II SA/Wr 317/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-09-12
Skład orzekający: Olga Białek, Mieczysław Górkiewicz, Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek poświadczyć oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jeśli wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie wymogu prowadzenia gospodarstwa przez co najmniej 5 lat poprzedzających złożenie wniosku?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji prawidłowo odmówiły poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie wymogu prowadzenia gospodarstwa przez co najmniej 5 lat poprzedzających złożenie wniosku. Sąd podkreślił, że przepis art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wymaga, aby okres zamieszkania w gminie i osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego był liczony od daty złożenia wniosku wstecz, a nie jako dowolnie wybrany okres w przeszłości.Stan faktyczny
Skarżący M. G. złożył wniosek o poświadczenie oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego od 1997 roku, co było mu potrzebne do uczestnictwa w przetargu na dzierżawę gruntów rolnych. Organ pierwszej instancji odmówił poświadczenia, wskazując na brak dowodów osobistego prowadzenia gospodarstwa przez wymagany okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 217, art. 218 i art. 220 k.p.a. i w związku z art. 6 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U z 2017, poz. 2196 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] października 2017 r. o odmowie poświadczenia oświadczenia M. G. o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie gminy [...] w okresie od [...] września 1997 r., w skład którego wchodzą nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące dzierżawę, położone w miejscowości [...], gmina [...] w powiecie [...], województwie [...].
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2017 r., do organu pierwszej instancji wpłynął - uzupełniony w podaniu sporządzonym dnia [...] lutego 2017 r. - wniosek M. G. o poświadczenie, że od dnia [...] września 1997 r. osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzą nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące dzierżawę, położone w miejscowości [...], Gmina [...]. Jako podstawę prawną żądania wskazano art. 7 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W uzasadnieniu żądania podniesiono - między innymi - że poświadczenie przedłożonego oświadczenia stanowi niezbędny załącznik w dokumentacji uprawniającej rolnika do uczestniczenia w przetargu ustnym ograniczonym na dzierżawę gruntów rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. (nr [...]), organ pierwszej instancji odmówił poświadczenia oświadczenia o żądanej treści. Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 219, w związku z art. 217 - 218 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 6 ust. 2 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W obszernym uzasadnieniu postanowienia wskazano - między innymi - że organ pierwszej instancji wezwał dwukrotnie M. G. do przedłożenia dowodów świadczących o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego (dowód: wezwanie z dnia [...] kwietnia 2017 r. i powtórne wezwanie z dnia [...] kwietnia 2017 r.). Niestety pomimo prawidłowo doręczonych wezwań M. G. nie przedłożył Burmistrzowi dowodów świadczących o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Ponadto podniesiono, że organ pierwszej instancji podjął szereg innych czynności, w tym przesłuchał czterech świadków i M. G. w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Niemniej podjęte czynności i zebrany materiał dowodowy nie potwierdziły faktu osobistego prowadzenia przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha, położonego w miejscowości [...], na terenie Gminy [...], w okresie od [...]września 1997 r. do dnia wystąpienia z wnioskiem o poświadczenie oświadczenia, czyli do dnia [...] stycznia 2017 r.
Poza tym wyjaśniono, że użyty przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (powoływanej dalej jako U.k.u.r.) zwrot "co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo", oznacza, że poświadczany okres osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego powinien obejmować, co najmniej okres 5 ostatnich lat. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, poświadczenie na podstawie art. 7 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, jest w istocie zaświadczeniem wydawanym w trybie art. 217 - 220 Kodeksu postępowania administracyjnego (powoływanego dalej jako "K.p.a."), natomiast samo oświadczenie osoby prowadzącej gospodarstwo rolne należy traktować jedynie jako wniosek o wydanie takiego zaświadczenia (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2006 r., III SA/Po 225/06, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2007 r., II SA/Ol 980/06, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 października 2012 r., II SA/Sz 815/12).
Organ pierwszej instancji stwierdził, że nie posiada stosownych ewidencji, rejestrów bądź innych danych, a także informacji i zbiorów dokumentów, aby poświadczyć, że wnioskodawca osobiście prowadzi gospodarstwo rolne - w rozumieniu Kodeksu cywilnego - od dnia [...] września 1997 r. do dnia [...] stycznia 2017 r., czyli że przede wszystkim posiada takie gospodarstwo, następnie że pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie.
Podniesiono przy tym, że nie istnieją przepisy nakładające na organy gminy obowiązek prowadzenia urzędowych zbiorów informacji o osobach, które osobiście pracują w gospodarstwie i podejmują wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 października 2012 r., II SA/Sz 815/12). Burmistrz [...] - jako organ administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego - i jednocześnie organ podatkowy w zakresie podatku rolnego, prowadzi jedynie ewidencję osób posiadających gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 7017 r. poz. 1892, z późn. zm). Ewidencja podatników podatku rolnego potwierdza tylko fakt posiadania gospodarstwa rolnego i to w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, a nie Kodeksu cywilnego. Fakt ten jednak nie przesądza o osobistym prowadzeniu gospodarstwa.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił jednak, że z prowadzonej przez niego ewidencji podatników podatku rolnego w formie elektronicznej wynika, że wnioskodawca w okresie od dnia [...] września 1997 r. do dnia [...] września 2007 r. posiadał na terenie gminy [...] gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym. Zdaniem organu fakt ten nie może stanowić podstawy poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego według stanu na dzień [...]stycznia 2017 r., ponieważ potwierdza to sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, a nie osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego (pracowania w tym gospodarstwie i podejmowania wszelkich decyzji dotyczących prowadzenia działalności w tym gospodarstwie).
Wnioskodawca ponownie utworzył gospodarstwo rolne - w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym - dopiero w dniu [...] kwietnia 2017 r., na podstawie umowy dzierżawy gruntów rolnych (nr [...]) zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] listopada 2026 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że jest w posiadaniu kserokopii pierwszej i ostatniej strony tejże umowy. M. G. nie przedłożył całej treści umowy, pomimo dwukrotnego wezwania do jej przedłożenia.
W ocenie organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie, podstawą dokonania poświadczenia mógł być jedynie art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a., ponieważ na podstawie art. 7 ust. 1 U.k.u.r. w sposób pośredni wywołuje konsekwencje w sferze prawnej wnioskodawcy, a przy tym, jest jednym z elementów umożliwiających nabycie np. prawa własności nieruchomości rolnej (w rozumieniu art. 2 ust. 1 U.k.u.r.) lub uczestnictwo w przetargu zorganizowanym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w celu wyłonienia kontrahenta i zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości rolnej (art. 39 ust. 1, w związku z art. 29 ust. 3 - 3c ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa). Wobec powyższego - w ocenie organu pierwszej instancji - zasadne było przeprowadzanie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, np. poprzez wzywanie strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających osobiste prowadzenie gospodarstwa w postaci wystawionych na jej nazwisko rachunków za wykonane usługi rolnicze, sprzedaż płodów rolnych, itd. oraz przesłuchanie świadków i strony.
Organ pierwszej instancji podkreślił następnie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wywnioskować można co najwyżej, że M. G. w okresie od dnia [...] września 1997 r. do dnia [...]września 2007 r. posiadał grunty zadrzewione i zakrzaczone o powierzchni [...] ha, położone w obrębie [...]; w okresie od dnia [...] października 1999 r. do dnia [...] września 2007 r. posiadał grunty zakrzewione o powierzchni [...] ha w obrębie [...]; od dnia [...] marca 2016 r. jest dzierżawcą gruntów rolnych o powierzchni [...] ha w obrębie [...]; od ok. 10 lat uprawia grunty rolne o powierzchni ok. [...] ha w obrębie [...], tytuł prawny nie znany (M. G. w oświadczeniu i zeznaniu w trakcie przesłuchania nie wspomina o tych gruntach); od 1997 r. pracuje w gospodarstwie rolnym położonym w [...], stanowiącym wcześniej własność teścia, J. S., które obecnie stanowi wyłączną własność (zawarta małżeńska umowa rozdzielności majątkowej) żony, O. G.; od dnia [...] kwietnia 2017 r. jest dzierżawcą gruntów rolnych o powierzchni [...] ha w obrębie [...].
Na opisane postanowienie zażalenie wniósł M. G., zarzucając naruszenie art. 219, w związku z art. 217, 218 i 220 K.p.a. i art. 6 ust. 112 oraz art. 7 ust. 1 U.k.u.r., poprzez odmowę wydania żądanego poświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie Gminy [...] w okresie od [...] września 1997 roku, w skład którego wchodzą nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące dzierżawę, położone w miejscowości [...], podczas gdy zebrany w postępowaniu materiał dowodowy wykazywał na osobiste prowadzenie przez niego gospodarstwa rolnego, dając tym samym podstawę do wydania zaświadczenia zgodnie ze zgłoszonym żądaniem. Żalący się podniósł także, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ naruszył art. 6 - 7 w związku z art. 77 § 1, art. 8 i art. 80 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów oraz przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w rezultacie dokonanie całkowicie dowolnych ustaleń. Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W obszernym uzasadnieniu zażalenia wnioskodawca podniósł - między innymi - że: "(...) w dniu [...] kwietnia 2017 r. chciałem przedłożyć dowody, co zostało mi uniemożliwione. Pracownik Urzędu w trakcie mojego przesłuchania zadał pytanie czy posiadam dowody na osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego. Poinformowałem, że posiadam takie dowody i byłem gotowy je przedstawić. Zamiast dążyć do wyjaśnienia sprawy, odmówiono mi możliwości złożenia wówczas dowodów. Nadto zauważam, że w dniu przesłuchania padło również zobowiązanie mnie do przedkładania dokumentów albo w oryginale albo w kopii poświadczonej za zgodność przez notariusza. Takie działanie organu jest niedopuszczalne i doprowadziło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Sposób w jaki zostałem potraktowany w trakcie przesłuchania usprawiedliwia twierdzenie, że organ dążył do wydania negatywnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (...)".
Wobec powyższego, zgodnie z art. 9 K.p.a. - w skierowanym do wnioskodawcy piśmie, sporządzonym w dniu [...] grudnia 2017 r. - Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 6 ust. 1 U.k.u.r., za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli: a) pracuje w tym gospodarstwie, b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie (zob. art. 6 ust. 2 pkt 1a - b powołanej ustawy).
W związku z powyższym, Kolegium wezwało wnioskodawcę do przedstawienia dowodów wskazujących, że od dnia [...] września 1997 r. osobiście prowadzi gospodarstwo rolne. W szczególności, do przedstawienia - wymienionej w uzasadnieniu wyżej opisanego zażalenia - umowy dzierżawy nieruchomości rolnej nr [...], z dnia [...] września 1997 r. oraz umowy dzierżawy nieruchomości rolnej nr [...] , z dnia [...] października 1999 r. Ponadto Kolegium w ww. piśmie wezwało wnioskodawcę do wyjaśnienia na piśmie, jaki rodzaj produkcji rolnej prowadził na gruntach dzierżawionych na podstawie wymienionych umów oraz jakiego rodzaju prace wykonywał w tym gospodarstwie i jakie podejmował decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie.
W odpowiedzi na wezwanie Kolegium - w pisemnym oświadczeniu, złożonym w siedzibie Kolegium w dniu [...] stycznia 2017 r. – M. G. wskazał rodzaje upraw na gruntach rolnych objętych umowami dzierżawy nr [...] i nr [...] oraz określił zakres prac polowych i decyzji podejmowanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Poza tym, przedstawił umowy dzierżawy oraz umowy kontraktacyjne i umowy sprzedaży, zawarte w formie zwykłej pisemnej w latach 1997 - 2001. Podobnie, jak w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w siedzibie Kolegium wnioskodawca złożył - między innymi - strony 1 i 5 umowy dzierżawy nieruchomości rolnej nr [...], z dnia [...] września 1997 r. (pozostałych stron nr 2, nr 3, nr 4 wnioskodawca nie ujawnił).
Rozpoznając ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] stwierdziło, że żalenie nie jest uzasadnione.
Mając na uwadze treść żądania M. G. oraz wskazane we wniosku podstawy prawne, Kolegium stwierdziło, że podstawę materialnoprawną tego żądania stanowił art. 7 ust. 1 U.k.u.r., w myśl którego dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W ocenie składu orzekającego Kolegium, powołany wyżej art. 7 ust. 1 U.k.u.r., normuje szczególny tryb wydawania zaświadczenia przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w razie spełnienie wymagań, określonych w tym przepisie.
Organ wyjaśnił, że wskazane poświadczenie to rodzaj zaświadczenia, do wydania którego stosuje się odpowiednio przepisy art. 217 - 220 K.p.a. Wobec tego postępowanie - prowadzone z wniosku podmiotu zainteresowanego uzyskaniem poświadczenia własnego oświadczenia - ma charakter administracyjny. Mimo, że zaświadczenie wydane przez organ pierwszej instancji - stosownie do ww. art. 7 ust. 1 U.k.u.r. - polega na poświadczeniu oświadczenia prowadzącego gospodarstwo rolne o osobistym prowadzeniu tego gospodarstwa rolnego, to odmiennie, niż wynika to z art. 218 § 1 K.p.a., powinno uwzględniać najczęściej nie tylko materiały znajdujących się w wyłącznym posiadaniu organu, ale również powinno być wydane z uwzględnieniem dokumentacji przedstawionej przez ubiegającego się o wydanie zaświadczenia.
Poświadczenie przez organ wykonawczy gminy, że wnioskodawca osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, potwierdza tylko wystąpienie określonych faktów w dniu wydania zaświadczenia, nie zmienia natomiast sytuacji prawnej wnioskodawcy, którego to zaświadczenie dotyczy. Wydanie przez organ pierwszej instancji zaświadczenia - na podstawie art. 7 ust. 1 U.k.u.r. - w sposób pośredni wywołuje konsekwencje w sferze prawnej tego wnioskodawcy, ponieważ jest jednym z elementów umożliwiających nabycie np. prawa własności nieruchomości rolnej (w rozumieniu art. 2 pkt 1 U.k.u.r.) lub uczestnictwo w przetargu zorganizowanym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w celu wyłonienia kontrahenta i zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości rolnej (zob. art. 39 ust. 1, w związku z 29 ust. 3 - 3c ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 91). Powyższe konsekwencje prawne nie będą jednak wynikały z faktu wydania zaświadczenia. Z tego względu, odróżnić należy tak kwalifikowaną czynność materialno-techniczną organu wykonawczego gminy od aktów administracyjnych organu administracji, które władczo ustalają konkretne uprawnienia (zob. L. Klat - Wertelecka, Zaświadczenie w prawie administracyjnym, Warszawa 2001, s. 38; Z. R. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści, PiP 2004, nr 10, s. 59 - 61). W tej sytuacji należy przyjąć, w przypadku braku ustawowego wyłączenia, istnienie domniemania stosowania przepisów Działu VII K.p.a. zawsze wtedy, kiedy wyłoni się potrzeba poświadczenia przez organ administracji publicznej określonych faktów lub praw.
Dokonując analizy przepisów regulujących wydawanie zaświadczeń, Kolegium wskazało, że w myśl art. 217 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie takie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Kodeks postępowania administracyjnego w art. 217 reguluje więc dwie odrębne podstawy, według których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego ( art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). Tym samym art. 217 § 2 K.p.a. wskazuje różne przesłanki wymagane do wydania zaświadczenia (zob. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa - Poznań 1987, s. 506). Stosownie do tych zróżnicowanych przesłanek kształtują się obowiązki organu (tak: Z. Janowicz, Kodeks..., op. cit.). Z art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a. wynika, że interes prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia jest tu "z góry" ustalony przez przepis prawa.
Do drugiego z tych stanów faktycznych nawiązuje zaś art. 218 § 1 K.p.a., w myśl którego w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast art. 218 § 2 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Wobec tego organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o sytuację uregulowaną w art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. Jeśli zaświadczenia wymaga przepis prawa, to zgodnie z art. 218 § 2 K.p.a., organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 16 czerwca 2016 r., II SA/Op 212/16, LEX nr 2086482). Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o sytuację wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r., II SA 1858/01, LEX nr 53365).
W rozpatrywanej sytuacji obowiązek wydania zaświadczenia wynika z przepisu prawa. Jego podstawą jest bowiem powołany wcześniej art. 7 ust. 1 U.k.u.r.
Kolegium podkreśliło, że organ administracji obowiązany jest rozpoznać żądanie określone w podaniu wnioskodawcy. Przy tym organ ten nie może orzekać o innym przedmiocie postępowania, ani interpretować wniosku sprzecznie z intencją wnoszącego żądanie. W orzecznictwie wskazano: "W razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony." - tak: NSA w wyroku z dnia 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99 (LEX nr 78924).
Ponadto Kolegium wyjaśniło, że w sprawach dotyczących zaświadczenia, stosownie do art. 7 ust. 1 U.k.u.r., kwestie, które wymagają sprawdzenia determinowane są nie tylko treścią tego przepisu ustawy ale także treścią art. 6 U.k.u.r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 U.k.u.r., za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Stosownie do art. 6 ust. 2 U.k.u.r., uważa się, że osoba fizyczna:
1) osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:
a) pracuje w tym gospodarstwie,
b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie.
Przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 wiąże posiadanie kwalifikacji rolniczych z uzyskanym wykształceniem w tym kierunku lub stażem pracy w rolnictwie (pkt 2 lit. a-d).
Z powołanych przepisów prawa wynika, że konieczne jest funkcjonalne powiązanie wszystkich składników wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które tworzą pewną zorganizowaną, gospodarczą całość. Istotny w tym wypadku jest również fakt osobistego prowadzenia przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego przez określony w ustawie czas.
W literalnym ujęciu art. 6 ust. 1 U.k.u.r. formułuje więc następujące cechy (kryteria) tworzące definicję rolnika indywidualnego: legitymowanie się określonym tytułem prawnym lub posiadaniem samoistnym nieruchomości, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha (kryterium nr 1), posiadanie kwalifikacji rolniczych (kryterium nr 2), zamieszkiwanie w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (kryterium nr 3) i osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przez wzmiankowany okres 5 lat (kryterium nr 4). Ostatnie z dwóch przesłanek kwalifikują daną osobę jako rolnika indywidualnego ze względu na jego domicyl rozumiany jako stałe (pięcioletnie) zamieszkiwanie połączone z prowadzeniem gospodarstwa rolnego na terenie danej gminy (tak: Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 30 marca 2017 r., I ACa 896/16, LEX nr 2278138).
Do cech pojęcia rolnika indywidualnego ustawa zalicza więc, między innymi, osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przez co najmniej od 5 lat do dnia wydania zaświadczenia, stosownie do art. 7 ust. 1 U.k.u.r. Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że prowadzenie gospodarstwa rolnego w tym co najmniej pięcioletnim okresie oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem.
Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz w postępowaniu uzupełniającym przed Kolegium wynika, że w rozpatrywanej sytuacji wnioskodawca wskazywał na osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego w okresie od dnia [...] września 1997 r. do dnia [...] września 2008 r., a także od dnia [...] marca 2016 r. (od tego dnia dzierżawa gruntów rolnych o powierzchni [...] ha w obrębie [...]). Wobec tego nie został spełniony warunek osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego od co najmniej od 5 lat do dnia wydania zaświadczenia, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy j nie pozwala na ocenę, że wnioskodawca zamieszkały w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, osobiście prowadzonego od 2012 r. do 2017 r.
W skardze na powyższe postanowienie M. G. wniósł o jego uchylenie zarzucając:
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 § 1 w związku z art. 217, 218 i 220 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 2196) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w utrzymaniu w mocy odmowy wydania żądanego poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie Gminy [...] w okresie od [...] września 1997r., podczas gdy zebrany w postępowaniu materiał dowodowy wykazywał osobiste prowadzenie przez stronę gospodarstwa rolnego dając tym samym podstawę do wydania żądanego poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego,
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1; art. 8; art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w rezultacie dokonanie całkowicie dowolnych ustaleń.
Uzasadniając postawione zarzuty, skarżący wskazał, że definiując w art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego pojęcie "rolnika indywidualnego" jako osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od pięciu lat zamieszkałą gminie na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo, ustawodawca nie wskazał jednoznacznie, czy należy przez to rozumieć okres ostatnich pięciu lat prowadzenia gospodarstwa rolnego, czy też dowolnie wybrane pięć lat w całym okresie prowadzenia gospodarstwa rolnego na danym obszarze. Zdaniem skarżącego stanowisko zajęte przez Kolegium przeczy zasadzie przyjaznej interpretacji przepisów wyrażonej w art. 7a k.p.a. z której wywodzić należy prymat interesu strony jako słabszego podmiotu stosunku administracyjnoprawnego . Naruszenie przez organ przytoczonej zasady bezspornie godzi w zasadę wzbudzania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej uregulowanej w art. 8 k.p.a.
Skarżący zaznaczył także, że Kolegium pominęło dokonane przez organ pierwszej instancji postanowienia potwierdzające, że w okresie od [...] września 1997 r. do dnia [...] września 2007 r. posiadał na terenie Gminy [...] gospodarstwo rolne, co wynika z danych z rejestru. Potwierdzenie tej okoliczności miało miejsce również w czasie przesłuchania stron przez pracownika Urzędu. Odnośnie późniejszego okresu organ I instancji – co zdaniem skarżącego - najwyraźniej uszło uwadze organowi II instancji, wskazał, że: "Aktualny piastun stanowiska Burmistrza [...] zajmuje to stanowisko nieprzerwanie od 2008 roku. Pan M. G. znany osobiście Burmistrzowi [...] , nie jest znany natomiast jako osoba faktycznie posiadająca gospodarstwo rolne w tym okresie, i to zarówno w rozumieniu kodeksu cywilnego jak i ustawy o podatku rolnym, a tym bardziej jako osoba osobiście prowadząca gospodarstwo rolne na terenie Gminy [...] w okresie co najmniej ostatnich 5 lat".
W ocenie strony zaprezentowany przez Burmistrza [...] sposób ustalania w kontekście art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego prowadzenia przez niego osobiście gospodarstwa rolnego, prowadzi do konkluzji, iż jednym sposobem wykazania spełniania kryteriów osobistego prowadzenia gospodarstwa jest osobista znajomość z piastunem funkcji Burmistrza [...] ze szczególnym uwzględnieniem aspektu prowadzonej produkcji rolnej przez wnioskodawcę. W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zakwestionowało ustaleń organu I Instancji.
Skarżący zauważył, że w ramach postępowania z własnej inicjatywy wykazywał spełnianie kryteriów osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, załączając do wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. szereg zaświadczeń oraz uzupełniając w dniu [...] lutego 2017 r. materiał sprawy o kolejne dowody wskazujące jednoznacznie na prawdziwość oświadczenia, o którego poświadczenie wnosił do Burmistrza [...] . Skarżący zarzucił, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. chciał przedłożyć dowody, co zostało mu uniemożliwione. Pracownik Urzędu w trakcie jego przesłuchania zadał pytanie czy posiada dowody na osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego. Zamiast dążyć do wyjaśnienia sprawy, odmówiono mu jednak możliwości złożenia dowodów. W dniu przesłuchania padło również zobowiązanie go do przedkładania dokumentów albo w oryginale albo w kopii poświadczonej za zgodność przez notariusza. Takie działanie organu jest zdaniem strony niedopuszczalne i doprowadziło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
Skarżący zauważył także, że organ co prawda odniósł się do dowodów zgromadzonych w sprawie, jednakże dokonał wobec nich nieprawidłowej oceny. Błędnie stwierdził, że przedłożone dowody nie potwierdzają faktu osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu kodeksu cywilnego na terenie Gminy [...] w żądanym okresie. Podkreślił, że organ I Instancji a z nim organ II Instancji dowody przedłożone traktuje jednostkowo, a nie jako większą całość, która potwierdza osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przez niego na terenie Gminy [...].
Zarzuty te dotyczyły między innymi:
1) Zaświadczenia [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Zdaniem strony skarżącej organ błędnie twierdził, że nie stanowiło ono dowodu na osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, skoro wydane zostało prawidłowo z powołaniem na art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. Wobec treści w/w przepisu oraz pozostałych dowodów, wykazane zostało osobiste prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego;
2) Zaświadczenia z dnia [...] maja 2004 r. o nadanym numerze identyfikacyjnym w zakresie wpisu do ewidencji producentów rolnych - Organ sam wskazuje, że Numer ten nadano w okresie kiedy skarżący posiadał gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym na terenie Gminy [...].
3) Umowy dzierżawy, zawartej w dniu [...] marca 2016 r. pomiędzy M. G. a J. K.– organ całkowicie pominął okoliczność, że ten dowód nie dotyczył poświadczenia całego wskazanego okresu, tylko jego części;
4) Umowy dzierżawy nieruchomości rolnej nr [...] z dnia [...] października 1999 r.;
5) Umowy dzierżawy nieruchomości rolnej nr [...] z dnia [...] września 1997 r. z tytułu posiadania tych gruntów i czynsz dzierżawny. Nawet jeżeli w umowach była wzmianka o zakrzaczeniu czy zadrzewieniu przedmiotu umowy to nie dotyczyło to całości areału i nadawało się to do usunięcia;
6) Oświadczenia S. Ż., K. O., R. G., M. N. - organ I instancji nieprawidłowo uznał, że oświadczenia wskazanych osób są niewiarygodne.
Ponadto skarżący wskazał, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania poprzez naruszenie zasady prawy obiektywnej polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien pogłębiać zaufanie wobec władzy czego w niniejszej sprawie nie zrobił, naruszając art. 8 k.p.a.
Zdaniem skarżącego, całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie potwierdza osobiste prowadzenie przez niego jako rolnika gospodarstwa rolnego i żaden dowód wbrew twierdzeniom organu nie przeczy aby osobiście prowadził gospodarstwo rolne na terenie Gminy [...] we wskazanym we wniosku okresie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
W oparciu o przepis z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "u.p.p.s.a ") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. ., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie rozważań uzasadniających powyższy stanowisko trzeba zauważyć, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] wydane zostały w trybie i na zasadach określonych w Dziale VII K.p.a. zatytułowanym "Wydawanie zaświadczeń".
Przesłanki i tryb wydawania zaświadczeń reguluje art. 217 K.p.a., który w § 1 stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Przepis § 2 stanowi natomiast, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny
w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2
pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
W myśl art. 218 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Skarżący domagał się poświadczenia przez Burmistrza [...] , złożonego przez niego oświadczenia o tym, że od dnia [...] września 1997 r. osobiście prowadzi gospodarstwo rolnego w skład którego wchodzą nieruchomości o łącznej pow. [...] ha w miejscowości [...] stanowiące dzierżawę, przy czym oświadczenie to złożył na druku zatytułowanym "oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego" - dotyczącym osoby spełniającej wymogi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2003 r., nr 64, poz. 592 ze zm). Podstawy żądania potwierdził skarżący w podaniu z dnia [...] lutego 2017 r. wskazując na art. 7 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, wyjaśniając, że przedmiotowe poświadczenia jest mu konieczne do uczestniczenia w przetargu na dzierżawę gruntów z zasobu Agencji Nieruchomości Rolnych.
Powyższe okoliczności determinować musiały zakres orzekana organów a w konsekwencji zakres przeprowadzonej przez sąd kontroli. Kontrola legalności zaskarżonego aktu przeprowadzona została zatem pod kątem zgodności znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów k.p.a. - działu VII dotyczącego wydawania zaświadczeń oraz prawa materialnego tj przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji słusznie przyjęły, że wydanie żądanego przez skarżącego poświadczenia nie jest możliwe w przypadku, gdy nie dysponują one danymi niezbędnymi do jego wydania z uwagi na brak ich potwierdzenia w posiadanych dokumentach. Trafnie także wskazano, że w niniejszej sprawie, obowiązek wydania zaświadczenia wynika z przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 przywołanej wcześniej ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 218 § 2 K.p.a., organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Należy zatem zgodzić się z oceną, że wydanie żądanego poświadczenia przez organ pierwszej instancji mogło nastąpić w oparciu o pozyskane przez organ dokumenty - w tym dokumenty przedstawione przez samą stronę zainteresowaną takim poświadczeniem. Zasadnie więc organ pierwszej instancji wskazując, że nie dysponuje stosownymi dokumentami rejestrami i ewidencjami dotyczącymi osobistego prowadzenie gospodarstwa rolnego przez skarżącego, wezwał go do przedłożenia odpowiednich dowodów.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że zgodnie z treścią wniosku i oświadczenia złożonego na druku, skarżący domagał się poświadczenia, że od 1997 r. prowadził osobiście gospodarstwo rolne w skład którego wchodzi konkretna nieruchomość - o pow. [...] ha w [...] będąca przedmiotem dzierżawy. Przedstawiony organowi materiał dowodowy - obejmujący dowody złożone przez stronę - obszernie omówiony przez Burmistrza w uzasadnieniu postanowienia wskazuje jedynie, że skarżący dzierżawi grunty rolne o pow. [...] ha w [...] dopiero od dnia [...] marca 2016 r. Z pozyskanych dowodów wynika, że we wcześniejszym okresie dzierżawił grunty w obrębie [...] (od [...] września 1997 r. do [...] września 2007 r. o pow. [...] ha oraz w okresie od [...] października 1999 r. do [...] września 2007 r. grunty o pow. [...] ha) a od około 10 lat uprawia grunty w obrębie [...]. Według niekwestionowanych ustaleń organu, skarżący od 1997 r. pracuje w gospodarstwie rolnym w [...], do którego nie ma tytułu prawnego (wcześniej własność teścia obecnie odrębna własność żony O.). Z powyższego wynika, że grunty wskazane w oświadczeniu jako przedmiot dzierżawy, nie były objęte w całym podanym przez skarżącego okresie gospodarstwem rolnym.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z Kolegium, że skoro materialnoprawną podstawę zgłoszonego żądania poświadczenia oświadczenia stanowił przepis art. 7 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, sprawdzenia przez organ dokonujący takiego poświadczenia wymagały nie tylko kwestie w tym przepisie określone ale także określone w art. 6 tej ustawy - czyli cechy (czy też kryteria) przy pomocy których definiowany jest rolnik indywidualny. Do tych cech — jak słusznie wywiodło Kolegium - zalicza się między innymi osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, przez określony w ustawie czas, tj. co najmniej 5 lat - co odpowiada wymaganemu przez ustawę minimalnemu okresowi zamieszkania w gminie na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że ustawodawca kwalifikuje daną osobę jako rolnika indywidualnego ze względu na stałe - co najmniej pięcioletnie - zamieszkiwanie w gminie, połączone z prowadzeniem przez ten okres osobiście gospodarstwa rolnego na terenie tej gminy.
Konieczność spełnienia tego kryterium nie budzi między stronami wątpliwości. Kwestią sporną jest natomiast to, w jaki sposób należy liczyć ów pięcioletni okres. Skarżący uważa, że chodzi o dowolnie wybranych pięć lat w całym okresie prowadzenia gospodarstwa rolnego na danym obszarze. Kolegium, odwołując się do wykładni gramatycznej wskazuje natomiast, że chodzi o okres 5 lat do dnia wydania zaświadczenia.
Odnosząc się do powyższej kwestii, stanowiącej istotę sporu jaki powstał między stronami, Sąd podzielił stanowisko organu administracji. W art. 6 ust. 1 zdefiniowano bowiem rolnika indywidulanego jako osobę "co najmniej od pięciu lat zamieszkałą w gminie na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" i jednocześnie (koniunkcja) prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo" a wcześniej "co najmniej od pięciu lat" jednoznacznie wskazuje, że chodzi o okres zamieszkania i osobistego prowadzenia gospodarstwa od co najmniej pięciu lat przed wydaniem zaświadczenia (albo raczej przed złożeniem oświadczenia). Już zatem tylko literalna wykładnia tego przepisu wskazuje, że nie może on być interpretowany tak jak życzyłby tego sobie skarżący. Powyższy wynik potwierdza zdaniem Sądu także wykładnia systemowa. Wypada bowiem zwrócić uwagę na art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie innych ustaw - nowelizującej ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego w tym art. 6. Zgodnie z przywołanym przepisem ustawy nowelizującej osoby fizyczne które w dniu wejścia w życie ustawy w znowelizowanym brzmieniu są rolnikami indywidulanymi w rozumieniu art. 6 w brzmieniu sprzed zmiany (czyli bez wymogu 5 letniego prowadzenia gospodarstwa rolnego) i nie spełniają warunków określonych w art. 6 w brzmieniu nadanym nowelą, przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, uznaje się za osoby spełniające te warunki. Ustawodawca przewidział zatem dla osób spełanijących kryteria rolnika indywidulanego według przepisów sprzed nowelizacji ale nie spełniających kryteriów według przepisów znowelizowanych - okres 5 lat liczony od dnia wejścia w życie ustawy - jako okres dostosowania się do nowych wymagań.
Mając na uwadze, że w świetle przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego "osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego" polega na działalności mającej charakter wykonywania pracy jak i na podejmowaniu wszelkich decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie, należy zgodzić się z Kolegium, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby skarżący osobiście prowadził gospodarstwo rolne w okresie pięciu lat przed wydaniem zaświadczenia tj. od 2012 do 2017 r. Co istotne, argumentacja zawarta w skardze tej oceny materiału dowodowego organów nie podważa skutecznie, zmierzając w związku z tym, do przyjęcia innej interpretacji przepisu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.
Poczynione wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wydania poświadczenia żądanej przez skarżącego treści oświadczenia.
W konsekwencji, podzielając przedstawioną przez organ interpretację art. 6 omawianej ustawy, Sąd nie uwzględnił zasadniczego zarzutu skargi wskazującego na naruszenia prawa materialnego ze względu na niewłaściwą interpretację ww. przepisu.
Nie można także zgodzić się ze skarżącym, że w niniejszej sprawie organ naruszył art. 7a k.p.a. przez przyjęcie wykładni, która przeczy zasadzie przyjaznej interpretacji przepisów. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Co istotne, przywołana reguła procesowa znajduje zastosowanie w postępowaniu administracyjnym którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku albo ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. W niniejszej sprawie z tego rodzaju postępowaniem administracyjnym nie mamy zaś do czynienia. Sprawa dotyczy bowiem poświadczenia przez organ istnienia wskazanego przez stronę stanu faktycznego lub prawnego. Poświadczenie to stanowi natomiast formę zaświadczenia, które jest oświadczeniem wiedzy a nie oświadczeniem woli organu. Organ nie rozstrzyga tu w formie władczej co do praw i obowiązków strony. Nie przyznaje zatem praw, ani też żadnych praw nie ogranicza czy też nie nakłada obowiązków. W związku z tym art. 7a k.p.a. nie znajduje zastosowania w tego rodzaju uproszczonym postępowaniu.
Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 77 § 1, art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. Organy w niniejszym postępowaniu oparły się bowiem nie tylko na danych wynikających z prowadzonych przez organ pierwszej instancji rejestrów i ewidencji (głównie podatkowej), ale wezwały także stronę do przedłożenia stosownych dokumentów. Organ pierwszej instancji dokonał takiego wezwania dwukrotnie, a wobec podniesionego w zażaleniu zarzutu skarżącego uniemożliwienia mu przez organ pierwszej instancji złożenia dowodów, także Kolegium - w ramach postępowania uzupełniającego - wezwało go do złożenia dowodów potwierdzających osobiste prowadzenie gospodarstwa w podanym przez niego okresie, szczegółowo pouczając stronę co do rozumienia art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.
Organ I instancji dokonał szczegółowej analizy przedłożonych dowodów poszukując w nich potwierdzenia wskazywanych w oświadczeniu okoliczności faktycznych i prawnych. Również Kolegium dokonało ich analizy wskazując, że wynika z nich osobiste prowadzenie gospodarstwa w okresie 1997-2008 i od 2016 r. Tym samym nie jest zasady zarzut naruszenia przywołanych wyżej przepisów procesowych, które - co należy podkreślić - w postępowaniu zmierzającym do wydania zaświadczenia, ze względu właśnie na jego uproszczony charakter, znajdują zastosowane w ograniczonym zakresie.
Konkludując stwierdzić należy, że skoro kontrola zaskarżonego aktu nie wykazała aby podjęty on został z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym jego uchylenie (określonym w art. 145 § 1 i 2 u.p.p.s.a) skargę na zasadzie art. 151 u.p.p.s.a należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło