II SA/Wr 2361/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska, WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o uznanie P. N. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i syna M. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz P. N. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz O., po rozpatrzeniu podania P. N. o wznowienie postępowania o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i małoletniego syna M., na podstawie art. 104, art. 145a i art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 7 lit. "f" ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie, niektórych ustaw /Dz.U. z 1990r. Nr 34 poz. 198 ze zm./ oraz art. 127 ust. 1 i 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992 Nr 4, poz. 16 ze zm./ odmówił wznowienia postępowania. W motywach orzeczenia organ I instancji wskazał, iż ostateczną decyzją Burmistrza nr [...] z dnia [...]r. orzeczono o nie uznaniu za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żony - A. N. wobec P. N. W dniu [...]r. P. N. wniósł o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę i syna, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzekającego, że art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 4 poz. 16 z 1992r. ze zm./ w części, w jakiej stanowi: "i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej" jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dz.U. Nr 48 poz. 506 z dniem 19 maja 2001r. i wszedł w życie z dniem 19 maja 2001r. Podanie strony zostało uznane za wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Wnioskodawca zakończył odbywanie zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4.04.1997r. /Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm./ orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawy, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, w tym przypadku Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Art. 145a Kodeksu Postępowania Administracyjnego stanowi, że strona może żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją określając, iż skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyżej cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem 19.05.2001r. zatem termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania minął z dniem 19.06.2001r. Strona wniosła zaś podanie w dniu [...]r., a więc po terminie. Z uwagi na nie zachowanie ustawowego terminu należało orzec jak na wstępie. Powyższą decyzję zakwestionował P. N. Podał, iż gdy dowiedział się o wyroku Trybunału Konstytucyjnego wystosował pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich bowiem nie wiedział czy złożyć odwołanie do Burmistrza czy w NSA, który wydał "ostateczną decyzję" w sprawie. Na odpowiedź Rzecznika czekał ponad 3 tygodnie. Zgodnie z jego pouczeniem niezwłocznie złożył wniosek do Burmistrza. Okazało się jednak, że wniosek był spóźniony. W odpowiedzi Rzecznika na skierowane zapytanie nie było żadnej wzmianki na temat miesięcznego terminu złożenia odwołania. Skarżący nie zgadza się z decyzją Burmistrza bowiem w trakcie odbywania służby wojskowej został poszkodowany. Teraz gdy okazało się, że wówczas wydana decyzja nie miała podstaw prawnych, Burmistrz twierdzi, iż spóźnił się z roszczeniami o 22 dni. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 "a" § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 127 i 128 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16 z póź. zm./ oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001r. /Dz.U. Nr 48, poz. 506/ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu [...]r. wpłynął do Urzędu Miejskiego O. wniosek P. N. o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i syna M. Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz O. odmówił wznowienia postępowania w sprawie uznania P. N. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i syna M. Od tej decyzji, w ustawowym terminie zostało wniesione przez P. N. odwołanie w którym podnosi, że decyzja w pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 128 ust. 2 cyt. ustawy opierając się o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł niezgodność tego artykułu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy zważył, iż w myśl art. 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP: 1. Żołnierzom zasadniczej służby wojskowej posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 zasiłek w kwocie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego przez ministra do spraw pracy na podstawie Kodeksu pracy. 2. Członkami rodziny żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu, są jego żona, dzieci, rodzice oraz osoby, względem których żołnierza obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, nie uzyskują oni dochodu lub uzyskiwany przez nich dochód z jakiegokolwiek tytułu jest niższy od najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego przez ministra właściwego do spraw pracy na podstawie Kodeksu pracy, i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej. W myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001r. cyt.: Art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16, Nr 40, poz. 174 i Nr 54, poz. 254 z 1994r. Nr 43, poz. 165, z 1996r. Nr 7, poz. 44, Nr 10, poz. 56, i Nr 106, poz. 496, z 1997r. Nr 6, poz. 31, Nr 28, poz. 153, Nr 80, poz. 495, Nr 88, poz. 554, Nr 121, poz. 770 i Nr 141, poz. 944, z 1998r. Nr 146, poz. 961 i Nr 162, poz. 1114 i 1126, z 1999r. Nr 50, poz. 500 oraz z 2000r. Nr 12, poz. 136 i Nr 109, poz. 1156/ w części, w jakiej stanowi: "i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej", jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. oraz art., 145a: § 1.Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. § 2.W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Tak więc nie został spełniony wymóg art. 145a § 2 kpa, wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. W skardze na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...]skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Rozpatrując skargę Sąd dopatrzył się, iż decyzje obu instancji dotknięte są sankcją nieważności. Organy administracji publicznej z urzędu zobowiązane są przestrzegać swej właściwości /art. 19 kpa/. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji /art. 156 § 1 pkt 1 kpa/, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. W myśl art. 150 kpa "organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji". Organ I instancji decyzją z dnia [...]r. Nr [...], powołując się na art. 104, art. 145a i art. 149 § 3 kpa w związku z art. 3 pkt 7 lit. "f" ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. z 1990r. Nr 34, poz. 198 ze zm./ oraz art. 127 ust. 1 i art. 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16/ odmówił skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...]r. Nr [...] o nie uznaniu P. N. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żony A. N. Podejmując tę decyzję organ I instancji pominął istotny fakt. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy od decyzji z dnia [...]r. Nr [...] zostało wniesione odwołanie. Z kolei organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W świetle tego co zostało wykazane stwierdzić trzeba, iż decyzją z dnia [...]r. Nr [...] organ I instancji wydał z naruszeniem właściwości co w konsekwencji skutkuje stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przy rozpatrywaniu odwołania organ II instancji nie spostrzegł, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą określoną w powołanym wyżej unormowaniu. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa /art. 156 § 1 pkt 2 kpa/. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/. Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /.../.