II SA/Wr 265/10

WyrokWSA we Wrocławiu2010-10-28

Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Halina Kremis, Anna Siedlecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zmieniająca decyzję administracyjną, która wygasła z mocy prawa, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa i podlegać stwierdzeniu nieważności?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna, która wygasła z mocy prawa, przestaje istnieć w obrocie prawnym i nie może być przedmiotem zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. Wydanie takiej decyzji zmieniającej stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Spółka A zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w W., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Decyzja Starosty z 2007 r. zmieniała decyzję z 2005 r. zezwalającą Spółce A na odzysk odpadów. SKO uznało, że decyzja Starosty z 2005 r. wygasła z mocy prawa w 2006 r. na podstawie art. 12 ustawy nowelizującej ustawę o odpadach, co czyniło decyzję zmieniającą z 2007 r. wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Spółka A zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP, twierdząc, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Spółki A.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. Nr SKO [...], podjętą na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Spółki A z/s w Ż. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. [...] o stwierdzeniu nieważność decyzji Starosty Ś.o z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] zmieniającej decyzję Starosty zezwalającej Spółce A w Ż. na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne poprzez wykreślenie pkt. I i pkt 1.1 i zastąpienie ich nową treścią, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium wskazało, że w decyzji z dnia [...] r. Nr [...] SKO w W. stwierdziło nieważność decyzji Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...], bowiem "organ pierwszej instancji dopuścił się (...) rażącego naruszenia prawa materialnego" przewidzianego w art. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 175, poz. 1458 ) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. Nr 63, poz. 441 ). Wyżej wskazany art. 12 obejmuje wszystkie decyzje regulujące użycie odpadów do rekultywacji niezależnie od podstawy prawnej ich wydania. Decyzja Starosty Ś. z dnia 3 stycznia 2005 r. Nr [...] wydana została pod warunkiem wykorzystania odpadów w całości do ukształtowania wierzchowiny i rekultywacji przy zastosowaniu procesu odzysku wskazanego w załączniku nr 5 do ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. o odpadach jako R-14 ("inne działania prowadzące do wykorzystania odpadów w całości lub części lub do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów łącznie z ich wykorzystaniem niewymienione w punktach od R1 do R13"). Kolegium uznało, że decyzja Nr [...] miała charakter kompleksowy, jej głównym trzonem było zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne pod warunkiem wykorzystania odpadów w całości do ukształtowania wierzchowiny i rekultywacji składowiska odpadów. Pozostałe elementy rozstrzygnięcia pełniły jedynie funkcję uzupełniającą, nie były przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia i nie mogły samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Zdaniem Kolegium decyzja Starosty Ś. z dnia 3 stycznia 2005 r. Nr [...] wygasła w całości z dniem 13 kwietnia 2006 r. i po upływie tego terminu nie było możliwe wydanie decyzji zmieniającej - decyzja Nr [...] utraciła bowiem moc prawną, przy czym skutek ten nastąpił ex lege. W dniu 4 stycznia 2010 r. Spółka A z siedzibą w Ż. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc że będąca przedmiotem rozstrzygnięcia decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ponadto strona wyraziła przekonanie, że wykonanie decyzji Nr [...] wywołało takiego rodzaju stan prawny i faktyczny, że w świetle obowiązujących przepisów nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego. Wskazała też, że rażące naruszenie prawa może nastąpić jedynie wówczas gdy organ postępuje wbrew jasnej, nie wymagającej interpretacji normie prawnej, nie zaś wtedy gdy dokonuje wykładni przepisu zawierającego klauzulę generalną. W zaskarżonej decyzji SKO zważyło, że decyzja Starosty Ś. Nr [...] z dnia 25 czerwca 2007 r. z formalnego punktu widzenia nie jest kompleksowym aktem prawnym, a została wydana wyłącznie dla zmiany decyzji Starosty Ś. Nr [...] z dnia 3 stycznia 2005 r. w zakresie katalogu odpadów innych niż niebezpieczne (pkt I) i wykorzystywania tych odpadów do określonych czynności (pkt 1.1.). Określenia "zmieniam prawomocną decyzję Starosty Ś. Nr [...]" czy "pozostałe warunki i ustalenia decyzji Starosty Ś. Nr [...] (...) pozostawiam bez zmian" przekonują, że decyzja Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] nie miała bytu samodzielnego w tym sensie, że była związana z decyzją Nr [...]. Art. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1458 ze zm.) przewiduje wygaśnięcie decyzji w zakresie rekultywacji z zastosowaniem odpadów, wydanych między innymi na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, w całości lub części dotyczącej zastosowania odpadów. Wygaśnięcie takie nastąpiło, w myśl nowelizacji ustawy z dnia 10 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 63, poz. 441) z dniem 13 kwietnia 2006 r.. Zakres zastosowania odpadów przez Spółkę A określiła decyzja Starosty Ś. Nr [...] wskazując na "inne działania prowadzące do wykorzystania odpadów w całości lub części lub do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów, łącznie z ich wykorzystaniem, niewymienione w punktach od R1 do R13" zgodnie z załącznikiem nr 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Nr [...]. Decyzja Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] zmieniająca ostateczną decyzję z dnia 3 stycznia 2005 r. Nr [...] wydana została na wniosek Spółki A w celu uwzględnienia Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2006 r. Nr 49, poz. 356 ). Decyzja Nr [...] zmieniła również brzmienie wskazujące na proces odzysku określone w art. 1 pkt 51b zmienione ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1458 ), który został określony jako "inne działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części". Punkty 1 i 1.1. decyzji Starosty Ś. z dnia 3 stycznia 2005 r. Nr [...] wskazują, że Spółka A uzyskał zgodę na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne, przy czym zobowiązany został do wykorzystywania wskazanych w decyzji odpadów w całości do ukształtowania wierzchowiny i rekultywacji składowiska odpadów komunalnych. Jako proces odzysku wskazano R-14. Elementy działań Spółki A określone zostały kompleksowo i stanowiły zamknięty katalog. Rekultywacji można dokonywać w różny sposób, nie tylko stosując rozprowadzenie na powierzchni ziemi w celu nawożenia lub ulepszenia gleby lub rekultywacji gleby" (proces R-10). W rozpatrywanym przypadku wybrano proces R-14, który zarówno w obecnej jak i uprzednio obowiązującej wersji, może odnosić się do rekultywacji jak w przypadku decyzji Nr [...]. Kolegium zakwestionowało więc pogląd wyrażony w piśmie Starosty Ś. z dnia 22 października 2009 r., że art. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw odnosi się wyłącznie do procesu rekultywacji R-10. Jak wskazało Kolegium nie ulega więc wątpliwości, że art. 12 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw miał zastosowanie do decyzji Starosty Ś. Nr [...] z dnia 3 stycznia 2005 r., która w pełni odpowiada zakresowi tych decyzji, które w myśl art. 12 wyżej wskazanej ustawy wygasły 13 kwietnia 2006 r. z mocy prawa. Wydanie decyzji zmieniającej decyzję, która 25 czerwca 2007 r. (w dniu wydania decyzji Nr [...]) już nie obowiązywała, było więc niemożliwe. Precyzyjna treść decyzji Nr [...] w konfrontacji z oczywistym z punktu wiedzenia zakresu regulacji przepisem art. 12 w/w ustawy nie pozostawia – zdaniem Kolegium - wątpliwości, że decyzję tą Starosta Ś.i winien był uznać za wygasłą 13 kwietnia 2006 r.. Nie ulega więc wątpliwości, że decyzja Nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa i dlatego, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało stwierdzić jej nieważność. Ponadto organ wskazał, że w myśl art. 156 § 2 k.p.a. nie można stwierdzić nieważności decyzji, jeżeli m. in. wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Zakaz ten nie dotyczy jednak art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rozważanie nieodwracalności w tym przypadku nie miałoby więc podstaw prawnych. Organ nie zgodził przy tym ze stroną, że stwierdzenia nieważności decyzji dokonano na podstawie wykładni przepisu zawierającego klauzulę generalną, która nie ma charakteru jasnej i nie wymagającej interpretacji normy prawnej. Zarówno oczywistość naruszenia przepisu jaki i jego charakter skłaniają do jednoznacznego uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł Spółka A, zarzucając jej istotne naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] oraz zasądzenie od strony przeciwnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organ pomimo wniosku skarżącego ani nie przedłużył terminu do wypowiedzenia się co do wszczęcia postępowania ani też nie odniósł się do niego. Również nie uwzględniono wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Ponadto decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Co więcej wykonanie decyzji wywołało takiego rodzaju stan prawny i faktyczny, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego. Rażące naruszenie prawa może nastąpić jedynie wówczas, organ postępuje wbrew jasnej, niewymagającej interpretacji normie prawnej, nie zaś wtedy gdy dokonuje wykładni przepisu zawierającego klauzulę generalną, a uwzględniając wyjaśnienia Ministra Środowiska w sprawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 175, poz. 1458) taka sytuacja ma tutaj miejsce. Dodatkowo strona skarżąca przywołała rozstrzygnięcie NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1717/2007), z którego wynika, że faktycznie "w każdym wypadku kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Wyjątek od tej zasady, przewidziany w art. 156 § 2 k.p.a., nie może być rozumiany w taki sposób, że podważony zostałby cel, któremu ta instytucja służy. W każdej indywidualnej sprawie konieczne jest rozważenie, jakie skutki prawne wywołała kwestionowana decyzja i jakie będą następstwa pozostawienia jej w obrocie". Zdaniem strony nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż wywołała nieodwracalne skutki prawne. Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność przedmiotowej decyzji nie spowodowałoby powrotu do stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Decyzja wywołała skutki prawne, albowiem stanowiła prawną przesłankę umożliwiającą prowadzenie statutowej działalności spółki w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga Spółki A nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, dające podstawę do jej uchylenia. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została podjęta w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...]. Należy zauważyć, że w dniu 3 stycznia 2005 r. Starosta Powiatowy w Ś. wydał – na podstawie art. 26 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78), § rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) - decyzję Nr [...], którą: I. zezwolił Spółce w Ż. na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne; I.1. wykorzystywanie w/w odpadów w całości do ukształtowania wierzchowiny i rekultywacji składowiska odpadów komunalnych przy ul. [...] w Ż. zarządzanego przez w/w zakład – zastosowania procesu odzysku określonego w załączniku nr 5 do w/w ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach jako R-14 – inne działania prowadzące do wykorzystywania odpadów w całości lub w części lub do odzyskania z odpadów substancji lub materiałów, łącznie z ich wykorzystywaniem, niewymienione w punktach od R1 do R13. II. Ważność decyzji ustalono do dnia 31 grudnia 2009 r.. Decyzją z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...], której nieważność stwierdzono w niniejszej sprawie, na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 26 i art. 27 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006r. w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. Nr 49, poz. 356), po rozpatrzeniu wniosku Spółki A z/s w Ż. złożonego pismem z dnia 6 czerwca 2007 r., Starosta Powiatowy w Ś. zmienił decyzję Starosty Ś. Nr [...] w ten sposób, że: I. 1. wykreślił w całości treść punktu Nr I. w/w decyzji i zastąpił ją treścią: "Zezwalam Spółce A, ul. [...], [...] Ż. na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne według poniższego zestawienia: a. do wypełnienia zaziębienia terenowego i uformowania bryły rekultywowanego składowiska. 2. wykreślił w całości treść punktu Nr I.1. w/w decyzji i zastąpił ją treścią: "Wykorzystywania ww. odpadów w całości do: wypełnienia zagłębienia terenowego i uformowania bryły, wykorzystania do uporządkowania i zabezpieczenia przed erozją wodną i wietrzną skarpy i powierzchni korony, w ilości wynikającej z technicznego sposobu zamknięcia składowiska; maksymalna warstwa odpadów użytych do kształtowania skarp i korony składowiska powinna być mniejsza niż 25 cm, a odpady z podgrupy 17 01 przed ich zastosowaniem należy poddać kruszeniu, wykorzystania do rekultywacji biologicznej (tak zwanej okrywy rekultywacyjnej) przy czym grubość warstwy stosowanych odpadów powinna być uzależniona od planowanych obsiewów i nasadzeń - z zastosowaniem do odpadów o kodzie 19 08 05 przepisów art. 43 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, rekultywowanego składowiska odpadów komunalnych przy ul. [...] w Ż. (działka nr 870 obręb Ż.) - zastosowania procesu odzysku określonego w załączniku nr 5 do ww. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach jako R14 - inne działania prowadzące do wykorzystania odpadów w całości lub w części.". II. Pozostałe warunki i ustalenia decyzji Starosty Ś. Nr [...] z dnia 3 stycznia 2005 r. pozostawiono bez zmian. Istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 175, poz. 1458 ze zm.). Na mocy art. 12 tej ustawy, w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 63, poz. 441), która weszła w życie z dniem 13 kwietnia 2006 r.., decyzje w zakresie rekultywacji z zastosowaniem odpadów wydane na podstawie m.in. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ulegają wygaśnięciu w całości lub części dotyczącej zastosowania odpadów w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką decyzją. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że "decyzje w zakresie rekultywacji z zastosowaniem odpadów wydana na podstawie ustawy o odpadach" oznaczają pozwolenia (także pozwolenia zintegrowane) na wytwarzanie odpadów z jednoczesnym wskazaniem na odzysk w postaci zastosowania ich do rekultywacji, bądź zezwolenia na odzysk w postaci zastosowania dowód do rekultywacji. Analiza odnośnych przepisów prowadzi do wniosku, że po dniu 13 października 2005 r. (data wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 29 lipca 2005 r.) stosowanie odpadów poza instalacjami lub urządzeniami spełniającymi określone wymagania, które nie jest ich "rozprowadzaniem na powierzchni ziemi w celu nawożenia lub ulepszenia gleby", jest niedopuszczalne (por. W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, 2 wydanie, Warszawa 2008, s. 129). Z powyższego wynika, że decyzja Starosty Powiatowego w Ś. Nr [...] z dnia 3 stycznia 2005 r. wygasła w całości z upływem rocznego okresu od daty wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw, tj. z dniem 13 października 2006 r., a nie jak błędnie przyjął organ w zaskarżonej decyzji z dniem 13 kwietnia 2006 r., co nie miało jednak w niniejszej sprawie istotnego wpływu na wynik sprawy. Przy czym – co wymaga podkreślenia - w/w decyzja utraciła moc prawną ze skutkiem ex lege, co oznacza, że z upływem określonego w ustawie terminu doszło automatycznie do usunięcia jej z obrotu prawnego, bez potrzeby stwierdzania jej wygaśnięcia. Zatem wydanie decyzji zmieniającej tą decyzję po upływie tego terminu nie było możliwe, a podjęta mimo to decyzja z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] rażąco narusza prawo. Stąd stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było prawidłowe. Należy zauważyć, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak również przedmiotowym. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem legitymację do żądania wszczęcia takiego postępowania ma podmiot, który wykaże, że wadliwa decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku i to niezależnie od tego czy strona ta uczestniczyła w postępowaniu zwykłym, czy nie. Przepisy art. 156 § 1 i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. wskazują, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przesłanką, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa, jest podjęcie decyzji zamieniającej na podstawie art. 155 k.p.a., gdy decyzja zmieniana nie istnieje w obrocie prawnym. Przy czym bez znaczenia jest podstawa wygaśnięcia decyzji zmienianej. Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z przepisu tego wynika, że do zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, niezbędne jest spełnienie czterech przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Zatem przedmiotem postępowania określonego w art. 155 k.p.a. jest stwierdzenie istnienia w/w przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przypadku zaś gdy organ administracji publicznej ustali brak wystąpienia którejkolwiek z tych przesłanek, nie może uchylić lub zmienić dotychczasowej decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki z art. 155 k.p.a. nie zostały spełnione, a mianowicie brak jest funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji. Sąd podziela stanowisko, że "wygaśniecie decyzji oznacza zatem, że przestaje ona kształtować jakiekolwiek prawa i obowiązki administracyjne, czy też wywoływać dla jej adresatów jakiekolwiek inne skutki prawne. Utrata mocy obowiązującej decyzji sprawia, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego, a zatem nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a., nie ma bowiem przedmiotu zmiany lub uchylenia. Wniosek o dokonanie zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, czy też jej uchylenie może być rozpoznany i ewentualnie uwzględniony jedynie wówczas, gdy decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, a więc do upływu ostatniego dnia terminu określającego jej obowiązywanie. Po wygaśnięciu decyzji, czyli upływie terminu jej ważności, zmiana jest niedopuszczalna." (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 386/08, publ. LEX nr 509196). "Utrata mocy obowiązującej decyzji powoduje, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego, w tym także zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 k.p.a." (zob. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2001 r., sygn. akt II SA 480/00, publ. LEX nr 51221). Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony skarżącej, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 156 § 2 k.p.a., należy zauważyć, że odnosi się on tylko do przypadków stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, nie zaś do pkt 2 tego artykułu, a który to stanowił podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego w Ś. z dnia 25 czerwca 2007 r. Nr [...] w niniejszej sprawie. Zatem zarzut niezastosowania tego przepisu przez organy orzekające należało uznać za niezasadny. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, a to obligowało do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd orzeczono jak w sentencji. k.g.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło