II SA/Wr 237/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA - Halina Kremis (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. ([...]), podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 z późn. zm.) Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ch. nr [...] z dnia [...] r., orzekającą o wymeldowaniu E.J. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ch.. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania E.J. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ch. zostało wszczęte w dniu 20 sierpnia 2015 r. na wniosek M.P. - pełnomocnika G.J., która wniosła o wymeldowanie wyżej wymienionej osoby ze względu na opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Wnioskodawczym poinformowała organ gminy, że E.J. nie mieszka w miejscu zameldowania od 1,5 roku i wyprowadził się dobrowolnie. Do wniosku dołączono wyrok Sądu Okręgowego w L. I Wydziału Cywilnego z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt [...], w sprawie o rozwód, w którym Sąd rozwiązuje małżeństwo E.J. z G.J. oraz przyznaje na wyłączną własność mieszkanie przy ul. [...] w Ch. G.J.. Do wniosku dołączono również wydruk księgi wieczystej z dnia 20 sierpnia 2015 r., w którym jako osoba uprawniona do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. [...] w Ch. wymieniona jest G.J.. W toku postępowania, w dniu 27 sierpnia 2015 r. została przesłuchana w charakterze świadka A.S.. Zeznała ona, że ostatnio widziała E.J. w grudniu 2013 r., podjechał on pod budynek przy ul. [...], ale nie wszedł do mieszkania. Od 2014 r. nikt nie przebywa w przedmiotowym lokalu, znajdują się tam rzeczy należące do E.J.. Zeznała również, że E.J. wyprowadził się po interwencji policji, ale nie pamięta kiedy, natomiast po wyroku sądowym zostały wymienione zamki w drzwiach. W dniu 31 sierpnia 2015 r. w lokalu przy ul. [...] w Ch. zostały przeprowadzone oględziny. W protokole z oględzin mieszkania stwierdzono, że w jednym z pokoi znajdują się spakowane do pięciu worków rzeczy należące do E.J.. Przesłuchana w dniu 31 sierpnia 2015 r. M.H. zeznała, że ostatnio widziała E.J. rok temu w okolicach piwnicy w budynku przy ul. [...]. Dodał, że w przedmiotowym lokalu E.J. mieszkał dwa lata temu, a od początku 2015 r. roku nikt tam nie mieszka. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa organu gminy z dnia 14 września 2015 r., w której stwierdzono, że w dniu 3 września 2015 r. do Urzędu Miasta i Gminy w Ch. zgłosił się E.J., zapoznał się z aktami sprawy, ale odmówił złożenia zeznań z uwagi na potrzebę skontaktowania się ze swoim adwokatem. W dniu 14 września 2015 r. został przesłuchany w charakterze świadka M.P.. Zeznał, że E.J. od lutego 2014 r. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w Ch.. Świadek widział, jak w dniu 8 lutego 2014 r., E.J. wynosił kartony do samochodu i udał się do Ch., gdzie najprawdopodobniej obecnie mieszka. Mając na uwadze zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, Burmistrz Miasta i Gminy Ch., działając na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 104 i 107 k.p.a. decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu E.J. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ch. wskazując, iż w realiach niniejszej sprawy można mówić o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez niego miejsca stałego pobytu. Dodał, że aktualnie interesy życiowe strony skoncentrowane są w lokalu mieszkalnym w Ch., gdzie mieszka wraz z partnerką życiową. Od powyższej decyzji P.F. - pełnomocnik E.J. złożył w ustawowym terminie odwołanie do Wojewody D.. Podnosi w nim, że organ I instancji nie zapewnił E.J. czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na fakt, że nie doręczył mu korespondencji z dnia 18 września 2015 r. na aktualny adres. Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ch. Wojewoda D. wskazał, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy dokonać oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym kwestii wymeldowania utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu przepisów obowiązujących w zakresie ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu nie budzi wątpliwości sam fakt obecnego nie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez wyżej wymienioną osobę, gdyż zostało to potwierdzone w toku postępowania przed organem I instancji, a sam odwołujący się nie kwestionuje zeznań świadków oraz niniejszego faktu. Zarówno w odwołaniu jak i w dokumentacji zebranej podczas postępowania brak jest dowodów świadczących o tym, aby E.J. podejmował kroki prawne w celu powrotu do lokalu przy ul. [...] w Ch.. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii niewłaściwego doręczania korespondencji, Wojewoda D. wskazał, że z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, iż korespondencja organu I instancji z dnia [...] r. została przesłana do E.J. na adres przy ul. [...] w Ch., skąd strona wcześniej odbierała przesyłki, jednakże nie została ona – pomimo awizowania - odebrana przez stronę. Stąd niniejszy zarzut uznać należy za bezpodstawny. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż E.J. miał zapewniony – zgodnie z art. 10 k.p.a. - czynny udział w postępowaniu. Zostało mu doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania na adres przy ul. [...] w Ch., a kierowana do niego korespondencja w sprawie była odbierana. Po ustanowieniu zaś przez stronę pełnomocnika decyzja organu I instancji została prawidłowo wysłana na adres pełnomocnika. Nadmieniono, że E.J. zapoznał się w organie gminy z materiałem zgromadzonym w sprawie, pomimo jednak zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wezwania do składania uwag, wypowiedzenia się w sprawie, nie złożył zeznań. W dalszej części uzasadnienia Wojewoda wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, a żadnej z tych funkcji E.J. bezspornie nie realizuje w przedmiotowym lokalu. Wyjaśnił przy tym, że nawet pozostawienie rzeczy osobistych strony w spornym lokalu – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie świadczy o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych w danym lokalu. Wreszcie organ odwoławczy podał, że zgodnie z postanowieniami ustawy o ewidencji ludności do organów gmin należy rejestrowanie danych dotyczących miejsca pobytu mieszkańców. Dane te powinny odzwierciedlać stan faktyczny, a nie tworzyć fikcję meldunkową. Zatem na organach gmin prowadzących ewidencję ludności spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań prawnych w celu zapewnienia zgodności zapisów tej ewidencji z faktycznym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Skoro zatem w niniejszej sprawie E.J. opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, organ gminy zobligowany został do podjęcia działań i wydania stosownej decyzji administracyjnej. W przeciwnym wypadku dalsze utrzymywanie zameldowania ww. osoby w lokalu przy ul. [...] w Ch. stanowiłoby naruszenie art. 28 ust. 4 cyt. ustawy, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył E.J. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 10 § 1 k.p.a. w taki sposób, że organ administracji publicznej I instancji nie zapewnił E.J. czynnego udziału w postępowaniu, z uwagi na fakt niedoręczenia korespondencji pod aktualny adres strony skarżącej, mimo iż posiadał wiedzę o aktualnym adresie tj. adres przy ul. [...] w Ch.; - art. 44 § 2 k.p.a. przez zaniechanie pozostawienia awiza przez operatora pocztowego w oddawczej skrzynce odbiorczej lub na drzwiach mieszkania skarżącego przy ul. [...] w Ch. z informacją, że skarżący może odebrać korespondencję z dnia 18 września 2015 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja Wojewody D. z dnia [...] r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ch. z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu E.J. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ch.. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Istotne jest przy tym to, że przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym, mają za zadanie potwierdzać rzeczywisty pobytu w lokalu oraz przeciwdziałać utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Aby wymeldowanie z punktu widzenia obowiązujących regulacji było możliwe koniecznym jest ustalenie, że strona w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce swojego zamieszkania. Chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123). Podkreślenia wymaga przy tym to, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywającej w nim osoby, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się jej codzienne sprawy, gdzie osoba ta przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe. Zdaniem sądu w realiach niniejszej sprawy takim miejscem w żadnej mierze nie jest dla skarżącego lokal mieszkalny zlokalizowany przy ul. [...] w Ch.. Skarżący bowiem w nim nie przebywa, a okoliczności tej nie kwestionuje. Z realiów niniejszej sprawy wynika, iż aktualnie przebywa on pod adresem przy ul. [...] w Ch., gdzie zamieszkuje wraz ze swoją partnerką życiową, natomiast przedmiotowe mieszkanie w Ch. zostało przyznane byłej żonie skarżącego na wyłączność w wyniku rozwiązania małżeństwa. Stąd nie ma wątpliwości co do tego, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją dobrowolnego opuszczenia lokalu, gdyż skarżący koncentrując swe centrum życiowe w mieszkaniu w Ch. zrezygnował z przebywania pod niniejszym adresem, zrywając tym samym z nim więzi. Wyprowadzenie się bowiem przez skarżącego z miejsca pobytu stałego, ześrodkowanie swojego centrum życiowego w innym miejscu, brak potwierdzenia w rzeczywistych działaniach faktycznych i prawnych strony ukierunkowanych na powtórne zogniskowanie w spornym miejscu wszystkich ważnych dla strony spraw, czyli zamiaru ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały - przemawiają za uznaniem woli skarżącego co do zerwania związków z miejscem jego dotychczasowego pobytu stałego. Stąd nie sposób przyjąć aby lokal przy ul. [...] w Ch. stanowił centrum życiowe skarżącego, a zatem był miejscem, w którym świadczy on szereg czynności, takich jak: zamieszkiwanie, nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczywanie, prowadzenie gospodarstwa domowego, przyjmowanie wizyt gości, nadawanie i przyjmowanie korespondencji, utrzymywanie przynajmniej okazjonalnych kontaktów z sąsiadami (wyrok NSA z 6.10.2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10). W przedstawionym stanie sprawy trafnie więc organy uznały, że spełnione zostały przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z budynku przy ul. [...], będącego jego miejscem dotychczasowego pobytu. Sąd nie miał także wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W sposób bowiem należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienie odzwierciedla poszczególne etapy prowadzonego postępowania oraz wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Nie znajduje przy tym uzasadnienia podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., który skarżący upatruje w zaniechaniu doręczenia korespondencji z dnia 18 września 2015 r. informującej o zakończeniu postępowania oraz prawie zapoznania się z aktami sprawy na adres Ch., ul. [...]. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, iż niniejsza korespondencja adresowana do skarżącego została wysłana pod wyżej wskazany adres, jednakże skarżący zaniechał jej odebrania w terminie. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze z załączonego potwierdzenia odbioru wynika, iż niniejsza przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym z możliwością jej odbioru, o czym to zawiadomiono w dniu 21 września 2015 r. pozostawiając informację na drzwiach mieszkania. Ponadto w kontekście podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. przez zaniechanie zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków należy wyjaśnić, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To więc na stronie stawiającej niniejszy zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1098/13, Lex nr 1658530). Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący pomimo sformułowania powyższego zarzutu nie przedstawił jakich konkretnych czynności procesowych zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonać. Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. Mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.