II SA/Wr 221/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata W. B. o zasądzenie nieopłaconych w całości kosztów pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu postanawia: odmówić przyznania adwokatowi W. B. opłaty za czynności z tytułu zastępstwa prawnego świadczonego z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu, na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony w dniu 6 stycznia 2010 r. adwokat W. B.. Pełnomocnik wraz ze skargą kasacyjną z dnia 2 lutego 2010 r. wniósł o "zasądzenie od organów administracyjnych na rzecz skarżącego należnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych." Postanowieniem z dnia 19 lutego 2010 r. tut. Sąd odrzucił skargę kasacyjną w związku z faktem, iż pełnomocnik skarżącego nie złożył wraz ze skargą kasacyjna wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. W dniu 5 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w dniu 11 marca 2010 r. pełnomocnik złożył zażalenie na ww. postanowienie z dnia 19 lutego 2010 r. Postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. tut. Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując, że zachowanie pełnomocnika w sprawie było przejawem braku zwykłej staranności w prowadzeniu sprawy, prawdopodobnie przeoczeniem noszącym cechy niedbalstwa." Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie pełnomocnika skarżącego złożone na postanowienie z dnia 19 marca 2010 r. podkreślając, że profesjonalny pełnomocnik powinien posiadać odpowiednią znajomość procedury sądowej, pozwalającą mu w sposób skuteczny reprezentować jego mocodawcę. Również w tym dniu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wniesione przez pełnomocnika skarżącego na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2010 r. odrzucające skargę kasacyjną. Pismem z dnia 5 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. przed WSA we Wrocławiu oraz w postępowaniu zażaleniowym i kasacyjnym w łącznej wysokości 7.978, 80 zł. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania adwokatowi kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw adresowany do "Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu" od postanowienia z dnia 6 sierpnia 2010r. zarzucając mu naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. poprzez zastosowanie błędnej wykładni celowościowej. Jednocześnie wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu bądź ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych". W uzasadnieniu obok polemiki z treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazującą na "rażącą nieznajomość procedury sądowoadministracyjnej" pełnomocnik m.in. powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 12 lipca 2004. sygn akt FSK 1187/04 zgodnie z którym " mimo nieprofesjonalnego sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika działającego z urzędu, przysługuje mu wynagrodzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokackie, radców prawnych, doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W świetle § 18 ust. 1, pkt 2 lit. a - d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), wynagrodzenie takie przysługuje tylko za wymienione w tych przepisach czynności, w tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej lub za udział w rozprawie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i rozpoczyna bieg w dacie doręczenia legitymowanemu podmiotowi odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna złożona po terminie nie ma mocy prawnej i podlega odrzuceniu (art. 178 p.p.s.a.). W tym kontekście należy wskazać, że pełnomocnik obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością. Skarga kasacyjna sporządzona przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika ponad sześć miesięcy od dnia doręczenia z uzasadnieniem postanowienia odrzucającego skargę złożoną w tej sprawie, lecz bez jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie stanowi czynności prawnej za którą należy się wynagrodzenie. W ocenie Sądu skarga kasacyjna powinna zawierać wymogi przewidziane dla pism procesowych (formalne) oraz wymogi o charakterze merytorycznym (materialne). Jednym z wymogów formalnych jest właśnie termin na dokonanie czynności. Nie spełnienie tego wymogu powoduje, że dana czynność jest bezskuteczna. Abstrahując od powyższego, należy pamiętać, iż sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej ma na celu wyłącznie ochronę interesu prawnego mocodawcy (podstawowy cel instytucji prawa pomocy). Z tych też względów należało uznać, iż sporządzenie skargi kasacyjnej po tak długim upływie czasu od dnia otrzymania odpisu postanowienia odrzucającego skargę bez odpowiedniego wniosku o przywrócenie terminu realnie uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie w ramach przyznanego jej prawa pomocy, z ochrony interesu prawnego mocodawcy w toku postępowania sądowego w drugiej instancji. W kontekście powyższego Sąd nie może przyjąć, stanowiska przedstawionego przez pełnomocnika w sprzeciwie (z powołaniem się na postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2004r. sygn. FSK 1187/04, POP 2005, nr 3, s.60) bowiem rozstrzygając wniosek o przyznanie kosztów, sąd powinien mieć na uwadze przede wszystkim to, czy czynność, za którą pełnomocnik domaga się opłaty, spełnia podstawowe elementy profesjonalizmu, takie jak umiejętność prawidłowego zredagowania pisma procesowego pod względem formalnoprawnym. Jeżeli bowiem pismo z przyczyn formalnych nie wywołało żadnych skutków ( skarga kasacyjna odrzucona), to nie można przyjąć, że czynność została w istocie zrealizowana (skarga kasacyjna nie została rozpoznana). Nie sposób pominąć funkcji jakie powinna spełniać instytucja nieopłaconej pomocy prawnej. Chodzi tu o funkcję dyscyplinującą, która w stosunku do pełnomocnika powinna przejawiać się koniecznością dołożenia maksymalnej staranności w realizacji nałożonych obowiązków, zapłata bowiem za nie pochodzi ze środków Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia pozostaje funkcja społeczna, gdyż uprawniony do pomocy prawnej z urzędu nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona mu pomoc jest pomocą iluzoryczną (por. S. Babiarz i inni, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2009r. wyd.2, s. 366-367) Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w literaturze postępowania cywilnego (mając odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), zgodnie z nim jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681, pos.SN z 10 grudnia 2001r. I PKN 248/01, OSNAP- wkł. 2002, nr 9, poz.5 ) jak również w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 20 grudnia 2006 r., I FSK 854/05, Lex nr 293151, Podsumowując, podkreślić należy, iż Sąd rozstrzygając o kosztach wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną (stanowiących wszakże jeden ze składników kosztów sądowych), musi mieć na względzie, czy owa pomoc prawna była celowa, udzielona słusznie i zasadnie, czy też jak w przedmiotowej sprawie owa pomoc prawna była zupełnie nieprzydatna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz, orzekł jak w postanowieniu.