkich postępowań prawnych praworządnego państwa, określana zasadą prawdy obiektywnej, wyraża nakaz wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Z zasady tej wynikają dla organu obowiązki: po pierwsze, określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, po drugie, przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Rozwiązania przyjęte w k. p. a. nie przewidują obowiązku strony wskazania dowodów potrzebnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008). W wyroku z dnia 19 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia czego materiału dowodowego jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy tez je podważa (III OSK 420/21, Lex nr 3180675). Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2020 r., I GSK 1319/20, Lex nr 3105855). W okolicznościach kontrolowanej sprawy organ za kluczową i najważniejszą przesłankę umorzenia postępowania administracyjnego uznał złożone za pomocą wiadomości mailowej oświadczenie skarżącego K. R. o nieużytkowaniu przybudówki. W ocenie Sądu taki wniosek jest przedwczesny. Organ powinien dokonać własnych ustaleń w tym zakresie, przeprowadzić oględziny, dojść do prawdy materialnej nie poprzestając wyłącznie na jednostkowym stwierdzeniu skarżącego. Jest to tym bardziej istotne, że z wcześniejszej korespondencji organu ze skarżącym wynika, że przybudówka od długiego czasu jest użytkowana na cele mieszkaniowe. Sąd ma wątpliwości, czy organ prawidłowo zinterpretował oświadczenie skarżącego o nieużytkowaniu przybudówki. W ocenie Sądu to oświadczenie jest niejednoznaczne, i nie stanowi wystarczająco umocowanej podstawy, aby umorzyć postępowanie i odstąpić od rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach jednostki. W relacji z naruszeniem przez organ zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k. p. a. pozostaje przekroczenie przez organ fundamentalnej reguły postępowania dowodowego wysłowionej w art. 77§1 k. p. a. nakazującej organowi administracji w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Artykuł 75§1 k. p. a. jako przykłady dowodów podaje dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jako decydujący dla niniejszej sprawy i zasadniczo jedyny dowód DWINB przyjmuje oświadczenie skarżącego, nie podejmując własnych prób ustalenia rzeczywistego stanu w zakresie użytkowania nieruchomości. Organ powinien był upewnić się, czy skarżący miał świadomość znaczenia prawnego terminu "użytkowanie", dokonać oględzin w tym zakresie, aby sprawdzić, czy oświadczenie skarżącego złożone jest ze świadomością i zrozumieniem, oraz czy jest ono zgodne ze stanem faktycznym. Organ nie powinien poprzestać na jednostkowym oświadczeniu skarżącego, ale dla wypełnienia wymogów wynikających z art. 77§1 k. p. a. należało skorzystać również z innych środków dowodowych. Ciężar dowodu nie spoczywa tylko na stronie, wręcz przeciwnie: obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 1985 r., II SA 318/85, Lex 1687532). W okolicznościach przedmiotowej sprawy potrzebny dla jej załatwienia zebrany materiał dowodowy wydaje się zdecydowanie za skromny. Zaniedbanie organu administracji polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena zebranego, niekompletnego materiału dowodowego w tym przedmiocie jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r. SA 503/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 54). Na gruncie badanej sprawy Sąd dostrzegł, że materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący oraz kompletny, a organ ograniczył się do oświadczenia skarżącego, które to oświadczenie powinien potraktować szczególnie ostrożnie, bowiem faktycznie doprowadziło do niekorzystnego i niepożądanego przez skarżącego zamknięcia sprawy administracyjnej. Dlatego organ powinien ustalić, kiedy rzeczywiście nastąpiła zmiana sposobu użytkowania przybudówki. DWINB poprzestał na wskazaniu, że budynek został rozbudowany w oparciu o decyzję Urzędu Dzielnicowego Wrocławia nr 266/75 z 28 sierpnia 1975 r. na część zaprojektowaną na cele działalności obejmującej bar – kawiarnię. Według obowiązującego aktualnie art. 71 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U z 2020 r. poz. 1333) przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno – sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W zgłoszeniu należy określić dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego). Sytuacja, w której zmiana sposobu użytkowania następuje bez wymaganego zgłoszenia, wymaga przeprowadzenia procedury określonej w art. 71a Prawa budowlanego. Jednak zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. nr 93 poz. 888) przepisu art. 71a, ustawy o której mowa w art. 1, nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Reasumując, jeżeli zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w l. 80-tych XX w., to nie stosuje się przepisów aktualnie obowiązujących dotyczących tzw. legalizacji użytkowania. Tym większego znaczenia nabiera ustalenie przez organ, kiedy rzeczywiście nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, bo od tego zależy stosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Organ powinien dokonać w tym zakresie własnych, pogłębionych ustaleń. Dotychczas poczynione przez organ ustalenia w tej mierze nie moga być uznane za wnikliwe, pogłębione i wyczerpujące. W tym kontekście Sąd zauważa naruszenie przez organ również zasady zaufania z art. 8 k. p. a., według której organy administracji powadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także zasady ogólnej postępowania administracyjnego informowania stron (art. 9 k. p. a. ) zobowiązującej organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sposób, w jaki organ wykorzystał oświadczenie skarżącego wywołuje wrażenie swego rodzaju wykorzystania, a przynajmniej nadużycia jego zaufania. Trudno zakładać, aby organ uprzedził skarżącego o jego skutkach - doświadczenie życiowe i interes skarżącego wskazuje, że wtedy złożyłby oświadczenie innej treści. Tego rodzaju wątpliwości i niejasności tym bardziej powinny skłonić organ do dodatkowej, własnej inicjatywy dowodowej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ ewidentnie naruszył również wyrażoną w art. 15 k. p. a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje zgoda co do tego, że w świetle zasady dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ ten nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej. Powinien rozpoznać sprawę merytorycznie zgodnie z żądaniem strony. Niezbędnym wymogiem merytorycznego orzekania przez organ II instancji jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy ( wyrok NSA z 22 marca 1996 r. SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, wyrok WSA w Białymstoku z 25 maja 2006 r. II SA/Bk 44/06, Lex nr 325107). Podobnie zdecydowany pogląd prezentują komentatorzy procesowego prawa administracyjnego: sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, s. 144). W przedmiotowym, poddanym kontroli Sądu postępowaniu administracyjnym organ II instancji ograniczył się tylko do oceny decyzji organu I instancji, nie podejmując czynności w kierunku ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Świadczy o tym dosłowne przywołanie okoliczności, która zdaniem organu I instancji ma przemawiać za umorzeniem postępowania, bez uwzględnienia stanowiska skarżącego zawartego w odwołaniu od decyzji, w którym oświadcza on, że obiekt był, jest i będzie użytkowany na cele mieszkaniowe, i jest to kontynuacja funkcji zastanej przez skarżącego już w chwili nabycia nieruchomości. Sąd uważa, że nie można pozostawić bez rozpoznania i wyjaśnienia faktycznego stanu odnośnie aktualnego użytkowania nieruchomości zwłaszcza, że skarżący w odwołaniu dokonuje dookreślenia swojego stanowiska, wręcz je modyfikuje. Ma to szczególne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, bowiem determinuje sposób działania organu w kierunku umorzenia postępowania administracyjnego, bez merytorycznego rozstrzygnięcia sytuacji prawnej skarżącego. Organ II instancji powinien wyjaśnić tę nieustaloną okoliczność we własnym zakresie albo powierzyć jej ustalenie organowi I instancji. Należy przypomnieć, że organ administracji publicznej, władczo rozstrzygając o prawach i obowiązkach jednostki (strony postępowania), w procesie dowodzenia powinien w sposób szczególny i skrupulatny zwracać uwagę na te okoliczności sprawy, które pozostają niewyjaśnione, niepewne bądź sporne. W badanej sprawie taką rudymentarną okolicznością jest rzeczywisty, aktualny sposób użytkowania przybudówki, co zresztą przyznają organy pierwszej i drugiej instancji. W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, zgromadzone w aktach sprawy dowody oraz oparte o nie rozważania organów, nie są wystarczające dla jednoznacznego wykazania, że spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania. Wyjaśniając bliżej takie stanowisko trzeba podkreślić, że w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a zatem wówczas, gdy nie istnieje ani przedmiot, ani podmiot konkretnej sprawy. Jeśli istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji na wniosek strony bądź z urzędu, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Stwierdzone i wyjaśnione wyżej naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 15 oraz art. 77 §1 k. p. a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenie rzeczywistego sposobu użytkowania nieruchomości i czasu ewentualnej zmiany w tym zakresie bezpośrednio rzutuje na załatwienie sprawy administracyjnej w postaci legalizacji zmiany sposobu użytkowania należącej do skarżącego nieruchomości. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Orzeczenie o kosztach sformułowano w pkt II sentencji wyroku, na zasadzie art. 200 ustawy p. p. s. a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło