II SA/Wr 265/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. B. i B. M. o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie ze skargi F. B. i B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku warsztatu naprawy samochodów ciężarowych zlokalizowanego na działce o nr Ew. [...]AM – [...] obręb [...] gmina O. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji F.B. i B. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku warsztatu naprawy samochodów ciężarowych zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] AM - [...] obręb [...] gmina O.. W kolejnym zaś piśmie z dnia 26 maja 2008 r. skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji. Uzasadniając żądanie wstrzymania zaskarżonej decyzji F. B. i B. M. podnieśli, iż już z uwagi na fakt, iż rozpoznawanej sprawie objęta skargą decyzja dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, jej wykonanie przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd może doprowadzić do nieodwracalnych skutków prawnych. Z tych zaś względów w opinii skarżących spełniona została w rozpoznawanej sprawie przesłanka ,,trudnych do odwrócenia skutków", o której mowa w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest zasadny. W art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a. wyrażono zasadę, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z § 3 tego artykułu, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego postanowić o wstrzymaniu w całości lub w części aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W odniesieniu do regulującego wcześniej wskazaną materię art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), podobnie formułującego przesłanki wstrzymania przez sąd wykonania aktu administracyjnego, utrwalił się w orzecznictwie pogląd, że chodzi tu o te sytuacje, w których wykonanie decyzji spowodowałoby znaczną szkodę, a ewentualne wzruszenie przez sąd tej decyzji nie byłoby w stanie odwrócić wywołanych przez nią skutków. W ramach tego postępowania Sąd nie był władny do przeprowadzenia merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, tj. czy jest on zgodny z prawem (zaskarżony akt administracyjny do momentu jego uchylenia korzysta z domniemania zgodności z prawem). Instytucja przewidziana w art. 40 ust. 1 powołanej ustawy miała raczej charakter szczególny. Jako zasadę przyjmowała bowiem, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. Ta sama argumentacja pozostaje aktualna również na tle obecnego uregulowania zawartego w art. 61 § 1 i 3 u.p.p.s.a. Zgodnie z powyższym, przedmiotem orzeczenia Sądu w rozważanej kwestii zainicjowanej wnioskiem skarżących F. B. i B. M. była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku warsztatu naprawy samochodów ciężarowych zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] AM - [...] obręb [...] gmina O. . Należy podkreślić, iż orzeczenie Sądu dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w ramach opisanej instytucji ochrony tymczasowej ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, a mianowicie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać także należy, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo oparto na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W odróżnieniu od wcześniej obowiązującego art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wstrzymanie zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożenia przez skarżącego stosownego wniosku. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości w istocie kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. Zgodnie z najnowszą linią orzecznictwa Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a którą tutejszy Sąd podziela w całej rozciągłości, sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, przy ocenie zaistnienia przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania decyzji musi uwzględniać wszystkie okoliczności, także i te nie podniesione we wniosku, o ile są możliwe do wyinterpretowania na podstawie akt sprawy (tak między innymi NSA w postanowieniu z dnia 31.03.2005 r. II OZ 155/05 OwSS 2005/3/72 OwSS 2005/3/72). W tym kontekście należy stwierdzić, że ustawodawca nie uzależnia możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu od wykazania przez stronę, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro w treści art. 61 § 3 u.p.p.s.a. nie zawarto wyrażenia "jeżeli strona wykaże" bądź wyrażenia podobnego do tego, jakim ustawodawca posłużył się na przykład w art. 246 § 1 i 2 u.p.p.s.a. Wypowiedź ustawodawcy zawarta w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. rozpoczyna się od uzależnienia podjęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności od złożenia wniosku przez skarżącego. Z obowiązku złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie można jednak wyprowadzać tezy o pełnym obowiązywaniu zasady skargowości w postępowaniu o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Prawidłowość takiej wykładni art. 61 § 3 u.p.p.s.a. potwierdzają pozostałe człony tego artykułu. Warto też zwrócić uwagę na art. 61 § 4 u.p.p.s.a., który pozwala zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności. Reasumując, wniosek jaki płynie z tego przepisu, jest taki, że Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu. Skoro w toku postępowania Sąd ma z urzędu brać pod uwagę te okoliczności, to ten sam obowiązek ciąży każdorazowo przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W ocenie Sądu skarżący w swym wniosku z dnia 26 maja 2006 r. wprawdzie powołali się w sposób kategoryczny na możliwości spowodowania nieodwracalnych skutków wykonaniem zaskarżonej decyzji, jednakże nie uzasadnili w dostateczny sposób zaistnienia powołanej przesłanki warunkującej możliwość wstrzymania wykonania tej decyzji. Niezależnie jednak od braku we wniosku wyczerpującego uzasadnienia istnienia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, analiza akt sprawy pozwala przyjąć, iż wykonanie nałożonego na skarżących obowiązku rozbiórki budynku warsztatu naprawy samochodów ciężarowych zlokalizowanego na działce o nr ew. [...]AM - [...]obręb [...] gmina O. jeszcze przed rozpatrzeniem sprawy przez Sąd, niewątpliwie stworzyłoby dla skarżących niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym zakresie warto odwołać się do ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, iż sam nakaz rozbiórki, niezależnie od wielkości i wartości materialnej realizowanej inwestycji już z samej swej istoty powoduje trudne do odwrócenia skutki ( tak między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2005 r. Sygn. akt II OZ 276/2005, Lex nr 302257). Sąd rozstrzygając o zasadności wniosku skarzacych i taką okoliczność musiał więć również uwzględnić. Należy jednakże zastrzec, iż samo wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji nie wpływa na treść samego rozstrzygnięcia jakie może zapaść w postępowaniu głównym zainicjowanym skargą. Z powyższych względów i na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie postanowienia.