II SA/Wr 209/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. i S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 300 zł, skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż skarżący ma 83 lata i orzeczoną I grupę inwalidztwa, zaś skarżąca ma 80 lat i z powodu poważnych schorzeń jest rencistką. Dodali, iż łączny ich dochód wynosi 2.246 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: koszty leczenia skarżącej ok. 400 zł, a skarżącego ok. 500 zł; rata kredytu zaciągniętego na remont zniszczonej powodzią nieruchomości- 850 zł. Poinformowali, iż gospodarstwo domowe prowadzą wraz z 55- letnim synem R., a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili dom o pow. 120 m2 . W piśmie z dnia 1 lipca 2008 r. skarżący oświadczyli, iż ich syn R. prowadzi działalność gospodarczą jednakże nie osiąga dochodów, bowiem prawdopodobnie posiada znaczne zadłużenie. Dodali, iż nie mają rachunków bankowych, nie korzystają z pomocy osób trzecich (w tym syna W.) i że są w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Z załączonych do pisma rachunków wynika, iż są zobowiązani do ponoszenia następujących wydatków: opłata za wodę- 86, 46 zł; za wywóz śmieci (za kwartał) - 71, 76 zł; za gaz- 94, 16 zł; za energię elektryczną- 57, 75 zł; podatek od nieruchomości- 103 zł. Zaś z załączonej deklaracji podatkowej za 2007 r. wynika, iż ich syn R. nie osiągnął przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tylko poniósł koszty w wysokości 22.362, 56 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali należycie spełnienia przesłanki do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji materialnej wnioskodawców (w tym sytuacja finansowa i majątkowa wszystkich osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe). Mając na uwadze, iż wysokość wykazywanych wydatków przekracza deklarowany dochód skarżących Sąd powziął pewne wątpliwości co do rzetelności złożonych przez nich oświadczeń. Za niewiarygodne Sąd uznał twierdzenie, iż mieszkający z nimi syn (mający firmę z branży budowlanej) nie posiada żadnych źródeł dochodu. Gdyby tak rzeczywiście było, że znajduje się on na ich utrzymaniu (czerpie z ich dochodu), to należałoby uznać taką okoliczność za zawinioną i nie uzasadniającą przyznanie im "prawa ubogich". Istotnym jest, iż wnioskodawcy nie udokumentowali wysokości i faktu ponoszenia (wykazywanych jako najkosztowniejszych) wydatków takich jak: koszty leczenia czy spłata kredytu. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Jak wskazał w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8, s. 61) z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny (...) Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO). W tym rodzice jeśli nie otrzymują (gdy tego potrzebują) dobrowolnej pomocy materialnej od zstępnych na swoje niezbędne potrzeby (taką potrzebą jest też dochodzenie swoich roszczeń w sądzie) mogą od nich dochodzić alimentów. Z urzędu Sądowi znany jest fakt, iż syn skarżących- W. znajduje się w dobrej sytuacji materialnej (prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej). Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżących mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków celem zabezpieczenia kosztów sądowych, tym bardziej, iż w niniejszej sprawie skarżący nie byli determinowani terminem złożenia skargi (skarżony akt został podjęty w 2004 r.), a pomysłodawcą i autorem skargi jest ich syn- R. O możliwościach finansowych wnioskodawców świadczy m.in. fakt, iż sami przyznali, iż są w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.