II SA/Wr 331/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P.- B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewodę D. z dnia .... w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru dokonania zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń lokalu mieszkalnego na pomieszczenia lokalu kancelarii prawnej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obo- wiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i małoletnim synem, łącznie uzyskiwany przez nich dochód brutto wynosi 4.480 zł, a stałe wydatki rodziny- według twierdzeń skarżącej- przekraczają ich dochód. Dodała, że ok. 2.000 zł przeznaczają na spłatę kredytu (w tym kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania). Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła mieszkanie o pow. 79, 84 m2, informując nadto, że jej mąż posiada mieszkanie o pow. 47 m2. Z załączonego do pisma z dnia 27 sierpnia 2010 r. zaświadczenia wynika, że skarżąca otrzymuje przeciętnie wynagrodzenie netto w wysokości 1.618, 07 zł. W piśmie z dnia 10 września 2010 r. skarżąca poinformowała, że wydatki rodziny początkowo pokrywane były z oszczędności, a obecnie ze środków w ramach linii kredytowej w rachunku osobistym. Oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: opłata za mieszkanie- 200 zł; za wywóz śmieci- ok. 30 zł; za gaz- 135, 61 zł; za wodę (za 2 m-ce)- 120 zł; za energie elektryczną- ok. 80 zł (za 2 m-ce); za telefon/internet- ok. 120 zł; za przedszkole- ok. 350 zł (+dodatkowe zajęcia- 175 zł); koszt lekarstw- 100-200 zł; spłata rat kredytowych- ok. 2000 zł. Z załączonych do pisma dokumentów wynika, że mąż skarżącej pracując na 2/5 etatu i otrzymuje wynagrodzenie netto – 1.608, 34 zł. Z kolej przedstawionej deklaracji podatkowej wynika, że w 2009 r. mąż skarżącej uzyskał dochód ze stosunku pracy w wysokości 113 444, 47 zł i należał im się zwrot nadpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 1.246 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie, a ustalona kwota wpisu od skargi -w ocenie Sądu- odpowiada możliwością finansowym skarżącej. Odmowa uwzględnienia wniosku w zakresie całkowitym jest również następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Niezgodności w składanych przez skarżącą oświadczeniach w wielu kwestiach zrodziła wątpliwość Sądu co do wiarygodności jej twierdzeń i składanych dokumentów. Te dostrzeżone nieprawidłowości dotyczą m.in. wysokości dochodu netto uzyskiwanego przez jej męża (z wyciągu bankowego wynika, że w sierpniu br. otrzymał 1.897, 15 zł, gdy tymczasem w zaświadczeniu wystawionym przez W. B. jest wymieniona kwota 1.608, 34 zł); we wniosku skarżąca wskazywała, że mieszkanie które posiada jej mąż o pow. 47 m2 jest wykorzystywane na potrzeby ich rodzin, a tymczasem w piśmie z dnia 10 września br. stwierdza, że z uwagi na jego sygn. akt II SA/Wr 331/10 stan techniczny mieszkanie nie jest użytkowane. Za niewiarygodne Sąd również uznał informację, że mąż skarżącej (radca prawny) zadawala się jedynie pracą na 2/5 etatu w Z.. Skarżąca nie wyjaśniła także co stało się ze stosunkiem (stosunkami) pracy przynoszącym jej mężowi w 2009 r. dochód w wysokości łącznej ok. 10.000 zł miesięcznie, tłumacząc jedynie, że dotychczas opłacali swoje wydatki z posiadanych oszczędności. Ze znajdującej się w aktach historii operacji bankowych z konta .... (przy czym brak jest określenia kto jest posiadaczem tego konta) nie wynika aby z niego dokonywane były spłaty kredytów, co może sugerować, że skarżąca (lub jej mąż) posiadają jeszcze inne nie wyjawione we wniosku rachunki bankowe. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek (zobowiązanie cywilnoprawne) nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Zresztą skarżąca zaciągając kredyty musiała mieć świadomość swoich możliwości finansowych. Dodać należy, że nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, że stać ją na kupno rzeczy w marketach budowlanych (czy oferujących wyposażenie wnętrz) lub rzeczy na aukcjach internetowych, ale nie stać jej już na zgromadzenie środków na opłacenie wpisu sądowego. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Z przedłożonej historii operacji bankowej i z samych twierdzeń skarżącej wynika, iż wnioskodawczyni od dłuższego czasu systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych (linii kredytowej) nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jej twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mogłaby pokryć koszty sądowe. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.