II SA/Wr 217/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. M. W., J. W. i M. W. na D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 125/04 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na uzasadnienie tego rozstrzygnięcia podano między innymi, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożono także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. Podniesione przez wnioskodawców okoliczności, na których oparli swój wniosek o przyznanie prawa pomocy (niemożność uiszczenia żadnych kosztów postępowania, fakt zadłużenia), zostały w istocie jedynie opisane, ale nie wykazane. Następnie postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. (sygn. akt II OZ 845/12) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wnioskodawców na to postanowienie, podzielając argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Po ponownym wezwaniu skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł (pisma z dnia 17 października 2012 r.) skarżący powtórnie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu. Dodali, że nie korzystają z niczyjej pomocy finansowej, nie mają oszczędności i konta bankowego, a swoje wydatki określili jako: opłata za energię elektryczną - 200-300 zł i za wodę – 50 zł. Dodali, że na zakup lekarstw potrzebowaliby kwotę 300-400 zł, ale nie posiadają takich środków. Nie mają pieniędzy na zakup obuwia. Nadto wskazali, że na sporządzenie kserokopii dokumentów w prowadzonych przez siebie sprawach przed Sądem wydają około 1.000 zł. W piśmie z dnia 2 grudnia 2012 r. oświadczyli, że nie ujawnią danych o kredycie oraz rachunków za lekarstwa, bowiem są to chronione dane osobowe. Wskazali, że nie mają obowiązku tłumaczyć się komukolwiek z tego, na co przeznaczają swój dochód. Poinformowali, że muszą opłacić koszty sądowe w łącznej wysokości 1.400 zł, koszt korespondencji do każdej ze spraw to 100 zł, a nadto mają do spłaty kredyt w wysokości 4.000 zł zaciągnięty na opłacenie wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, który sporządził im skargi kasacyjne w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to doręczono skarżącym w dniu 3 stycznia 2013 r., a w dniu 9 stycznia 2013 r. skarżący złożyli sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanym obecnie przez Sąd przypadku intencją skarżących jest, aby Sąd zwolnił ich z kosztów sądowych, czyli wpisu sądowego od skargi ustalonego w kwocie 200 zł. Zważyć jednak należy, że kwestia tego żądania została prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. (sygn. akt II OZ 845/12). Wobec tego należy przyjąć, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a., czyli zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności (prawnych lub faktycznych) sprawy. Nie jest bowiem możliwe złożenie nowego wniosku dotyczącego kwestii już rozstrzygniętej (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08 oraz postanowienie NSA z 6 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 308/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki wymienione w art. 246 p.p.s.a. mają charakter dynamiczny i ich późniejsze wystąpienie może powodować, również w przypadku uprzedniego prawomocnego oddalenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, konieczność udzielenia tego prawa w odpowiednim zakresie. Stąd też kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, złożony po uprawomocnieniu się poprzedniego postanowienia oddalającego takie żądanie, nie podlega odrzuceniu, tylko merytorycznemu rozpoznaniu. Jednakże Sąd w niniejszej sprawie przyjmuje za Naczelnym Sądem Administracyjnym że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest dopuszczalne, ale z uwagi na takie okoliczności, które powstały (wyszły na jaw) później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. postanowienie z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 564/08). Wobec tego należy stwierdzić, że zgodnie z przytoczonymi przepisami obowiązkiem skarżących było wykazanie, że nie są oni w stanie ponieść wydatku w kwocie 200 zł bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a nadto wykazanie, że między poprzednim rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a datą złożenia ponownego wniosku w tym przedmiocie doszło do takiej zmiany okoliczności, która aktualnie uzasadniałaby przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżących dokumentów (wniosek na formularzu i towarzyszące mu pismo) nie wynika, aby sytuacja majątkowa skarżących uległa pogorszeniu, które uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. W poprzednio złożonym wniosku (w dniu 4 maja 2012 r.) wnioskodawcy podali, że ich łączny dochód miesięczny wynosi 2.523 zł, a we wniosku złożonym w dniu 6 listopada 2012 r. wskazali, że dochód ten wynosi 1.849 zł. Z niejasnych wyjaśnień towarzyszących formularzowi można wnioskować, że zmniejszenie dochodu wynika z faktu istnienia zajęć komorniczych na świadczeniach emerytalnych wnioskodawców. Na podobnym poziomie kształtują się podane przez wnioskodawców opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i leki (we wniosku z maja 2012 r. ok. 470-880 zł, a we wniosku z listopada 2012 r. około 550-750 zł). W dalszym ciągu wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że nie zostało przez skarżących wykazane, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w wysokości 200 zł w zainicjowanym przez siebie postępowaniu, a co za tym idzie nie wykazano istnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia Sądu w tym przedmiocie. Kończąc należy jeszcze dodać, że zdaniem Sądu okoliczność, iż skarżący są inicjatorami wielu postępowań sądowych nie może obligować Sądu do przyjęcia z góry założenia, że nie są oni w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań. Fakt, że skarżący wydają pieniądze na kserowanie pism procesowych również nie może być wzięty pod uwagę, wobec niewykazania wysokości wydatków na ten cel. Nadto Sądowi z urzędu jest wiadome, że pisma skarżących najczęściej zawierają wielokrotnie te same załączniki bez względu na przedmiot sprawy, co wskazuje, że być może wydatki na kserowanie tych dokumentów można ograniczyć. Podkreślenia jeszcze wymaga, że przewijające się w pismach wnioskodawców (np. w piśmie z dnia 2 grudnia 2012 r.) twierdzenie, iż powodem prowadzenia tylu spraw sądowych przez skarżących jest to, że nie mogą oni uzyskać map geodezyjnych od Sądu pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie, a ponadto jest to twierdzenie nietrafne, albowiem – jak skarżącym wiadomo – dokumentację geodezyjną i kartograficzną prowadzi się w powiatowych ośrodkach tej dokumentacji, a choćby w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 125/04 kwestia map geodezyjnych prima facie nie ma związku ze sprawą, a tym bardziej z kwestią przyznania skarżącej prawa pomocy. Również bezprzedmiotowe są uwagi wnioskodawców o istnieniu rzekomej mafii t.-w., albowiem w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy sugestie takie nie mogą przynieść zamierzonego skutku i ich przytaczanie nie ma związku ze sprawą. Reasumując należy powiedzieć, że skoro na skarżących spoczywał obowiązek wykazania, że ich sytuacja materialna zmieniła się tak, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, a skarżący ani we wniosku, ani w kolejnych pismach tego nie wykazali, to należało odmówić im przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.