II SA/Wr 3291/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała Po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. i E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...], nr [...] podjętą na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz. U. nr 38, poz. 230 ze zm.) Wójt Gminy [...] zabronił Z. R. wprowadzania odcieków z gnojownika do wód gruntowych i nakazał wykonać płytę do składowania obornika zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. (Dz. U. nr 132, poz. 877 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew obowiązkowi oczyszczania ścieków, wynikającego z art. 49 ust. 2 Prawa wodnego, strona składuje obornik bezpośrednio na gruncie i odprowadza ścieki z obornika na własną działkę siedliskową, skąd przemieszczają się one wzdłuż granicy z działką Z. i E. S., powodując zanieczyszczenie należącej do tych ostatnich studni. W wyniku rozpatrzenia odwołania Z. R. i Z. i E. S. decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżoną decyzję organ I instancji oparł o przepis art. 49 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38; poz. 230 ze zm.), który reguluje materię korzystania z wód, w tym możliwość odprowadzania ścieków. Art. 49 definiuje pojęcie "zwykłego korzystania z wód" wskazując, iż dotyczy ono właściciela nieruchomości, który może bez pozwolenia wodnoprawnego korzystać z wód będących jego własnością. W takim brzmieniu przepisu zwykłe korzystanie z wód obejmuje również możliwość odprowadzania ścieków. Jest ono jednakże obwarowane spełnieniem wymogu wystarczającego oczyszczenia ścieków. W przypadku braku spełnienia tego warunku Wójt, Burmistrz Gminy ma możliwość zakazania odprowadzania ścieków bądź też nakazania wykonania urządzeń do oczyszczania. Jednakże rozważania powyższe dotyczą wyłącznie substancji, które można uznać za ścieki. Pojęcie ścieków zostało zdefiniowane w art. 18 ust. 1 Prawa wodnego. W brzmieniu ustalonym nowelizacją dokonaną przez ustawę z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89; poz. 991) przez ścieki należy rozumieć "wprowadzane do wód lub do ziemi substancje i energie, które ze względu na swój skład lub stan mogą zanieczyścić wody, za wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania ścieków". W konkluzji stwierdzono, że ani gnojówka ani gnojowica nie są ściekiem w rozumieniu Prawa wodnego. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczy między innymi zakazu odprowadzania gnojówki zespół orzekający uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw prawnych do stosowania art. 49 ustawy. Stąd decyzję organu I stopnia o zakazie odprowadzania ścieków uznano za bezprzedmiotową. W skardze Z. i E. S. zakwestionowali powyższe rozstrzygnięcie, podnosząc, iż sąsiad R. wyrządził im szkodę na skutek zanieczyszczenia wody w ich studni swoimi ściekami kierowanymi w stronę ich posesji. O takiej przyczynie zanieczyszczenia wody w studni świadczą wyniki wizji lokalnej oraz wyniki badań przeprowadzonych przez Powiatową Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w O.. Wskazali też, że zanieczyszczanie ich wody w studni jest umyślne, tym bardziej, że przez 30 lat mieli w studni wodę dobrej jakości. Organ wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.). W świetle powyższych ram kognicji sądu administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z akt sprawy wynika, iż skarżący domagali się od Wójta Gminy w R. działań zmierzających do wyeliminowania skutków bezprawnego w ich ocenie wylewania przez sąsiada gnojowicy na własną posesję i zakazania tego działania na przyszłość. Wójt decyzją z dnia [...] działania takie podjął, natomiast organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych do tego rodzaju ingerencji. Stanowisko organu odwoławczego jest zasadne, jako że każde władcze działanie organów administracji publicznej w stosunku do obywateli musi mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie powszechnie obowiązującym. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999 r. , sygn. II SA/Ka 1039/97 (OSS z 1999 r., nr 2, poz. 44) trafnie wywiedziono, że obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. nr 38 poz. 230 ze zm.) regulują racjonalną gospodarkę zasobami wód powierzchniowych i podziemnych, a tym samym także ich ochronę przed zanieczyszczeniami. Z brzmienia powołanego przez organ pierwszej instancji przepisu art. 49 ust. 2 tej ustawy wynika, iż "jeżeli właściciel gruntu wprowadza do wody ścieki nienależycie oczyszczone, organ gminy może nakazać wykonanie niezbędnych urządzeń zabezpieczających wodę przed zanieczyszczeniami lub zabronić wprowadzania tych ścieków do wody". W przepisie tym jest mowa o wprowadzaniu do wody ścieków, a definicja tego pojęcia znajduje się w art. 18 cyt. ustawy. Przez pojęcie "ścieki" rozumie się wprowadzanie do wód lub ziemi substancji i energii, które ze względu na swój skład lub stan mogą zanieczyścić wody; przez ścieki rozumie się także wody zanieczyszczone wprowadzane do urządzeń kanalizacyjnych. Trafnie zatem powiada organ odwoławczy, iż wskazany przepis nie ma zastosowania w rozpatrywanym stanie faktycznym. Wydaliny pochodzenia zwierzęcego /tzw. obornik/ zostały niewłaściwie uznane przez organ pierwszej instancji jako ścieki i nietrafnie przypisano Z. R. odprowadzanie ich do wody. Decyzja Wójta Gminy [...] - jako wydana na podstawie niewłaściwego przepisu prawnego - musiała zostać uchylona, a postępowanie organu pierwszej instancji, rozpatrującego sprawę na tle prawa wodnego, umorzone. Z kolei w wyroku NSA z dnia 11 marca 1997r., sygn. SA/Rz 1256/97 (nie publ.) wskazano dodatkowo, że skoro w art. 49 ust. 2 ustawodawca użył określenia "wprowadza do wody ścieki nienależycie oczyszczone" uprawnienie organu administracji publicznej do wydania jednego z nakazów zawartych w tym przepisie ograniczone jest do sytuacji, gdy właściciel gruntu wprowadza ścieki do wody. Nie obejmuje ono natychmiast sytuacji, gdy ścieki odprowadzane są do ziemi. W sprawie występuje jeszcze jeden aspekt, na który Kolegium nie zwróciło uwagi. Wójt Gminy [...] w pkt. 2 decyzji nakazał doprowadzenie stanu technicznego składowiska obornika do stanu zgodnego z wymogami prawa budowlanego. Przepis art. 49 ust. 2 Prawa wodnego uprawnia właściwy organ administracji publicznej do wydania jednego z dwóch ujętych w nim nakazów, organ ten może bowiem nakazać wykonanie niezbędnych urządzeń zabezpieczających wodę przed zanieczyszczeniem lub zabronić odprowadzania tych ścieków do wody. Użycie słowa "lub" wyklucza możliwość wydania jednocześnie zakazu wprowadzania ścieków do wody i wykonania urządzeń zabezpieczających wodę przed szkodami. Podstawy prawnej pkt 2 decyzji organu I instancji nie mogą stanowić także przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie Dz. U. nr 132, poz. 877 ze zm.). Rozporządzenie to wydane w wykonaniu delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ ustanawia przepisy techniczno - budowlane dla budowli rolniczych. Przepisy te ze względu na swój charakter /przepisy techniczno-budowlane/ nie mogą stanowić samodzielnie materialnoprawnej podstawy decyzji administracyjnej. Kontrola ich realizacji i nadzór nad ich przestrzeganiem należy przy tym do organów nadzoru budowlanego /art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy Prawo budowlane/. One też są uprawnione do wydawania decyzji w sprawach określonych ustawą, do których należy między innymi kwestia ewentualnego użytkowania obiektu budowlanego w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub mienia. Wydając decyzję organ i instancji pominął kwestię, że gnojownik jest budowlą podległą przepisom prawa budowlanego, którego budowa wymaga pozwolenia /art. 28 w zw. z art. 3 pkt 1 i 6 cytowanej ustawy prawo budowlane/. Realizacja nakazu zawartego w punkcie 2 decyzji mogłaby doprowadzić do sytuacji, gdy z woli organu administracji publicznej wykonano by roboty budowlane bez pozwolenia. Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane przepisy tej ustawy nie naruszają prawa wodnego wyłącznie w odniesieniu do budowli hydrotechnicznych, do których gnojownik nie należy. Uwzględniając powyższe, należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak na wstępie.