II SA/Wr 20/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.L. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma 76 lat i otrzymuje dochody z tytułu emerytury w wysokości około 2000 zł neto. W chwili obecnej mieszka u siostry lecz partycypuje w opłatach za media w kwocie 1000 zł. Od 2000 r. jest pod stałą opieką medyczną i przyjmuje leki. Pomaga mu siostrzeniec, który zamieszkuje w innej miejscowości. Bez pomocy rodziny nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Nie posiada środków na zakup odzieży. Nie posiada również środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł i w tym zakresie nie może liczyć na pomoc rodziny, a ponadto brak opłaconego wpisu uniemożliwi mu dochodzenie swoich racji. Podał, że posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł przeznczone na jego pochówek. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: wyżywienie 800 zł, prąd, gaz, nieczystości, TV, woda 1000 zł, a leki 500 zł, co stanowi łącznie kwotę 2300 zł. Nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i wierzytelności. W odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. wzywające do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej skarżący pismem z dnia 8 lutego 2016 r. ponownie podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz że nie posiada dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury, kopii rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące i że nie posiada środków transportu. Nie wyjaśnił jakie jest źródło finansowania stałych opłat przewyższających jego miesięczne dochody. Kolejnym pismem z dnia 12 lutego 2016 r. skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i otrzymuje emeryturę w kwocie 2100 zł netto. Zamieszkuje w części domu udostępnionej przez siostrę, która pobiera emeryturę w wysokości około 1800 zł netto. Emerytura skarżącego jest w całości przeznaczona na codzienne utrzymanie. Ponownie podał, że na wyżywienie przeznacza 800 zł, a na rachunki za mieszkanie i drobne naprawy urządzeń domowych i budynku 1000 zł, zaś na leki 500 zł. Siostrzeniec przekazuje mu niektóre leki. Wraz z siostrą nie posiadają środków transportu ani wartościowych ruchomości. W chwili obecnej nie jest w stanie uiści wymaganej kwoty. Jego miesięczne dochody są przeznaczone na bieżące utrzymanie, a wydatki nierzadko przekraczają wysokość jego miesięcznego świadczenia. Bez wsparcia rodziny nie jest stanie normalnie funkcjonować i zaspokajać niezbędnych potrzeb. Do tego pisma dołączył wydaną w ubiegłym roku decyzję ZUS ustalającą skarżącemu wysokość emerytury, z której wynika, że kwota wypłacanego świadczenia wynosi 2111,41 zł i że skarżącemu przysługuje do tej emerytury również dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wywodząc, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Wyjaśnił przy tym, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury w wysokości około 2111,41 zł neto miesięcznie, a ponadto wraz z tą emeryturą otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł, co stanowi łącznie kwotę 2319,58 zł netto miesięcznie. Zdaniem referendarza wysokość dochodów skarżącego z tytułu emerytury i dodatku pielęgnacyjnego oraz wysokość wykazanych oszczędności, nawet jeżeli są przeznaczone na koszty związane z pochówkiem, pozwala na przyjęcie, że strona posiada środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych, które będą niższe niż koszty podane przez skarżącego, ponieważ wpis od skargi wynosi 100 zł. Wreszcie referendarz zauważył, że skarżący, mimo że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe zamieszkuje u siostry, która także posiada odrębne stałe źródło dochodu z tytułu renty w kwocie 1800 zł, co pozwala przyjąć, że skarżący posiadający stałe źródło dochodu jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. W przewidzianym prawem terminie sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący podnosząc, iż jego emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi nie 2319,58, a 2100 zł, zaś zgromadzone przez całe życie oszczędności przeznaczone są na pochówek. Wnioskodawca wyjaśnił też, że jest osobą bardzo schorowaną, na leki przeznacza ok. 500 zł każdego miesiąca, aktualnie zamieszkuje u siostry partycypując w kosztach utrzymania w kwocie ok. 1000 zł. miesięcznie. Dodał, że jego siostra również jest osobą schorowaną, a on sam nie posiada wartościowych ruchomości, majątku, środków transportu oraz innych rzeczy przedstawiających dużą wartość. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie stać jego na nakup ubrań oraz konieczną rehabilitację, a często rezygnuje nawet z nabycia podstawowych produktów spożywczych na rzecz zakupu niezbędnych leków. Do sprzeciwu załączono kopie rachunków związanych z utrzymaniem domu przy ul. [...] we W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy ( art. 260 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. zwolnienie z opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że zasadnie referendarz sądowy uznał, iż w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury wynoszącej ok. 2100 zł, a nadto posiada oszczędności w wysokości 10 000 zł. Powyższe nawet przy uwzględnieniu wskazanych przez skarżącego miesięcznych wydatków związanych z zakupem lekarstw oraz jego utrzymaniem nie pozwalają na uznanie, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na partycypację w kosztach sądowych, które to na niniejszym etapie postępowania stanowi wpis sądowy, wynoszący - zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - 100 zł. Korzystanie zaś z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nich kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732). Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji postanowienia.