II SA/Wr 2435/03

WyrokWSA we Wrocławiu2006-02-16

Skład orzekający: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Alicja Palus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej odrzucająca zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczący przeznaczenia działki na cele zieleni leśnej zamiast budownictwa jednorodzinnego, jest zgodna z prawem, uwzględniając interes prawny właściciela działki i zasady planowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Miejskiej odrzucająca zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego była zgodna z prawem. Uzasadnienie uchwały dostatecznie wyjaśniało celowość przeznaczenia działki na cele zieleni leśnej, uwzględniając kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy i wymóg przeznaczenia określonego procentu terenu na zieleń. Sąd podkreślił, że gmina posiada władztwo planistyczne i może ingerować w prawo własności w granicach prawa, a obecne ustalenia planu nie naruszają istoty prawa własności ani nie stanowią nadużycia władztwa planistycznego.
Stan faktyczny
Właściciele działki rolnej wnieśli zarzuty do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne, a nie pod tereny zielone, jak przewidywał projekt. Argumentowali, że zmiana przeznaczenia działki znacząco obniży jej wartość i spowoduje roszczenia odszkodowawcze. Rada Miejska odrzuciła zarzuty, wskazując na zgodność projektu z Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które przewidywało tereny zielone, a także na rolniczy charakter działki i brak zgody na zmianę przeznaczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Kinga Kręc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006r. sprawy ze skargi A. i R. G. na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla B. i osiedla B. we W. oddala skargę. Rada Miejska W. podjęła w dniu [...] uchwałę Nr [...]w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla B. i osiedla B. we W. Po upływie okresu wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu A. i R. G. – współwłaściciele działki nr [...], obręb B., znajdującej się w obszarze projektowania – wnieśli zarzuty do ustaleń przyjętych w wyłożonym projekcie planu. W piśmie formułującym zarzuty, skierowanym do Biura Rozwoju W. A. i R. G. wyjaśnili, że zarzuty składane są w związku z nieuwzględnieniem ich wniosku z dnia [...] o przeznaczenie działki, stanowiącej ich własność na cele budownictwa jednorodzinnego. Stwierdzili też, że działka ta może być przeznaczona na takie cele, a konieczność ochrony cieku wodnego, będącego granicą planowanego obszaru przeznaczonego pod budownictwo i ewentualny sposób tej ochrony może zostać ustalony w przyszłych, szczegółowych warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wskazali ponadto, że w momencie zakupu przedmiotowa działka była częściowo położona w obszarze przeznaczonym pod zabudowę, a odrzucenie zarzutu oraz przeznaczenie całego obszaru działki pod "tereny zielone" znacznie zmniejszy jej wartość, co spowoduje wystąpienie z roszczeniami w trybie art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym /t.j. Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm./ oraz roszczeniem o zwrot poniesionych dotychczas nakładów inwestycyjnych. Rada Miejska W. uchwałą Nr [...]z dnia [...], podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm./ i art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717/ w związku z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym /t.j. Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm./, odrzuciła zarzut wniesiony przez A. G. i R. G. do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla B. i osiedla B. we W. W uzasadnieniu tego aktu Rada Miejska podała, że zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy W. /zatwierdzonym uchwałą Nr [...]Rady Miejskiej W. z dnia [...]oraz uchwałę Nr [...]Rady Miejskiej W. z dnia [...]w sprawie zmiany tego Studium/ obszar objęty planem znajduje się w zespole urbanistycznym małomiasteczkowym, gdzie zamieszkiwanie uznaje się za funkcję dominującą. Projekt planu opracowano w spójności ze Studium, a Zarząd Miasta W. w dniu [...]stwierdził spójność zobowiązań projektu planu z polityką przestrzenną gminy określoną w Studium. Następnie Rada Gminy wyjaśniła, że zgodnie z kierunkami zagospodarowania przestrzennego określonymi w Studium tereny przy granicy miasta W. obejmujące również działkę nr [...], obręb B., będącą własnością A. G. i R. G. przeznacza się na zieleń leśną, rekreacyjną o charakterze parkowym z możliwością lokalizacji ścieżek zdrowia i ścieżek dydaktycznych. Wytworzony układ ciągów pieszych będzie kontynuacją ciągów pieszych sąsiednich terenów leśnych lub parkowych. Zgodnie ze Studium projekt planu przeznacza wyżej wymienione tereny na zieleń leśną o charakterze parkowym w celu uzupełnienia systemu zieleni /nasadzenia leśne i parkowe/ i stworzenia korytarzy ekologicznych. Ponadto przy projektowanym wzroście liczby ludności w B. i B. wzrasta zapotrzebowanie na tereny zieleni rekreacyjnej, będące ważnym celem publicznym. Działka nr [...], obręb B. jest gruntem rolnym, nie posiada zgody Ministra na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele inne niż rolne lub leśne, nie ma również zapewnionego dostępu do drogi o odpowiednich parametrach, spełniających warunki techniczne wymagane dla drogi publicznej, mogącej obsługiwać tereny mieszkaniowe. W uzasadnieniu uchwały podano również, że ustalenia planu będą obowiązywały po uchwaleniu planu przez Radę Miejską W., 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa D. oraz poinformowano o treści art. 36 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym i możliwości korzystania z określonych w nim uprawnień po uchwaleniu i uprawomocnieniu się planu zagospodarowania przestrzennego. W zakończeniu uzasadnienia Rada Miejska W. zawarła konkluzję swojego wywodu wskazując, że: ustalenia projektu planu i przeznaczenie działki nr [...], obręb B. są spójne z kierunkami polityki przestrzennej Gminy W. określonymi w Studium; działka nr [...], obręb B. została przeznaczona na ważny cel publiczny jakim są tereny zieleni rekreacyjnej dla mieszkańców B. i B.; wzrost zainteresowania terenami pod zabudowę mieszkaniową jedno i wielorodzinną, usługi aktywności gospodarczej, wywołuje potrzebę wydzielenia terenów pod zieleń rekreacyjną i według Studium minimum 40% terenu zespołu urbanistycznego należy przeznaczyć na zieleń; gmina jako jednostka władzy samorządowej ma prawo, a wręcz obowiązek dbania o ład przestrzenny, może ona samodzielnie decydować o sposobie zagospodarowania terenu oraz ingerować w prawo własności w granicach określonych prawem, a takie prawo daje gminie ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym; działka nr [...], obręb B. jest gruntem rolnym i nie posiada zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na inne cele niż rolne, czy leśne. Opisana powyżej uchwała została zaskarżona przez A. G. i R. G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu. W petitum skargi A. G. i R. G. zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj. art. art. 6, 7, 8, 9 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy i wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały jako niezgodnej z prawem. Uzasadniając skargę szczegółowo opisali wszystkie podejmowane przez siebie w toku procedury planistycznej działania zmierzające do ustalenia przeznaczenia w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla B. i osiedla B. we W., działki stanowiącej przedmiot ich własności pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Wskazali także na dokonane już na nieruchomości nakłady związane z nasadzeniem kilkudziesięciu drzew oraz podali, że w momencie zakupu przedmiotowa działka była częściowo położona na obszarze przeznaczonym pod zabudowę, a późniejsze działania i decyzje organów Gminy W. w ewidentny sposób podejmowane są ze znaczną dla nich szkodą. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że zaskarżona uchwała nie może być uznana za słuszną, bowiem organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 7 kpa i nie wyjaśnił dokładnie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza nie wziął pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Następnie A. G. i R. G. posługując się tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1981r. /sygn. akt SA 820/81; ONSA 1981/1/57/ zarzucili, że interes społeczny nie stoi na przeszkodzie uwzględnienia ich wniosku w zakresie wydania im decyzji ustalającej warunki zabudowy działki nr [...], obręb B., a lakoniczne stwierdzenie o zgodności z prawem wydanej decyzji bez wyjaśnienia podstaw wydania decyzji i jej uzasadnienia narusza również zasadę zaufania obywateli do organów administracji określoną w art. 8, 9 i 11 kpa. W zakończeniu uzasadnienia skarżący podkreślili, że kupowali przedmiotową działkę z zamiarem rozpoczęcia na niej budowy domu jednorodzinnego, co znajdowało pełne oparcie w ówczesnych planach zagospodarowania tego obszaru, które przewidywały jego zabudowę. Późniejsze zmiany planistyczne, w szczególności przeznaczenie okolic działki skarżących na tereny zielone /co nie było konsultowane z lokalną społecznością/ postawiło ich w wyjątkowo trudnym położeniu. Organ administracji publicznej poprzez dokonanie zmian w planie zagospodarowania przestrzennego w istocie rażąco naruszył interesy skarżących, a w obecnej sytuacji podjęta przez nich decyzja o zakupie działki nr [...], obręb B. z przeznaczeniem jej pod zabudowę domem jednorodzinnym okazała się bez ich winy całkowicie chybiona. Taki stan rzeczy – w ocenie skarżących – w oczywisty sposób narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do Państwa i tworzonego przez nie prawa, jak również pochodną tej zasady – zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...] Rada Miejska W. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymała stanowisko prezentowane w zaskarżonej uchwale i rozszerzyła argumentację faktyczną i prawną przedstawioną poprzednio w uzasadnieniu kwestionowanego aktu. W jej uzupełnieniu podała m.in. że działka nr [...], obręb B., będącą własnością skarżących w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta W. przeznaczona była częściowo na planowaną komunikację, częściowo na zabudowę mieszkaniową średniowysoką od 3-5 kondygnacji, oznaczoną na rysunku planu symbolem [...]. Wyjaśniła ponadto, że ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta W. stanowiły, zgodnie z ówczesnym stanem prawnym ogólne wytyczne do sporządzenia planów szczegółowych, choć możliwe było na jego podstawie wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleń na budowę. Dla terenów o zwiększonej działalności inwestycyjnej sporządzono plany szczegółowe. Dla terenów oznaczonych na rysunku planu ogólnego symbolem [...] – zabudowa mieszkaniowa średniowysoka od 3 do 5 kondygnacji plan ogólny jako funkcje uzupełniające wyznaczał: zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, usługi elementarne i podstawowe, urządzenia obsługi gospodarki mieszkaniowej, zieleń osiedlową, parkingi, stacje paliw, zakłady pracy nieuciążliwe. Taki szeroki zakres przeznaczeń umożliwiał przeznaczenie przedmiotowej działki na zieleń osiedlową, co nie jest sprzeczne z przeznaczeniem przyjętym w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla B. i osiedla B. we W. Ustalenia projektu planu pozwolą na prawidłowe zagospodarowanie obszaru objętego planem wprowadzając właściwy ład przestrzenny, kształtując obsługę komunikacyjną oraz eliminując niepożądane działania inwestycyjne. Sporządzony projekt planu gwarantuje właściwe ukształtowanie przestrzenne obszaru objętego planem i usytuowanie odpowiednich proporcji pomiędzy terenami zabudowanymi i niezabudowanymi, przy uwzględnieniu nowych dyspozycji przestrzennych zawartych w Studium. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Ponadto w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej /art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, w tym także na uchwały podjęte na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwała należąca do tej kategorii aktów była przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie, przy czym aspekt tej oceny ograniczony został do kontroli prawidłowości materialnej i formalnej zaskarżonego aktu. Mając na względzie wskazane wcześniej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkowało wydaniem orzeczenia na podstawie art. 151 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo jednoczesnego skorzystania z dyspozycji art. 134 § 1 tej samej regulacji. Ponadto poprzedzając przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego /podobnie jak pozostałe przepisy tej ustawy/ nie mają zastosowania przy podejmowaniu uchwał przez organy samorządu terytorialnego, w tym uchwał o odrzuceniu zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem było zbadanie zgodności z prawem takiego właśnie aktu Sąd nie był też uprawniony do dokonywania oceny możliwości uzyskania przez skarżących decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której wydanie wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego w odpowiednim trybie, przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa materialnego i jest czynnością podejmowaną w odrębnej, indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie Sąd zważył przede wszystkim, że stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie planu wyłożonym do publicznego wglądu. Tak skonstruowany przepis wskazuje, że przymiot strony w postępowaniu kształtowany jest na innych zasadach aniżeli w postępowaniu administracyjnym, regulowanym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wnoszący zarzut musi się wykazać nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, które jest przesłanką dopuszczalności zarzutu i umożliwia jego merytoryczną ocenę. W niniejszej sprawie interes prawny A. G. i .R. G. niewątpliwie wynika z prawa własności działki nr [...], obręb B., położonej w obszarze objętym kwestionowanym projektem planu, a naruszenie interesu prawnego nastąpiło poprzez przyjęte w projekcie planu ustalenie dotyczące przeznaczenia tej działki w całości na zieleń leśną, rekreacyjną o charakterze parkowym z możliwością lokalizacji ścieżek zdrowia i ścieżek dydaktycznych. Wniesiony w ramach ustawowych uprawnień zarzut został odrzucony uchwałą stanowiącą obecnie przedmiot oceny Sądu. Z dyspozycji art. 24 ust. 3 powoływanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że o uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutu rozstrzyga rada gminy w drodze uchwały zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie to podlega wszystkim rygorom dotyczącym tego elementu strukturalnego indywidualnego aktu administracyjnego. Uzasadnienie faktyczne zatem powinno przedstawiać sytuację faktyczną podmiotu wnoszącego zarzut w takim zakresie, w jakim pozostaje ona w związku w treścią kwestionowanego projektu planu, natomiast uzasadnienie prawne winno przedstawiać związek konkretnej sytuacji faktycznej z tymi normami prawnymi, które wyznaczały interes prawny lub uprawnienie danej osoby (osób) i wyjaśnienie na tle tych norm dlaczego postanowiono uwzględnić, albo nie uwzględnić danego zarzutu. Obowiązek zamieszczenia uzasadnienia faktycznego i prawnego, o jakim mowa w art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym jest w zasadzie jedynym środkiem dyscyplinującym radę gminy przy rozpatrywaniu zarzutów (np. wyrok NSA z dnia 3 listopada 1999r. sygn. akt IV SA 1638/98, Lex nr 48261). Istotne w sprawie również jest to, że gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego posiada osobowość prawną; przysługuje jej prawo własności i inne prawa majątkowe, co wynika wprost z zapisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483). Ponadto z art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że gmina posiada władztwo planistyczne i może samodzielnie decydować o sposobie zagospodarowania terenu, a ustawodawca kwalifikuje to uprawnienie jako zadanie własne tej jednostki samorządu terytorialnego. Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do wskazanego powyżej przepisu pogląd o nadaniu gminie poprzez jego treść prawa do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu, nie zaprzeczał jednocześnie konieczności uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych. Podkreślono przy tym, że nie można zapisu art. 4 ust. 1 tej ustawy traktować jako legitymacji do szczególnego władztwa i nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem gminy w tych czynnościach są zobligowane do uwzględnienia obowiązujących przepisów prawa w ramach nadrzędnej dyrektywy, sformułowanej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W taki sposób już wcześniej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 9 czerwca 1995r. (sygn. akt IV SA 346/93, ONSA 1996, nr 3, poz. 125) stwierdzając, że: "mając wyłączną kompetencję do planowania miejscowego gmina może, pod warunkiem, że działa w granicach i na podstawie prawa, samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, jeżeli oczywiście władztwa tego nie nadużywa". W prowadzonych w rozpoznawanej sprawie czynnościach Sąd uwzględnił również, że w art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zawierającym otwarty katalog wymagań, które w szczególności należy wziąć pod uwagę w opracowaniach dotyczących zagospodarowania przestrzennego, wskazane zostało w pkt 5 prawo własności. Wymóg ten podporządkowany jest przepisowi art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jako gwarantującemu poszanowanie tego prawa, które jednak zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy zasadniczej – może być ograniczone pod warunkiem nienaruszania istoty własności. W tej ostatniej kwestii natomiast Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 16 lipca 1980r. (CZP 