II SA/Wr 2691/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. B. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 grudnia 1998r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) i art. 104 k. p. a, orzeczono o wymeldowaniu M. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy Nr [...]. Organ I instancji ustalił, że M. B. był głównym najemcą lokalu, w którym zamieszkiwał wspólnie z żoną I. B. i synem. Związek małżeński zawarty pomiędzy I. B. i M. B. został rozwiązany przez rozwód dnia 11 października 1984r., natomiast dnia 16 czerwca 1987r., postanowieniem Sądu Rejonowego w K. został przeprowadzony podział majątku. Przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ I instancji wykazało, że M. B. od 15 lat nie przebywa w mieszkaniu przy ulicy [...] w K. nr [...], w spornym lokalu nie posiada żadnych rzeczy osobistych i przedmiotów majątkowych. Mieszkanie opuścił dobrowolnie, wraz ze swoimi wszystkimi rzeczami i nie czynił prób powrotu do niego. Bezspornym jest również fakt, iż M. B. nie dokonał obowiązku wymeldowania się, a jak argumentował organ, zgodnie z art.15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się najpóźniej w dniu jego opuszczenia. W związku z tym uznano, iż wszystkie przesłanki z art. 15 ust. 2 przywołanej ustawy zostały łącznie spełnione. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił również, że wobec niemożności zapewnienia M. B. prawa udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a to wobec braku adresu jego nowego pobytu, organ ten wystąpił do Sądu Rejonowego w K. o wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnego w oparciu o art. 34 § 1 k.p.a. Decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego M. B. została doręczona w dniu 9 stycznia 1999 r. I. B., w dniu 30 grudnia 1998r. T. S. określonej jako przedstawiciel nieobecnego M. B., natomiast w dniu 11 września 2003r. – M. B osobiście. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w dniu 29 września 2003r. złożył M. B. wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości zarzucając, że w sprawie nie zostały wykazane przesłanki umożliwiające wymeldowanie go z pobytu stałego. Podniósł również , że I. B. składając wniosek zmierzający do wszczęcia postępowania o wymeldowanie znała jego miejsce pobytu. Organ odwoławczy Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. B. od decyzji Prezydenta Miasta K. dnia 30 grudnia 1998r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy ustalił, iż decyzję organu I instancji M. B. otrzymał w dniu 11 września 2003r. i od tego dnia rozpoczął się dla odwołującego bieg 14 dniowego terminu do złożenia odwołania. Tymczasem składając odwołanie w dniu 29 września 2003r. M. B., w ocenie organu odwoławczego, uczynił to z przekroczeniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. co skutkuje brakiem upoważnienia do merytorycznego rozpatrzenia odwołania i obowiązkiem stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 57 § 5 kpa. W uzasadnieniu skargi wywodził, że odwołanie od decyzji z dnia 30 grudnia 1998r. doręczonej skarżącemu w dniu 11 września 2003r. zostało nadane w urzędzie pocztowym za listem poleconym, dnia 25 września 2003r. co oznacza zachowanie terminu do wniesienia przysługującego środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wywodząc, że skarżący złożył odwołanie z uchybieniem terminu nie składając prośby o przywrócenie terminu, a organ I instancji nie przedstawił dowodu potwierdzającego wniesienie odwołania do Kancelarii Ogólnej tegoż Urzędu za pośrednictwem przesyłki poleconej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 1 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd, badając legalność decyzji administracyjnej, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie przeto od treści skargi, zauważyć należało, iż organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia przepisów procesowych, niezależnie od powołanego przez skarżącego przepisu art. 57 § 5 k.p.a. Z wywodów decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organ administracyjny wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Organ ten stwierdził, powołując się na sygnaturę sprawy, że Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 6.10.1998r. ustanowił T. S. – pracownika Urzędu Miasta w K., przedstawicielem nieobecnego M. B., wobec czego doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej dokonane zostało na ręce przedstawiciela. Dokonując takiego doręczenia organ kierował się treścią przepisu art. 48 § 1 k.p.a. i art. 34 § 1 k.p.a. Zgodnie z powołanym wyżej art. 48 § 1 k.p.a., pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34 k.p.a. Wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracji publicznej zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a następuje na podstawie art. 184 KRO (uchwała SN z 9.02..1989r. II CZP 117/88 – OSNCP 1990, Nr 1, poz.11). Od ustanowienia kuratora czynności postępowania są prowadzone z jego udziałem, jemu też doręcza się pisma procesowe. Termin do wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji kuratorowi, a późniejsze doręczenie decyzji stronie nie powoduje otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania (porównaj wyrok NSA z 12. 04. 2000r. SA/Bk 1283/99 ONSA 2001, Nb 3 poz. 115), późniejsze doręczenie pism stronie ma charakter informacyjny. Zważywszy, iż w aktach administracyjnych brak było postanowienia sądu o ustanowieniu przedstawiciela dla osoby nieobecnej, niemożliwe było ustalenie w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym, czy doręczenie decyzji do rąk T. S. było prawidłowe i nie naruszało zasady nakazującej doręczania pism stronie (art. 40 § 1). W tym miejscu należy zaznaczyć, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 6.10.1998r. sygn. akt [...], na które powołał się organ I instancji oddalono wniosek o ustanowienie kuratora. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie uzupełniając postępowania o włączenie do akt administracyjnych postanowienie sądu opiekuńczego w przedmiocie ustanowienia przedstawiciela dla osoby nieobecnej i nie ustalając, czy takie postanowienie zostało wydane naruszył przepisy procesowe. Przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a , a naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia. W myśl art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosi dni 14 od dnia doręczenia decyzji. Należy powtórzyć, że termin do wniesienia odwołania wynosi dni 14 od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy ta miała ustanowionego w myśl art. 34 kpa przedstawiciela, od daty doręczenia decyzji przedstawicielowi strony - art. 48 § 1 kpa. Ponieważ z lektury akt w sposób jednoznaczny nie wynika, czy przedstawicielem M. B. była ustanowiona T. S., nie można tym samym stwierdzić, czy 14-dniowy do wniesienia odwołania należy liczyć od dnia 30 grudnia 1998r. to jest od daty doręczenia decyzji kuratorowi, czy też od dnia 11.09.2003r. t. j. od daty doręczenia decyzji M. B. W konsekwencji należy uznać, że organ w postępowaniu odwoławczym nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje go art. 77 § 1 k.p.a, a tym samym nie wykazał należnej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 77 k. p. a. W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone postanowienie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.)