II SA/Wr 21/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania konserwacji rowu melioracji wodnej szczegółowej oddala skargę w całości. W dniu 14 maja 2015 r. organ pierwszej instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie utrzymania we właściwym stanie rowu melioracji szczegółowej – działki nr 680 biegnącego na wysokości działek nr 679 i 681 należących do skarżącego, nr 741/1 należącej do M. M. D., nr 781/1 i 784/2 R. D. i nr 784/1 I. N., w celu ustalenia obowiązku utrzymania tego rowu (art. 77 ust. 1 i 2 prawa wodnego Dz.U. z 2015 r., poz. 469) oraz wyznaczył termin wizji na dzień 26.05.2015 r. Na wizję stawili się M. D. oraz J. D. będący dzierżawcą działek nr 781/1 i 784/1, traktowany jako strona, oraz osoba, której roli w postępowaniu nie odnotowano. W dniu 3.06.2015 r. organ ten zawiadomił władających działkami zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Strony nie wypowiedziały się na temat zebranego materiału procesowego. Organ wydał odrębne nakazy na podstawie art. 77 p.w. w stosunku do I. N., skarżącego, R. D. i M. M. D. wykonania konserwacji rowu. W punkcie II decyzji określono dla poszczególnych osób odcinki rowu, w których mają wykonać prace konserwacyjne. W odniesieniu do skarżącego wskazano odcinek, w którym rów przylega jednocześnie do działki nr 681 i nr 784/1, połowę odcinka rowu graniczącego z działkami 679 i 784/1 leżącą bliżej działki nr 681, połowę odcinka rowu graniczącego z działkami 679 i 784/2 leżącą bliżej działki nr 681 – oznaczone na załączniku graficznym do decyzji. W punkcie III ustalono następujący zakres prac: 1. odmulenie dna rowu na głębokość min. 20 w taki sposób, aby poziom dna rowu zrównał się z poziomem dna przepustów 2. wyprofilowanie skarp 3. wykoszenie i usunięcie w zależności od potrzeb drzew i krzewów rosnących na skarpach i w nurcie rowu utrudniających przepływ wody lub wykonywanie prac konserwacyjnych. W punktach IV i V określono obowiązek współdziałania z zarządcą drogi i ustalono termin wykonania prac. W odniesieniu do I. N. wskazano połowę odcinka rowu graniczącego z działkami nr 679 i 784/1 leżącą od strony działki 784/1, do R. D. połowę odcinka przy działce nr 781/1 od granicy z działką nr 784/1 i przy działkach 679 i 784/2 bliżej opisaną, przy czym ta decyzja zawiera jednocześnie nakaz usunięcia oznaczonego drzewa, zaś do M. M. D. połowę odcinka rowu przylegającą do działki nr 741/1 bliżej opisaną, również z zakazem usunięcia oznaczonego drzewa. Według uzasadnienia decyzji, w oparciu o dowód z oględzin ustalono, że rów jest silnie wypłycony, ma zdeformowane skarpy i jest gęsto porośnięty drzewami, krzewami i trawą. Rów nie spełnia więc swej funkcji. Strony uczestniczące w oględzinach nie zgłosiły zastrzeżeń. W końcu organ przytoczył przepisy art. 77 p.w. i art. 83 ust. 6 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627) oraz pouczył o dozwolonym okresie usuwania drzew od dnia 16 października do końca lutego. Odwołanie do decyzji go dotyczącej złożył skarżący działający przez adwokata. W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. przez niedostateczne uwzględnienie interesu społecznego w postaci uprawnienia do ochrony przyrody (art. 125 pkt 3 o.p.). Jak wskazano, samo opadanie w okresie jesiennym liści i drobnych gałęzi do rowu, nie uzasadnia nakazu usunięcia drzew i krzewów. Wystarczające było nakazanie odmulenia rowu, wyprofilowania skarp i wykoszenia roślin. Nieracjonalne jest nakazanie usunięcia wycięcia wszystkich drzew i krzewów w obrębie rowu. Zwrócono uwagę na znaczenie zasady zrównoważonego rozwoju (art. 63 ust. 1 p.w.). Organ odwoławczy pouczył stronę o treści art. 10 § 1 i art. 73 k.p.a. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu omówił przepisy art. 70 i art. 73 p.w. oraz art. 77 p.w. Organ podkreślił, że decyzja nie nakazuje usunięcia wszystkich drzew, lecz jedynie utrudniających przepływ wody, co nie wymaga osobnego zezwolenia (art. 83 f ust. 1 pkt 10 o.p. Dz.U. z 2015 r., poz. 1651). W skardze do sądu administracyjnego profesjonalny pełnomocnik skarżącego zarzucił rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. wobec braku przesłanek faktycznych decyzji, ponadto rażące naruszenie art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a., rażące naruszenie art. 79 k.p.a. przez brak zawiadomienia skarżącego o oględzinach oraz błędne przyjęcie, że nakaz nie narusza interesu społecznego w postaci uprawnienia do ochrony przyrody. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. W dniu 13.07.2016 r. pełnomocnik skarżącego zawiadomił o ustaniu pełnomocnictwa. W dniu 19.07.2016 r. przesłano do skarżącego wezwanie na rozprawę wyznaczoną na dzień 31 sierpnia 2016 r. Przesyłka ta była awizowana w dniach 25.07. i 2.08.2016 r. W dniu 28.07.2016 r. zgłosił się adwokat jako nowy pełnomocnik skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Było niewątpliwe, że zaskarżona decyzja odnosiła się do rowu jako urządzenia melioracji szczegółowych w rozumieniu art. 73 ust. 1 pkt 1 p.w., zatem służącego celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy czyli regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby, ułatwienia ich uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenie to wywiera korzystny wpływ na grunt, którego właścicielem jest skarżący, czyli należy on do "zainteresowanych właścicieli gruntów" (art. 74 ust. 2 pkt 1 p.w.). Zgodnie z art. 77 ust. 1 p.w. utrzymywanie tego urządzenia należało m.in. do skarżącego. Utrzymywanie to obejmuje eksploatację rowu, jego konserwację oraz remonty w celu zachowania jego funkcji (art. 64 ust. 1 p.w.). Przy utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zachowaniem dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych (art. 63 ust. 1 i art. 70 ust. 4 p.w.). Zabronione jest przy tym utrudnianie przepływu wody oraz czynności obniżające przydatność gospodarczą urządzenia (art. 65 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. h p.w.). W przypadku niewykonywania obowiązku utrzymywania rowu przez zainteresowanych właścicieli gruntów, właściwy organ ustala szczegółowe zakresy tego wykonywania proporcjonalnie do odnoszonych przez nich korzyści. W nin. sprawie, jak wskazano, organ ten zdecydował się na wydanie decyzji odrębnie w odniesieniu do każdego z właścicieli, dzieląc pomiędzy nich poszczególne odcinki rowu (zarówno według ich długości, jak i części szerokości rowu na danym odcinku) wymagające konserwacji. Wszyscy zainteresowani właściciele zaakceptowali przypisane im zakresy obowiązków, nie składając odwołania lub skargi do sądu administracyjnego, natomiast skarżący zakwestionował ten zakres częściowo, odnośnie czynności, "usunięcia w zależności od potrzeb drzew i krzewów ... utrudniających przepływ wody lub wykonywanie prac konserwacyjnych". Wymaga podkreślenia, że każdy z właścicieli nie przeczył zarówno okoliczności niewykonywania konserwacji, jak i ustalonej na podstawie dowodu z oględzin potrzeby jej wykonania. Określony w decyzji zakres obowiązku przedstawia się w kwestionowanej części jako typowy (por. wyrok II SA/Wr 847/13). Treścią zastrzeżeń skarżącego nie jest proporcjonalność ustalonego zakresu obowiązku, lecz powołanie ogólnej wartości w postaci ochrony przyrody oraz brak doprecyzowania czy oznaczenia drzew podlegających usunięciu. Argumentacja ta była bezzasadna. Decyzje wydane były przez organy ustawowo powołane do ochrony przyrody, które należycie oceniły prawidłowość rozstrzygnięcia w oparciu m.in. o wskazane kryterium. Wyrazem tego było wskazanie konkretnych drzew jako nie podlegających usunięciu. Jak wskazano, prawo wodne w odniesieniu do tej regulacji ustanawia szczególną treść zasady zrównoważonego rozwoju, zaś powołana w decyzji regulacja ogólna pozostawia organom właściwym do stosowania prawa wodnego rozważenie w sposób samodzielny kwestii ochrony zadrzewienia. W odniesieniu do obowiązku określonego wobec skarżącego organ ocenił jako wystarczające podanie w sposób ogólny uzasadnienia potrzeby usunięcia drzew, z których żadne nie zasługiwało na szczególną ochronę. Było to jednak uzasadnienie skonkretyzowane zapewnieniem przepływu wody, co nie powinno wywołać wątpliwości w trakcie wykonania decyzji. Odnośnie zarzutu procesowego wskazać należy, że w toku oględzin organ dokonał w sposób obiektywny i pełny ustaleń na temat stanu technicznego rowu oraz zakresu koniecznych czynności związanych z jego konserwacją. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób jego obecność przy tej czynności dowodowej mogła wpłynąć na poczynione ustalenia. W nin. sprawie zachodzi zresztą raczej brak staranności organu przy kompletowaniu akt, które nie zawierają w ogóle dowodu doręczenia stronom zawiadomienia o oględzinach, a jednak kilku z nich się stawiło, ponadto zaś skarżący nie zarzucił organowi tego uchybienia procesowego w trakcie postępowania administracyjnego, więc wówczas nie miało ono dla niego znaczenia. Należy jeszcze wzmiankować, że skarżący ustanowił pełnomocnika procesowego po zawiadomieniu go o terminie rozprawy i nie było podstaw do ponownego zawiadamiania o rozprawie tego pełnomocnika. Z tych względów i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.