II SA/Wr 221/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej; II. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata; III. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dnu 20 lipca 2009 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z uwagi na rozpoczęte inwestycje, ogólny kryzys krajowy oraz kłopoty zdrowotne (niedawno przebyty zawał serca). Dodał, że w przypadku nieuwzględnienia niniejszego wniosku i odrzucenia skargi likwidacji ulegnie jego firma, a w konsekwencji zatrudnienie i utrzymanie straci ok. 100 osób. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: mieszkanie o pow. 43 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,25 ha. Poinformował, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 2.000 zł, a jego żona z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.000 zł. Podniósł, że działalność gospodarczą w roku 2008 r. zakończył stratą finansową. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lipca 2009r. skierowane do skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. skarżący w piśmie z dnia 4 sierpnia 2009 r. wyjaśnił, że nie ma zdolności kredytowej, a posiadanej nieruchomości rolnej, mimo zgłoszenia jej do kilku agencji nieruchomości, nie może jak do tej pory zbyć. Dodał, że zobowiązany jest do ponoszenia następujących wydatków: czynsz- 350 zł; opłata za energię elektryczną - 100 zł; za gaz- 100 zł; koszt lekarstw - 300 zł. Postanowieniem z dnia 10 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w części w zakresie ustanowienia adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Jak wskazał Sąd na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący w przypadku ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej winien uiścić wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący połowę wpisu od skargi (ustalonego w kwocie 2265 złotych) byłby to zatem koszt 1132,50 zł. Oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie około 5000 zł brutto, co daje na osobę kwotę 2500 zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawca w dodatkowym oświadczeniu złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. podał jedynie, bez udokumentowania, że jego miesięczne wydatki związane z opłaceniem energii elektrycznej, gazu, czynszu oraz wydatki na zakup leków wynoszą w sumie ok. 850 zł, dodając do tego wskazaną w sprzeciwie miesięczną wysokość zobowiązań kredytowych w kwocie 1200 złotych Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. Z drugiej zaś strony Sąd stwierdził, że biorąc pod uwagę obecny etap postępowania oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji kiedy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem w postaci obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, co do zasady przez adwokata lub radcę prawnego ( art.174 p.p.s.a.) wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Kryterium przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. W. Ł. wniósł zażalenie, podnosząc że jego sytuacja finansowa w obecnym czasie znacznie się pogorszyła a zatem zasługuje na skorzystanie z prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2009r.sygn. akt II OZ 980/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dnia 10 września 2009r., sygn. akt II SA/Wr 221/09 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia[...]., nr [...]w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. W uzasadnieniu Sąd II instancji podkreślił, że jeżeli zdaniem Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał wzywając skarżącego m.in. do przedstawienia kserokopii zeznań podatkowych za rok 2008 r. Skarżący czyniąc zadość żądaniu Sądu przesłał kopie swoich zeznań podatkowych oraz zeznań swojej żony, z których wynika, że działalność gospodarcza skarżącego za rok 2008 r. zakończyła się stratą finansową. Powyższa okoliczność powinna była zostać wzięta pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pominął tę okoliczność skupiając się na wykazanych przez skarżącego dochodach, w odniesieniu zaś do wydatków, w tym zobowiązań kredytowych, jeżeli podane przez skarżącego informacje budziły wątpliwości, Sąd powinien był wezwać skarżącego do przedstawienia stosownych dokumentów. W takiej sytuacji uznać należało, że Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy pozwalających na ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego a z uzasadnienia postanowienia nie wynika dlaczego mimo, że przyjęto, iż skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania ponieść kosztów ustanowienia adwokata uznano jednocześnie, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1132,50 zł pozostaje w granicach aktualnych możliwości finansowych skarżącego. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji powinien wyjaśnić powyższe wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, mając na względzie wytyczne zawarte w wyżej powołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2009r. ponownie przeanalizował sytuację majątkową skarżącego biorąc pod uwagę również znaczne wydatki skarżącego (w tym obciążenia kredytowe w kwocie 1200zł ) jak i fakt, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w roku 2008r. zakończyła się stratą finansową, jak to wynika bezsprzecznie, z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów. Mając na względzie z jednej strony wykazaną przez skarżącego jego sytuację majątkową i osobistą, z drugiej zaś wysokość kosztów postępowania jakie na obecnym etapie sprawy winien on ponieść, na które składa się wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1132,50 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193), jak również wielkość wynagrodzenia ustanowionego w sprawie pełnomocnika procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając zgłoszony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Sytuacja materialna skarżącego wskazuje bowiem, iż nie jest oni w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając zasadność zgłoszonego wniosku Sąd miał na uwadze także aktualny poziom cen i opłat związanych z utrzymaniem dwuosobowej rodziny, stan zdrowia skarżącego (niedawno przebyty zawał serca) wskazujący na duże prawdopodobieństwo ponoszenia przez niego wydatków związanych z koniecznością stałego leczenia, o czym także informował skarżący w złożonym wniosku. Zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz ponoszenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, poprzez uwzględnienie wniosku w tym zakresie stworzy możliwość odpowiedniej obrony interesów wnioskodawcy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd miał na uwadze teść oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach skarżącego i jego rodziny, z którego to oświadczenia wynikało, że nie ma on żadnych oszczędności, jak również żadnych przedmiotów i papierów wartościowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak postanowieniu. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania