II SA/Wr 318/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-14
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Gabriel Węgrzyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może skutecznie żądać wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia do udziału w nim na prawach strony, jeśli nie wykaże jednoznacznego związku między celami statutowymi a przedmiotem postępowania oraz interesem społecznym?Ratio decidendi
Organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w nim, jeśli spełnione są kumulatywnie dwie przesłanki: zgodność przedmiotu postępowania z celami statutowymi organizacji oraz istnienie interesu społecznego. Organy administracji publicznej nieprawidłowo oceniły te przesłanki, myląc ich istotę i nie wykazując jasnego rozgraniczenia między formalną weryfikacją celów statutowych a indywidualną oceną interesu społecznego.Stan faktyczny
Organizacja społeczna "A" złożyła wniosek o wszczęcie postępowania i dopuszczenie do udziału w nim w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że organizacja nie wykazała interesu społecznego oraz jednoznacznego związku między celami statutowymi a przedmiotem postępowania. Po kolejnych uchyleniach postanowień przez SKO, organ pierwszej instancji ponownie odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak interesu społecznego. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organizacja wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania i dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony I. uchyla postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia [...] nr SKO [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania
i dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na działce nr [...] obręb nr [...] P. w W.
Pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. A z/s w K. (dalej: skarżący, Towarzystwo) złożyło wniosek o wszczęcie postępowania oraz dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew. Do wniosku Towarzystwo załączyło statut oraz odpis KRS. Skarżący wskazał, że w dniu 15 września 2016 r. stwierdzono na terenie działki nr [...], obręb nr [...] w W. kilka kilkudziesięcioletnich drzew, głównie dębów, które wskutek niezgodnego z prawem przycinania konarów są w bardzo złej kondycji, co skutkować może ich częściowym lub całkowitym zamarciem. Towarzystwo wskazało, że trzy drzewa zamarły zupełnie. Skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji z pytaniem, czy wydano zgodę na taki sposób przycięcia konarów drzew, a jeśli nie to wnosi o wymierzenie kary pieniężnej w myśl art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm., dalej jako: u.o.p.).
Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Wskutek złożonego przez Towarzystwo zażalenia SKO uchyliło zaskarżone postanowienie z uwagi na brak oceny organu w kwestii istnienia podstaw wszczęcia postępowania na żądanie organizacji społecznej, gdyż rozważania organu I instancji oscylowały wokół merytorycznego rozpoznania sprawy. Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji ponownie odmówił wszczęcia postępowania. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy z tych samych przyczyn co poprzednio.
W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w sprawie wszczęcia postępowania o wykazanie interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania oraz dopuszczeniem Towarzystwa do udziału w nim na prawach strony. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przytoczył poszczególne zapisy statutu oraz wskazał ponadto, w zakresie wykazania interesu społecznego, że interes taki stanowi ochrona zieleni. Dbałość o zieleń – jak podkreślił w piśmie skarżący – jest standardem panującym w państwach rozwiniętych, nadto ma ona istotne znaczenie dla społeczeństwa. Zieleń bowiem produkuje tlen, przyczynia się do eliminowania zanieczyszczeń powietrza oraz redukcji hałasu. W obszarach zurbanizowanych zieleń nadto korzystnie wpływa na mikroklimat. Poza tym, jak podkreślił skarżący, tereny zielone pozytywnie wpływają na krajobraz oraz komfort życia społeczeństwa, pośrednio wpływają na sytuację majątkową, gdyż nieruchomości w lokalizacjach z atrakcyjnie ukształtowaną zielenią są zazwyczaj droższe w stosunku do tych, które są pozbawione zieleni. Towarzystwo podkreśliło również, że w przedmiotowej sprawie podjęło działania na prośbę mieszkańców, który prosili o interwencję obawiając się wystąpić do organu samodzielnie.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] ponownie odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że jakkolwiek z treści statutu Towarzystwa wynika, że podmiot ten jest uprawniony do występowania z żądaniem wszczęcia i dopuszczenia do udziału w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew, to nie wykazano zaistnienia interesu społecznego, który przemawiałby za wszczęciem postępowania w sprawie. Od powyższego postanowienia wniesiono zażalenie, wskutek którego SKO ponownie uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako przyczynę uchylenia postanowienia organ wskazał brak ustaleń w zakresie nazwy skarżącego Towarzystwa, albowiem inną nazwę wskazano we wniosku o wszczęcie postępowania, a inna nazwa wskazana jest w KRS. Po wyjaśnieniu tej kwestii organ I instancji wydał postanowienie z dnia
[...], którym odmówił wszczęcia postępowania i dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka interesu społecznego, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a., warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W ocenie organu Towarzystwo nie wykazało jednoznacznego związku pomiędzy celami działania stowarzyszenia, a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Organ wskazał, że Towarzystwo nie uprawdopodobniło także, że jego udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie jego celów.
Wskutek zażalenia SKO wydało postanowienie z dnia [...] będące przedmiotem zaskarżenia do tutejszego Sądu. Postanowieniem tym
SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji wskazując w uzasadnieniu, w zakresie pierwszej przesłanki warunkującej wszczęcie postępowania na wniosek organizacji społecznej, że skarżący nie wykazał jednoznacznego związku pomiędzy celami działania stowarzyszenia, a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. W ocenie SKO brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że Towarzystwo nie uprawdopodobniło, że jego udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie jego celów, we wniosku o wszczęcie postępowania nie wykazało przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a., nie określiło jaki interes społeczny przemawia za przeprowadzeniem takiego postępowania. Odnosząc się do drugiej przesłanki, jaką jest interes społeczny, organ odwoławczy podkreślił, że organizacja społeczna jedynie ogólnikowo starała się wykazać potrzebę wszczęcia i wzięcia udziału w postępowaniu przerzucając na organ ciężar ustalenia przesłanek uzasadniających te żądania. Ponadto, w ocenie SKO cel działania określony w statucie Towarzystwa jest celem ogólnym i nie świadczy jednoznacznie, iż przedmiot postępowania, o wszczęcie którego zawnioskowano, mieści się w celach statutowych wnioskodawcy.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący, stawiając zarzut naruszenia art. 31 § 1 oraz § 2 k.p.a., domaga się jego uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, gdyż skarga wniesiona została drogą elektroniczną oraz nie zawierała zarzutów ani uzasadnienia.
Nadmienić należy, że skarżący wskutek wezwania uzupełnił w terminie braki formalne skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżące stowarzyszenie przesłanek uzasadniających wystąpienie przez organizację społeczną z żądaniem wszczęcia postępowania lub o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako: k.p.a.). Innymi słowy, istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do kontroli prawidłowości dokonanej przez organy administracji publicznej oceny żądania organizacji społecznej za nieuzasadnione, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania.
Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl § 2 przywołanego przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w świetle art. 31 § 1 k.p.a. przy ocenie uznania żądania wszczęcia postępowania lub dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uwzględnić należy odrębnie dwie przesłanki: cele statutowe organizacji społecznej oraz interes społeczny, które powinny wspierać żądanie organizacji społecznej. Nie budzi wątpliwości, że obie te przesłanki muszą być spełnione kumultatywnie, gdyż ustawodawca posłużył się we wspomnianym przepisie koniunkcją.
Wyeksponowania wymaga odmienna treść oraz istota obu przesłanek, a tym samym różne sposoby weryfikacji ich spełnienia. Odnośnie pierwszej z przesłanek jej istota sprowadza się do zgodności przedmiotu postępowania administracyjnego, którego wszczęcia żąda organizacja lub do którego chce zostać dopuszczona z celem i zakresem działania tejże organizacji społecznej. Weryfikacja zbieżności przedmiotu postępowania administracyjnego z celami statutowymi organizacji społecznej dokonywana przez organy sprowadzać się powinna do analizy aktów regulujących ustrój wewnętrzny organizacji społecznej, zwłaszcza statutu. W tym zakresie trudno tym samym mówić o ocenie dokonywanej przez organy administracji publicznej, gdyż czynności organów sprowadzają się w tej mierze do technicznego sprawdzenia odpowiedniości przedmiotu postępowania administracyjnego, który wyznaczony jest przepisami prawa materialnego, z celami działalności organizacji społecznej wskazanymi w jej statucie. Cel działalności organizacji społecznej nie powinien bowiem wynikać z jej działań faktycznych, lecz ma być osadzony w dokumencie o charakterze normatywnym (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, 2013, pkt 5), co wprost wynika z treści art. 31 § 1 k.p.a., w którym mowa jest o "celach statutowych". W konsekwencji należy przyjąć, że w zakresie weryfikacji spełnienia omawianej przesłanki organ administracji publicznej jest obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają wszczęcie postępowania z urzędu lub dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu.
Na gruncie niniejszej sprawy słusznie organy obu instancji podkreślały, że cele statutowe organizacji społecznej powinny być w miarę możliwości ściśle określone. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1499/06 (wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane zostały w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA) podkreślił, że określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak, aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału, w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony.
Podkreślić należy, że organ I instancji konsekwentnie przyjmował spełnienie przesłanki zgodności przedmiotu postępowania administracyjnego z celami statutowymi Towarzystwa, co wynika z treści uzasadnień postanowień organu I instancji, w tym z postanowienia z dnia [...] ("Zdaniem tut. organu dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być automatyczne" - str. 6).
Trudno jednak w tym zakresie jednoznacznie określić stanowisko organu odwoławczego, albowiem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby SKO stosowało odmienne kryteria oceny obu przesłanek. Na stronach 5 oraz 6 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy odnosząc się do kwestii uzasadnienia wszczęcia postępowania celami statutowymi wnioskodawcy w istocie dokonuje oceny treści pojęcia "interesu społecznego". Organ odwoławczy jedynie zdawkowo wskazuje, że cele statutowe stowarzyszenia zostały, w ocenie organu, określone w sposób ogólny. Organ odwoławczy wskazuje, że "pojęcie interesu społecznego wymaga każdorazowo indywidualnej oceny" (str. 5), "pojęcie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że temu pojęciu treść nadaje organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie" (str. 6). Dalej organ odwoławczy powołuje się szeroko na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołując myśl, wedle której "organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględniania wniosku organizacji społecznej tylko z tej przyczyny, iż charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności" (str. 6). W konkluzji swoich rozważań SKO wskazało, że nie zachodzi przesłanka interesu społecznego wymieniona w art. 31 § 1 k.p.a., gdyż wnioskodawca nie wykazał jednoznacznego związku pomiędzy celami działania stowarzyszenia a przedmiotem postępowania, którego wszczęcia i dopuszczenia do udziału w nim żąda w powiązaniu z interesem społecznym. Tym samym organ odwoławczy w całości przytoczył argumentację przywołaną w postanowieniu organu I instancji, której legalność oceniał, z tym, że organ I instancji prawidłowo argumentację tę odniósł do oceny drugiej z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanek.
Powyższe skłania tutejszy Sąd do stwierdzenia, iż organ odwoławczy nie dokonał prawidłowego zróżnicowania obu przesłanek. Potwierdza to również przeprowadzona przez SKO analiza spełnienia przesłanki "interesu społecznego", którą organ ujął na stronach 7-8 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Argumentacja organu w tym zakresie oscyluje w zasadzie jedynie wokół zbyt ogólnikowego wskazania przez wnioskodawcę interesu społecznego zachodzącego w sprawie. Co więcej, organ w tym miejscu wskazuje, że "Cel działania określony w statucie Stowarzyszenia jest celem ogólnym i nie świadczy jednoznacznie, iż przedmiot postępowania o wszczęcie, którego Stowarzyszenie wniosło (...) mieści się w celach Stowarzyszenia wymienionych w Statucie" (str. 7).
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia składania tutejszy Sąd do wniosku, iż organ odwoławczy nieprawidłowo dokonał oceny spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Brak jest jasności wywodu i wyraźnego rozgraniczenia sformalizowanej weryfikacji spełnienia pierwszej przesłanki (cele statutowe) oraz indywidulnej, odnoszącej się do okoliczności sprawy, oceny spełnienia drugiej (interes społeczny).
Drugą przesłanką uzasadniającą żądanie organizacji społecznej jest stwierdzenie, że wszczęcie postępowania lub uczestnictwo organizacji w postępowaniu uzasadnione jest istnieniem interesu społecznego. Wprowadzenie tej przesłanki jest uzasadnione istotą instytucji udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, która sprowadza się do "racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 843/07). Organy administracji publicznej powinny zatem każdorazowo wyważyć istnienie oraz wagę interesu społecznego. Nadmienić jednak należy, że interesu społecznego nie należy w żadnym razie utożsamiać z interesem samej organizacji społecznej. Choć takie poglądy również były wyrażane w orzecznictwie, Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, iż występowanie organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym ma służyć ochronie interesu społecznego, a nie własnego. Gdyby bowiem przyjąć odmienną interpretację, nie byłoby różnicy pomiędzy uczestnictwem organizacji społecznej na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), a udziałem w charakterze strony, co ma miejsce w wypadku spełnienia definicji strony postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 28 k.p.a.
Wskazać należy jednocześnie, iż o ile spełnienie pierwszej przesłanki jest stosunkowo proste do zweryfikowania, o tyle ocena zaistnienia interesu społecznego jest uzależniona od okoliczności sprawy. Z literalnego brzmienia art. 31 § 1 k.p.a. wynika iż ustawodawca uzależnia możliwość wystąpienia z wnioskiem przez organizację społeczną od "uznania żądania organizacji społecznej za uzasadnione". Takie sformułowanie przepisu nie daje podstaw do żądania przez organ udowodnienia konkretnych okoliczności, ale podania okoliczności, które czynią wniosek uzasadnionym, a więc uprawdopodobniają, że w interesie społecznym leży wszczęcie postępowania lub dopuszczenie do udziału w nim organizacji społecznej. Zatem organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu powinna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, dopiero wtedy będzie można przyjąć, że za jej udziałem przemawia interes społeczny (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 308/17).
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały nieprawidłowej weryfikacji przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Sąd podziela jedynie stanowisko organu I instancji w zakresie spełnienia przesłanki odpowiedniości przedmiotu postępowania administracyjnego, którego wszczęcia lub dopuszczenia do udziału żąda skarżący z celami statutowymi Towarzystwa. Zgodnie z treścią statutu skarżącego stowarzyszenia celem Towarzystwa jest prowadzenie działalności w zakresie ekologii, ochrony środowiska, dziedzictwa przyrodniczego i edukacji (§ 7). W § 8 jednak, czego zdaje się nie dostrzegać organ odwoławczy, uregulowane zostały konkretne formy działalności, dzięki którym realizowane są cele Towarzystwa, a do których zalicza się m. in.: prowadzenie działań na rzecz ochrony przyrody (pkt 1), występowanie z wnioskami do organów państwowych i samorządowych (pkt 7) oraz występowanie na prawach strony reprezentującej interes społeczny oraz interes prawny uzasadniony celami statutowymi w postępowaniach administracyjnych, procedurach związanych z planami zagospodarowania przestrzennego oraz procesach sądowych związanych z ochroną środowiska, w procesach inwestycyjnych oraz procedurach planistycznych (pkt 8). Tak przedstawione formy realizacji celu działalności, który sam wyrażony jest w istocie w sposób ogólnikowy, nie pozostawiają wątpliwości, iż Towarzystwo powstało m. in. w celu ochrony przyrody w drodze występowania w postępowaniach administracyjnych na prawach strony. W celu porównania celu statutowego skarżącego z przedmiotem postępowania administracyjnego, którego wszczęcia żąda skarżący, należy odwołać się do przepisu art. 88 u.o.p. Przepis ten reguluje zasady wymierzania kary pieniężnej m. in. zniszczenie drzewa oraz uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa, które to czyny w ocenie skarżącego popełnił podmiot prowadzący działalność gospodarczą na terenie działki nr [...]. Nałożenie kary administracyjnej w trybie tego przepisu ma zatem charakter narzędzia służącego do ochrony przyrody, która przyświeca całej ustawie o ochronie przyrody. Cel postępowania zmierzającego do nałożenia kary należy postrzegać szeroko. Nie chodzi bowiem jedynie o samo faktyczne ukaranie sprawcy, a o zapobiegnięcie całkowitemu zniszczeniu i obumarciu drzew oraz o efekt wychowawczy – zarówno w odniesieniu do samego sprawcy, jak i potencjalnych sprawców w przyszłości (swoista prewencja ogólna). Związek tak pojmowanego postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z celami statutowymi stowarzyszenia w ocenie Sądu ma wyraźny i ścisły charakter.
Odnosząc się do spełnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki interesu społecznego, to organy powinny dokonać jego oceny przez pryzmat istoty postępowania wszczęcia, którego żąda skarżący. Wydaje bowiem, iż ratio legis art. 88 u.o.p. było karanie zachowań, które sprzeniewierzają się idei ochrony przyrody, która w istocie stanowi powszechny obowiązek, co wynika z brzmienia art. 4 ust. 1 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym.
Nie bez znaczenia pozostaje również deklaracja Towarzystwa o działaniu w imieniu mieszkańców miasta W. Za zwróceniem się przez mieszkańców do skarżącego przemawiać może bowiem brak wiedzy o przysługujących środkach prawnych w sytuacji niszczenia drzew. Tym samym zwrócenie się społeczności lokalnej do Towarzystwa stanowi wyraz troski o środowisko naturalne, świadczy jednocześnie o współpracy lokalnej społeczności ze stowarzyszeniami proekologicznymi. Okoliczność ta przemawia zarazem za działaniem skarżącego stowarzyszenia w interesie społecznym.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpatrzy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego i dopuszczenie do udziału na prawach strony uwzględniając powyższe wskazania, zwłaszcza w zakresie odmiennej istoty obu przesłanek, tj. zgodności przedmiotu postępowania administracyjnego z celami statutowymi oraz wystąpieniem interesu społecznego. Spełnienie obu przesłanek należy oceniać z uwzględnieniem istoty postępowania administracyjnego, wszczęcia którego domaga się organizacja społeczna, tj. zmierzającego do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 u.o.p.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 31 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało do uchylenia obu postanowień w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło