II SA/Wr 2446/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-11-22
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Anna Siedlecka, Andrzej Cisek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy odrzucająca zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zawierająca uzasadnienie faktyczne i prawne, narusza prawo, jeśli skarżący kwestionuje merytoryczną zasadność odrzucenia jego zarzutów dotyczących przeznaczenia terenu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do ingerowania w merytoryczną treść planu zagospodarowania przestrzennego ani w założenia funkcjonalne i gospodarcze gminy. Kontroli sądu podlega jedynie zgodność uchwały z prawem, w tym prawidłowość procedury sporządzania planu oraz kompletność i zgodność z prawem uzasadnienia faktycznego i prawnego uchwały odrzucającej zarzuty. Gmina posiada władztwo planistyczne i może samodzielnie decydować o przeznaczeniu terenów, o ile nie narusza przy tym obowiązujących ustaw i nie nadużywa swojego uznania, kierując się interesem ogółu.Stan faktyczny
Rada Miejska W. uchwałą odrzuciła zarzut M. T. do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W. Skarżący zarzucał m.in. brak zabezpieczenia obszaru, zmianę sposobu korzystania z działki, niszczenie infrastruktury, nieuwzględnienie walorów ekonomicznych terenów uzbrojonych oraz brak uwzględnienia opracowań wariantowych. Organ w uzasadnieniu uchwały odniósł się do poszczególnych zarzutów, wskazując na zgodność projektu z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta oraz na możliwość postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Anna Siedlecka WSA Andrzej Cisek Protokolant: Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. T. na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W. oddala skargę.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. Rada Miejska W., powołując się na art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717) w związku z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.), odrzuciła zarzut skarżącego M. T. do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W .
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w dniu [...]r. Rada Miejska W. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W . Podnosząc, iż w toku ustawowych czynności przy sporządzeniu projektu planu wyłożono uzgodniony projekt planu do publicznego wglądu w siedzibie Biura Rozwoju W. stwierdzono, że ustalenia zawarte w projekcie planu są zgodne ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta W.". Podano, iż kierunki polityki przestrzennej studium, sformułowane dla obszaru objętego planem są następujące:
• Pas terenu wzdłuż wałów przeciwpowodziowych rzeki Odry należy zagospodarować z uwzględnieniem wymogów ochrony przeciwpowodziowej.
• Obowiązuje zakaz zabudowy. Zakaz nie dotyczy małej architektury, terenowych obiektów sportowych i wypoczynkowych oraz małych obiektów im towarzyszących.
• Dopuszcza się działalność rolną wyłącznie na terenach, na których była ona prowadzona w chwili uchwalenia Studium.
• Należy dążyć do przeznaczenia na zieleń parkową z elementami rekreacyjnymi obszaru użytkowanego obecnie jako dzikie ogrody działkowe.
• Obszar lasu należy objąć ochroną i uznać za strefę chronionego krajobrazu.
• Poza terenami zadrzewionymi dopuszcza się i postuluje urządzanie terenowych obiektów sportowych, w tym boisk sportowych i łąk rekreacyjnych.
Wskazano następnie, iż pismem z dnia [...] r. M. T. wniósł potraktowane jako zarzut następujące zastrzeżenia do udostępnionego planu:
a) projekt nie zabezpiecza w całości obszarów objętych planem,
b) zmienia się w sposób zasadniczy korzystanie z działki własnościowej [...] AM 9,
c) niszczy istniejącą infrastrukturę, nasadzenia zimozielone i inne,
d) w projekcie nie uwzględniono walorów ekonomicznych terenów uzbrojonych technicznie,
e) pozbawia się w sposób drastyczny tworzenie rezerw z terenów już zbrojonych dla przyszłościowej rozbudowy miasta W.,
f) Wydział Inwestycyjno-Techniczny Urzędu Miejskiego zlecając opracowanie koncepcji wału przeciwpowodziowego nie uwzględnił opracowań wariantowych.
Zastrzeżenie wymienione w pkt a) uznano za bezzasadne podnosząc, że celem planu jest przeznaczenie terenu pod budowę wału przeciwpowodziowego oraz określenie zasad zagospodarowania terenów przyległych do niego, a projekt planu oparto na koncepcji lokalizacji wału przeciwpowodziowego opracowanej przez biuro projektów "[...]" – jednostkę wyspecjalizowaną w projektowaniu budowli hydrotechnicznych.
Odnosząc się do zastrzeżenia wymienionego w pkt b) podano, iż część działki rolnej [...] AM 9 (około 20 % powierzchni) przeznaczona jest pod wał przeciwpowodziowy, ale dojazd do pozostałej działki jest możliwy z drogi KD4, przy czym część terenu działki zajęta pod wał przeciwpowodziowy, po uchwaleniu planu, może być przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego.
Ustosunkowując się do zastrzeżenia z pkt c) stwierdzono, że na działce nie istnieje infrastruktura (w rozumieniu sieci uzbrojenia terenu), gdyż działka ma przeznaczenie rolnicze, czego ustalenia planu nie zmieniają, a nasadzenia zimozielone i inne, na terenie zajętym pod wał przeciwpowodziowy, po uchwaleniu planu, mogą być przedmiotem postępowania odszkodowawczego.
W odniesieniu do zastrzeżeń wymienionych w pkt d) i e) podniesiono, iż zgodnie ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta W." obowiązuje zakaz zabudowy, a wymienione tereny nie są uzbrojone i nie mogą stanowić żadnej rezerwy pod zabudowę.
Zastrzeżenie wymienione w pkt f) uznano za bezzasadne stwierdzając, że nie odnosi się ono do ustaleń projektu planu.
Na powyższą uchwałę M. T. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały jako niezgodnej z art. 7 kpa i ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...]r. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wrocław. Wniósł ponadto o przeprowadzenie konsultacji i zasięgnięcie opinii niezależnych specjalistów od hydrologii i hydrotechniki z uwzględnieniem ekonomiczno-społecznego rachunku strat i zysków w stosunku do proponowanych wariantów, co umożliwi wybór optymalnego rozwiązania dla zabezpieczenia osiedli P., K., P., P .
W ocenie skarżącego zaskarżona uchwała narusza art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ nie zabezpiecza całości obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – Uchwała Nr [...] z dnia [...] r. Rady Miejskiej W. oraz obszaru objętego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] r.; art. 3 ust. 1 i 2 – gdyż narusza jego prawo własności i uprawnienia, zmieniając w sposób zasadniczy korzystanie z działki [...] AM 9; art. 6 ust. 4 pkt 1, 2, 4 i 5 – ponieważ zmienia dotychczasowe przeznaczenie terenów prywatnych, ogrodów działkowych, częściowo zabudowanych z pełnym uzbrojeniem – na polder zalewowy; art. 6 ust. 5 pkt 5 i 5a – bowiem obszary te, jako uzbrojone w infrastrukturę techniczną, zostały już częściowo wykorzystane pod potrzeby mieszkaniowe i pozostałe też powinny być przeznaczone pod przyszłościową zabudowę; art. 10 ust. 2 – gdyż do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powinna być dołączona prognoza skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze, sporządzona przez biegłego z listy Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, której brak w opracowanej koncepcji wału przeciwpowodziowego K. we W.; art. 18 ust. 2 pkt 5c – ponieważ na wnioski i zarzuty zawarte w piśmie skarżącego do Prezydenta Miasta W. z [...]r., następnie skierowane do Biura Rozwoju W., brak uzasadnienia uwzględnienia ich odmowy; art. 18 ust. 2 pkt 8 i 9 – bowiem termin nie został dotrzymany, a Rada Miejska nie rozpatrzyła wszystkich zarzutów skarżącego. Mimo upływu terminu odpowiedzi na jego pismo do Prezydenta z [...]r. skarżący nie otrzymał jej do dnia wniesienia skargi, a anonimowe uzasadnienie stanowiące załącznik do uchwały [...]Rady Miejskiej W. z dnia [...] r. tylko w sposób wybiórczy ustosunkowuje się do niektórych zarzutów.
Rozwijając zarzut wybiórczego ustosunkowania się do podniesionych zarzutów M. T. podjął polemikę z uzasadnieniem wspomnianej uchwały. Odnosząc się do stanowiska Rady wobec zastrzeżeń wymienionych w pkt a) zarzutu do projektu planu skarżący podniósł, iż nie wzięto pod uwagę, że: przed powodzią uzbrojono teren w infrastrukturę techniczną; po powodzi na tym terenie zlokalizowano budownictwo mieszkaniowe wykorzystujące uzbrojenie terenu; tereny uzbrojone mają być chronione przez wał przeciwpowodziowy, a nie przeznaczane na poldery zalewowe; wał powinien chronić obszar, który stanowi rezerwę pod przyszłościową rozbudowę miasta; przy projektowaniu wału winno się wykorzystać wykonane uprzednio ukształtowanie terenu i chronić, a nie likwidować; projekt planu nie obejmuje całości zagadnień związanych z tym obszarem, to jest od rzeki Ś. po port [...] i inne rozwiązania poruszane w pismach skarżącego.
Ustosunkowując się do stanowiska Rady odnoszącego się do zastrzeżeń wymienionych w pkt b) zarzutu, M. T. stwierdził, że we wspomnianych pismach ustosunkowywał się do całości zagadnienia, to jest do kilkudziesięciu hektarów terenu, który winien być zachowany jako obszar rezerwowy, a nie stanowić polderu zalewowego bez udokumentowania jego wielkości.
W odniesieniu do stanowiska Rady dotyczącego zastrzeżeń zawartych w pkt c) zarzutu skarżący oświadczył, że nie jest prawdą, iż na działce nie istnieje infrastruktura (w rozumieniu sieci uzbrojenia terenu), gdyż działka ma przeznaczenie rolnicze, czego ustalenia planu nie zmieniają, bowiem tereny, na których proponowano usytuowanie wału posiadają uzbrojenie.
M. T. podobnie ustosunkował się do stanowiska Rady dotyczącego zastrzeżeń przedstawionych w pkt d) i e) zarzutu, podnosząc ponadto, że stanowisko Rady budzi jego zdziwienie, skoro – mimo zakazu – władze miasta pobudowały osiedle mieszkaniowe.
Polemizując ze stanowiskiem Rady odnoszącym się do zastrzeżeń zawartych w pkt f) zarzutu skarżący uznał, że stanowisko to nie odnosi się w całości do jego zdania, z którym można zapoznać się czytając pismo z dnia [...] r. skierowane do Prezydenta. Oświadczył, że jego uwagi zawarte w tym zdaniu są zasadne, ponieważ jak dotychczas nikt z osób kompetentnych się do tego nie ustosunkował.
Zdaniem skarżącego zaskarżona uchwała narusza też art. 24 ust. 3 – bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, a "Pan J.B. uzasadniając swoje stanowisko na Sesji dn. [...] w sprawie rozpatrzenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W. – użył nie prawdziwych argumentów". Uchwała w ocenie M. T. narusza ponadto art. 36 ust. 1 pkt 3, przy czym jeżeli skarga zostanie odrzucona, to skarżący prosi o zamianę jego nieruchomości na inną o takich samych walorach, wielkości i położeniu. M. T. nadmienił przy tym, że "działka była zalana w 1997 r. przede wszystkim wskutek zaniedbań (częściowo) osób odpowiedzialnych za zabezpieczenia, tj. Portu [...], nie naprawionych wałów (rozkopane) i umocnień (zasypane skarpy), zabezpieczenia kanalizacji istniejącej (brak klapy zwrotnej), błędów popełnionych przy budowie osiedla K.".
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie.
Polemizując ze skargą organ uznał, iż część argumentów skarżącego dotyczy ustaleń projektu planu, a część z tymi ustaleniami nie jest zupełnie związana. Podkreślił, że projekt planu obejmuje dokładnie i wyłącznie obszar objęty uchwałą z dnia [...]r. Rady Miejskiej W. Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W., a nie obejmuje obszaru objętego uchwałą z dnia [...]r. Rady Miejskiej W. Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie ulicy P. we W., gdyż byłoby to niezgodne z prawem. Plan dla ulicy P. zupełnie nie dotyczy wału przeciwpowodziowego – końcówka wału znajdowała się w obszarze planu dla ulicy I. i plan ten został już uchwalony.
W opinii organu ustalenia projektu planu nie naruszają prawa własności i uprawnień M. T., gdyż nie naruszają w żaden sposób korzystania z jego działki, bowiem dotychczasowe przeznaczenie działki, czyli teren rolny, nie zostało zmienione. W odpowiedzi na skargę wskazano przy tym, że część działki skarżącego, potrzebna do realizacji inwestycji celu publicznego, jakim jest budowa wału przeciwpowodziowego, podlegać będzie przepisom dotyczącym wywłaszczenia i odszkodowania. Zaznaczono, iż nie zmieniono dotychczasowego przeznaczenia terenów prywatnych na polder zalewowy. Wskazano, że w "Miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta W.", zatwierdzonym przez Miejską Radę Narodową miasta W. w dniu [...]r., tylko teren obecnego osiedla mieszkaniowego był oznaczony jako MW, czyli budownictwo wysokie, a cała reszta obszaru w rejonie wału przeciwpowodziowego ma oznaczenie RL (lasy i parki leśne) i ZD (ogrody działkowe), poza UK – teren kościoła i NO – nieczynna od lat oczyszczalnia ścieków. W "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy W.", przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. w dniu [...]r., teren obecnego "osiedla mieszkaniowego składającego się z pięciu bloków pięciokondygnacyjnych" znajduje się w zespole urbanistycznym K. (teren mieszkaniowo-blokowy), a reszta obszaru to zespół urbanistyczny Las [...] (teren zielony).
Organ stwierdził, że zarzut skarżącego, iż "plan nie obejmuje całości zagadnień związanych z tym obszarem, tj. od rzeki Ś. po port [...] i inne rozwiązania poruszane w moich pismach" wskazuje na to, że skarżący – pomimo wyjaśnień – niewłaściwie pojmuje w jakim obszarze i zakresie plan jest opracowywany, a w szczególności, iż uchwała Nr [...]w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W. pozwala projektantom planu zajmować się wyłącznie obszarem określonym w załączniku graficznym do uchwały. Organ podkreślił, że ustalenia projektu planu nie mogą być oparte na innych rozwiązaniach, zwłaszcza jeśli te rozwiązania są sprzeczne z wytycznymi, przyjętymi przez Radę Miejską w uchwalonym przez nią "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy W.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza – i to istotnie – powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej W. z dnia [...]r. Nr [...] o odrzuceniu zarzutu wniesionego przez M. T. do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W .
W sprawie tej – stosownie do art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717) – zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.).
Jak wynika z dyspozycji art. 24 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, o uwzględnieniu bądź odrzuceniu zarzutu rozstrzyga rada gminy w drodze uchwały zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne.
Uzasadnienie faktyczne winno zatem przedstawiać sytuację faktyczną wnoszącego zarzut – tę, która jest powiązana z treścią kwestionowanego projektu planu.
Uzasadnienie prawne natomiast powinno przedstawiać związek tej sytuacji faktycznej z normami prawnymi, które wyznaczały interes prawny lub uprawnienie danej osoby i wytłumaczenie na tle tych norm, dlaczego uwzględniono lub też nie uwzględniono danego zarzutu.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zaznaczyć, iż poddanie kontroli Sądu zgodności z prawem przedmiotowej uchwały oznacza, że Sąd zobowiązany jest wypowiedzieć się w kwestii jej formy, ewentualnie kwestionując niepełność, czy też brak uzasadnienia lub nieprawidłowości dotyczące doręczenia kwestionowanej uchwały. Ponadto Sąd ocenia prawidłowość zachowania procedury sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, precyzyjnie określonej w art. 18 ust. 2 omawianej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do ingerowania w treść merytoryczną planu zagospodarowania przestrzennego, w jego założenia funkcjonalne i gospodarcze. Sąd może jedynie zbadać, czy plan nie narusza w sposób rażący obowiązujących ustaw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 683/99, LEX nr 48193).
Podkreślić należy, że gmina, która jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, posiada osobowość prawną. Gminie przysługuje prawo własności i inne prawa majątkowe, co wynika wprost z zapisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Niewątpliwym jest także to, iż gmina posiada władztwo planistyczne i może samodzielnie decydować o sposobie zagospodarowania terenu, wprowadzając do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź to precyzyjne zapisy (plan szczegółowy), bądź też postanowienia ogólne (plan ogólny) dla poszczególnych terenów.
Wskazać przy tym należy, że rada gminy rozpatrując zarzuty do projektu planu może je odrzucić, a jedynym punktem dyscyplinującym ją w tym zakresie jest obowiązek przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego, o jakim mowa w art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Sąd administracyjny natomiast nie może wchodzić w głąb uzasadnienia przedstawionego w uchwale o odrzuceniu zarzutów i rozważać samą zasadność ich odrzucenia. Sąd musiałby wtedy poddać analizie sam tekst wyłożonego projektu planu i treść interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego zarzut. W takiej sytuacji Sąd musiałby wejść w obręb merytorycznych zagadnień planistycznych i objąć swoim badaniem zawartość stosunku prawnego łączącego autora zarzutu z organem planistycznym. Jednakże granice wyżej wskazanego kryterium legalności sprawiają, że Sąd nie może wkraczać w ocenę celowości, czy też słuszności działania administracji i w zasadzie nie może wydawać rozstrzygnięć merytorycznych.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłym na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym wielokrotnie podkreślano, że obowiązek uwzględniania zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wtedy, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego rada gminy nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie wnoszącego zarzut, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie - z mocy art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - władztwa planistycznego, w ramach którego rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. W takiej sytuacji, mimo że naruszony zostaje prawem chroniony interes wnoszącego zarzut, w szczególności wynikający z uprawnień właścicielskich, gmina nie ma obowiązku uwzględnienia zarzutu i w ślad za tym radzie gminy nie można skutecznie zarzucić, iż zarzutu nie uwzględniła. Do uznania zasadności zarzutu lub skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada gminy ma prawo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjmować rozwiązania w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa. Musi przy tym kierować się interesem ogółu mieszkańców gminy, względnie celowościowymi i racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powołanej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym (por. np. wyroki NSA z dnia 7 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 1590/98, LEX nr 48215; z dnia 15 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1259/98, LEX nr 43697; z dnia 14 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 743/98, LEX nr 43700; z dnia 23 marca 1998 r. sygn. akt IV SA 2092/97, LEX nr 43844).
Podzielając w pełni powyższe poglądy stwierdzić trzeba, iż są one aktualne na gruncie rozpatrywanej sprawy, bowiem – jak już wyżej wskazano – zastosowanie w tej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Przepisy ogólne ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym określają zakres oraz sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele i ustalania zasad ich zagospodarowania (art. 1 ust. 1). Ustawa ta zawiera więc podstawowe unormowania regulujące proces gospodarowania przestrzenią.
Ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, z zachowaniem warunków określonych w ustawach (art. 2 ust. 1). Trzeba tu w szczególności mieć na względzie, że stosownie do przepisu art. 140 kc korzystanie przez właściciela z rzeczy (nieruchomości) zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa możliwe jest w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym jest tego ewidentnym przykładem. W świetle jej przepisów sposób zagospodarowania przestrzennego oraz wykorzystania gruntów jest zależny od postanowień planów zagospodarowania przestrzennego. One to właśnie, wraz z innymi przepisami prawa, kształtują sposób wykonywania prawa własności. Plan zagospodarowania przestrzennego jest zatem podstawowym aktem normatywnym kształtującym treść prawa własności (art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).
W przepisie art. 3 cytowanej ustawy prawodawca stwierdził, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, ale też w kolejnym przepisie wskazał, że ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1). Tym samym ukształtowana została samodzielność planistyczna gminy, która uzyskała tzw. władztwo planistyczne. Wynika stąd z kolei uznanie – możność działania w danym zakresie spraw, choć istotne znaczenie mają tutaj postanowienia art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, wymieniającego kwestie uwzględniane w zagospodarowaniu przestrzennym.
Podkreślić należy, iż możliwość wpływania w toku kontroli sądowej na to uznanie jest ograniczona. Wykluczona bowiem została ingerencja organu kontrolującego w samą istotę uznania. Inaczej mówiąc Sąd nie może na przykład dokonywać za Gminę wyboru między takim lub innym przeznaczeniem terenu, czy też – jak w rozpatrywanej sprawie – zmieniać przebiegu projektowanego wału przeciwpowodziowego.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, iż zaskarżona uchwała nie narusza powszechnie obowiązujących norm prawa.
W rozpatrywanej sprawie zostały spełnione wymogi zakreślone w art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż odrzucenie zarzutów nastąpiło w formie uchwały, zaś sama uchwała zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, spełniające ustawowe wymogi.
Zauważyć wypada, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały szczegółowo ustosunkowano się do zarzutu zgłaszanego przez skarżącego i podano, dlaczego podnoszone w zarzucie zastrzeżenia nie zostały uwzględnione. Należycie przy tym wykazano, iż granice uznania nie zostały przekroczone. W szczególności trafnie podkreślono, że projekt planu obejmuje wyłącznie obszar objęty uchwałą z dnia [...] r. Rady Miejskiej W. Nr [...]w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie przeciwpowodziowego Wału K. we W. oraz że projekt ten oparto na koncepcji lokalizacji wału przeciwpowodziowego opracowanej przez biuro projektów "[...]", to jest przez jednostkę wyspecjalizowaną w projektowaniu budowli hydrotechnicznych.
Dodać przy tym trzeba, iż w art. 36 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przewidziane zostały szczegółowe uprawnienia służące właścicielom nieruchomości, jeżeli w związku z uchwaleniem planu korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób zostanie znacznie ograniczone. Zagadnienia te mogą jednak być rozpatrywane dopiero po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i dlatego obecnie rozważanie ich byłoby przedwczesne.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż – wbrew oczekiwaniom skarżącego – sąd administracyjny nie może przeprowadzać konsultacji i zasięgać opinii specjalistów w celu dokonywania za organ wyboru optymalnego rozwiązania rozstrzyganych przez ten organ kwestii. Sąd bowiem, jak już wyżej zaznaczono, uprawniony jest jedynie do dokonywania kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów i nie może zastępować organu w podejmowaniu konkretnych rozstrzygnięć. Stosownie zaś do art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tak więc Sąd administracyjny nie może zastępować organu zarówno w merytorycznym rozstrzyganiu danej sprawy, jak i w gromadzeniu materiału dowodowego.
W tej sytuacji argumenty podnoszone w skardze nie mogły zostać uwzględnione.
W konsekwencji stwierdzić należy, iż Rada Gminy odrzucając zarzut skarżącego do projektu przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego nie przekroczyła granic władztwa planistycznego i tym samym – wbrew zarzutom skargi – nie naruszyła przepisów obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło