II SA/Wr 2063/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Marta Wojciechowska –spr. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie chorób zawodowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydał decyzję Nr [...] nie stwierdzającą u C. K. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami/. Decyzję wydano na podstawie art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 5 ustawy z 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej /tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zmianami/, art. 104 kpa oraz § 1, § 7, § 9 i § 10 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów. W uzasadnieniu Inspektor wskazał, że orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpitala w S. nie dało podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. Z decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie zgodził się C. K. i złożył odwołanie podnosząc, iż uszczerbku słuchu doznał w czasie pracy zawodowej w A w okresie od 29 listopada 1973 r. do 23 lipca 1999 r. C. K. pracował jako elektryk wysokich napięć i wskazał, że wykonywał pracę w miejscach, gdzie przekroczone były dopuszczalne normy hałasu, w związku z czym otrzymywał dodatek do wynagrodzenia za pracę z uwagi na szkodliwe warunki pracy. Jednocześnie C. K. wskazał, że już w 1985 r. w [...] Akademii Medycznej w S. stwierdzono u niego ubytek słuchu i zalecono pracę bez narażania na hałas. W związku z dalszym pogorszeniem słuchu C. K. poddał się badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w O., w wyniku których stwierdzono u niego obustronny ubytek słuchu, w uchu lewym 65 dB, a w uchu prawym 35 dB. Z uwagi na stwierdzony ubytek słuchu oraz stałe narażenie w zakładzie pracy na hałas, C. K. uznał za krzywdzące orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu [...] wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor wskazał, że C. K. był dwukrotnie badany w związku z podejrzeniem choroby zawodowej niedosłuchu odbiorczego. Zarówno Poradnia Chorób Zawodowych w K., jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznały u C. K. choroby zawodowej. W wyniku badań przeprowadzonych w Instytucie stwierdzono u C. K. niedosłuch obustronny odbiorczy o średnim ubytku słuchu w uchu prawym 11 dB i w uchu lewym 64 dB. Instytut orzekł jednak, że asymetria niedosłuchu oraz obniżenie czułości słuchu w uchu lepiej słyszącym, nie upośledza funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Dodatkowo w uzasadnieniu stwierdzono, iż wywiad dotyczący warunków pracy C. K. wskazuje, że nie był on stale narażony na działalnie ponadnormatywnego hałasu. Jego podstawowym miejscem pracy była rozdzielnia główna, gdzie poziom hałasu wynosił od 50 do 65 dB, a w innych pomieszczeniach, gdzie poziom hałasu kształtował się w granicach 82-93 dB, przebywał okresowo. Na powyższą decyzję C. K. złożył skargę na Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem, gdyż brak jest podstawy prawnej uzależniającej stwierdzenie choroby zawodowej od stopnia utraty słuchu. C. K. podniósł, że w pracy narażony był na stałe działanie ponadnormatywnego hałasu i w wyniku tego stracił słuch. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację dodając, że podstawowym zagrożeniem w pracy skarżącego było wysokie napięcie elektryczne i z tego tytułu otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, a nie w związku z narażeniem na działalnie hałasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd na podstawie art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ wykazała, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmianami/. Z przepisu § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej uzależnione jest od spełnienia łącznie trzech przesłanek: - rozpoznania u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, - wystąpienia w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia, - istnienia związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą zawodową. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżący w latach 1973-1999 pracował jako elektryk wysokich napięć w A S.A. w P. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej został poddany badaniom w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. W wydanym w dniu 4 maja 2000 r. orzeczeniu lekarskim stwierdzono obustronny ubytek słuchu – mieszany, po stronie lewej o wielkości 65 dB, po stronie prawej o wielkości 35 dB. Ze względu na przebieg, charakter niedosłuchu, asymetrię oraz brak przekonywujących danych dotyczących narażenia w pracy na ponadnormatywny hałas uznano, iż nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W kolejnym orzeczeniu lekarskim z dnia 23 kwietnia 2001 r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S., stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. Uzasadniając orzeczenie Instytut wskazał na występujący niedosłuch obustronny odbiorczy w uchu prawym 11 dB, w uchu lewym 64 dB. Z uwagi na asymetrię niedosłuchu oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym /lepiej słyszącym/ uznano, iż upośledzenie narządu słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Pomimo wydania dwóch rozbieżnych opinii przez jednostki medycyny pracy, dotyczących rozpoznania niedosłuchu u C. K., nie wyjaśniono jaką jednostkę chorobową rozpoznano u skarżącego. Zastrzeżenia budzi również przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, które w tym przypadku polegało na przeprowadzeniu wywiadu dotyczącego warunków pracy skarżącego, bez zweryfikowania faktycznego narażenia na działalnie hałasu. Skarżący zatrudniony był jako elektryk wysokich napięć i w toku dochodzenia epidemiologicznego należało ustalić jakie zagrożenia zawodowe występowały w środowisku pracy skarżącego oraz na jaki poziom hałasu skarżący był narażony w czasie wykonywania pracy. Do przeprowadzonego wywiadu dołączono wyniki pomiarów przeprowadzone 11 lutego 1998 r. na stanowisku pracy ślusarza obsługi i remontów urządzeń energetycznych. Z treści tej informacji nie wynika jednak kto przeprowadzał pomiary i czy C. K. przebywał w pomieszczeniach, w których wykonano pomiary. Dodatkowo dołączono tabelę pomiaru hałasu w pomieszczeniach zakładu pracy. Pomiaru dokonywano w 1990 r., jednak również w tym przypadku brak informacji kto przeprowadzał pomiary. Oprócz wskazanych wyżej informacji w aktach sprawy znajduje się pismo A S.A. z P. z dnia 24 września 2001 r., L. dz. [...], z treści którego wynika, że C. K. otrzymywał dodatek za pracę w warunkach niebezpiecznych z uwagi na styczność z prądem elektrycznym. Kontakt z hałasem w jego przypadku miał charakter sporadyczny, nie wywołujący istotnego wpływu na zdrowie. W myśl art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego /tekst jednolity z 9 października 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami/, w toku postępowania organy administracji publicznej winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażona w tym artykule zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązki określenia z urzędu dowodów, które są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia ich z urzędu, a udowodnienie faktów mających znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszystkich legalnych środków. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. I tak w art. 77 kpa ustawodawca nałożył na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ rozpatrując materiał dowodowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Rozpatrując materiał dowodowy organ może odmówić dowodowi wiarygodności, uzasadniając tę odmowę. Nie może jednak pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. Wskazana wyżej zasada swobodnej oceny dowodów została wyrażona w art. 80 kpa. Zgodnie z art. 107 § 3 uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominięto kwestię rozbieżności w treści orzeczeń wydanych przez jednostki medycyny pracy. Nie wyjaśniono dlaczego nie dano wiary twierdzeniom skarżącego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym /porównaj wyrok S.N. z 23 listopada 1994 r. sygn. akt III ARN 55/94 OSNAPi US 1995/7, poz. 83; wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. akt I SA 1110/01 wybór LEX 75516; wyrok NSA z 4 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 1768/99 wybór LEX 54171/. W niniejszej sprawie organ prowadząc postępowanie naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107§ 3 kpa. W toku przeprowadzonego postępowania nie skonfrontowano bowiem dwóch sprzecznych opinii wydanych przez jednostki medycyny pracy. Nie wyjaśniono również w przeprowadzonym postępowaniu epidemiologicznym faktycznego narażenia skarżącego na działalnie hałasu, brak aktualnych pomiarów hałasu na poszczególnych stanowiskach pracy, brak ustaleń – popartych dowodami – stwierdzających bądź wykluczających wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia. Nadto nie wyjaśniono w sposób dostateczny charakteru dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. W tym zakresie organy uznały informację zakładu pracy za wystarczającą, nie badając dokumentacji pracowniczej, a w szczególności kart pracy, które byłyby pomocne także przy ustaleniu gdzie, kiedy i w jakim czasie skarżący wykonywał poszczególne prace. Podkreślić jednocześnie należy, że w myśl § 1 wskazanego wcześniej rozporządzenia, za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych. W niniejszej sprawie jest to choroba określona pod pozycją 15. Rozmiar uszkodzenia słuchu nie ma wpływu na stwierdzenie czy dane schorzenie jest chorobą zawodową, a odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej słuchu, z uwagi na niewystarczający poziom niedosłuchu, stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia /porównaj m. in. wyrok S.N. z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99 opubl. WOKANDA 2000/9/33; wyrok NSA z 25 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 1342/98 wybór LEX 45831/. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, należało uchylić zaskarżoną decyzję. Jednocześnie na podstawie art. 152 wymienionej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dalszym postępowaniu należy, kierując się oceną prawną dokonaną przez Sąd, podjąć czynności procesowe mające na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, w szczególności poprzez uzupełniającą opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ustosunkowującą się do orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. w zakresie charakteru obustronnego ubytku słuchu u skarżącego. Nadto należy przeprowadzić uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne w zakresie zagrożeń występujących w środowisku pracy skarżącego i zebrać pełną dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia, przyznanych dodatków za pracę w warunkach szkodliwych i prowadzonych pomiarów natężenia hałasu w środowisku pracy. Postępowanie w niniejszej sprawie nadal toczyć się będzie w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, gdyż zgodnie z § 10 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. Nr 132, poz. 1115/, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.