45/80, OSPiKA 1981, nr 7 - 8, poz. 131), w którym nawiązując do art. 140 k.c. stwierdził, że prawo własności jest "tym szczególnym prawem, które zapewnia właścicielowi dopuszczalną w danych warunkach pełnię uprawnień względem rzeczy. Choć przepis ten nie zdefiniował prawa własności przez wyczerpujące wyliczenie uprawnień właściciela, to jednak wyliczył uprawnienia zasadnicze, a przede wszystkim uprawnienia do korzystania z rzeczy oraz do rozporządzania nią". Natomiast w wyroku z dnia 18 stycznia 2002r. (III RN 192/00, OSNAP 2002/15/346), podjętym w sprawie dotyczącej odrzucenia zarzutu do projektu planu zagospodarowania przestrzennego dla części terenów miasta B.j, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na istnienie zgodnych z prawem i zasadą proporcjonalności postanowień projektu planu ograniczających prawo własności nieruchomości, którym właściciel musi się podporządkować i stwierdził stanowczo, że nie każde ograniczenie prawa własności działaniami organu administracji publicznej narusza istotę tego prawa. W warunkach określonych tak ukształtowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że dla oceny legalności uchwał odrzucających zarzuty do projektu planu pierwszorzędne znaczenia ma zasadność i wiarygodne wykazanie celowości przyjętych ustaleń dla terenu, objętego projektem planu, które będą upływały na sposób i możliwość korzystania z nieruchomości przez właściciela. Uwzględniając w rozpoznawanej sprawie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że Rada Miejska W. zastosowała się do wymogu określonego w art. 24 ust. 3 wskazywanej wcześniej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały w dostateczny sposób wyjaśnia celowość przyjęcia kwestionowanych przez skarżących ustaleń w projekcie planu, dotyczących przeznaczenia działki, do której przysługuje im prawo własności oraz zasadność takiej ingerencji w to prawo. W ocenie Sądu przyjęcie takiego rozwiązania planistycznego wynikało z konieczności respektowania kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, określonych w Studium i zawartego tam wymogu przeznaczenia przynajmniej 40% terenu zespołu urbanistycznego na zieleń, natomiast wybór tego terenu /jako całości/ wydaje się najbardziej racjonalny, zważywszy na naturalny układ poszczególnych obszarów zagospodarowania, wyodrębnionych w projekcie planu. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały została również w sposób wymagany prawem wykazana niemożność przeznaczenia działki skarżących na cele budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego. Niezależnie od niespełnienia w stosunku do niej warunku posiadania prawidłowego dojazdu, należy podkreślić, że działka ta – nadal mająca charakter rolny – położona jest po drugiej stronie cieku wodnego, traktowanego w projekcie planu jako naturalna granica oddzielająca teren przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe od terenu zieleni leśnej. Przy takim położeniu działki i jej kształcie /klin/ ustalenie dla niej funkcji mieszkaniowej spowodowałoby – w ocenie Sądu – zaburzenie ładu kompozycyjnego i byłoby niejako wprowadzeniem elementu zakłócającego koncepcję planistyczną tego terenu. Zważyć też należy, że koncepcja planistyczna przyjęta w planie miejscowym poprzednio obowiązującym przewidywała dla znacznej części przedmiotowej działki przeznaczenie na planowaną komunikację, a dla pozostałej – najbardziej odległej od przyjętego w kwestionowanym projekcie planu obszaru przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe – zabudowę średniowysoką od 3 do 5 kondygnacji. Nie mogła ona zatem ukształtować sposobu wykonywania przez skarżących prawa własności, bowiem nie została nigdy zrealizowana. Ponadto działka stanowiąca własność skarżących w chwili jej nabywania i obecnie ma charakter rolny i nie uzyskała dotychczas zgody właściwego ministra na inne jej przeznaczenie niż rolne czy leśne. Oczekiwania skarżących związane z nabyciem nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb B. i budową domu musiały się kształtować w warunkach określonych w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta W. uchwalonego w dniu [...]. W ocenie Sądu w takich okolicznościach nie można uznać, iż obecne ustalenia projektu planu naruszają istotę prawa własności i obiektywny porządek prawny, czy też stanowią przejaw nadużycia władztwa planistycznego gminy. Ze względów powyżej przedstawionych Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło