II SA/Wr 331/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowo-adresowych oddala skargę w całości. Jak wynika z doręczonych Sądowi akt administracyjnych, R. N. pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. (data wpływu przesyłki), kierowanym do Urzędu Miasta Z., wniósł o udostępnienie mu adresu zameldowania i numeru PESEL J. D. Wskazał, że wniosek składa w trybie art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż zamierza ww. osobie wytoczyć "cywilny proces sądowy". Następnie pismem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich i Administracyjnych Urzędu Miasta Z. poinformował R. N., że ww. dane adresowe i numer PESEL mogą mu być udostępnione po uzyskaniu zgody J. D., który zgody takiej nie wyraził. Odwołanie od przytoczonego pisma wniósł R. N. W wyniku tego Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. Jednocześnie Wojewoda zauważył, że wniosek R.N. o udostępnienie danych nie został w istocie rozpatrzony przez Burmistrza Miasta Z., bowiem w przypadku negatywnego załatwienia żądania, o organ winien wydać decyzję administracyjną. Następnie działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich i Administracyjnych Urzędu Miasta Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 3 i art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016 r. poz. 722 ze zm.), odmówił R. N. udostępnienia wnioskowanych danych osobowych. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca nie wykazał istnienia interesu prawnego w uzyskaniu danych, a jedynie interes faktyczny. Wobec tego organ wystąpił do J. D. o udzielenie zgody na udostępnienie jego danych, jednak osoba ta na piśmie oświadczyła, że nie wyraża zgody na udostępnienie jej danych. Odwołanie od tej decyzji wniósł R. N., podkreślając, że zamierza wytoczyć ww. osobie proces sądowy z powództwa cywilnego, stąd konieczność uzyskania dostępu do danych osobowych. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu ww. odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wyjaśniono, że obecnie obowiązujące zasady udostępniania danych z ewidencji ludności, tj. rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców uregulowane są w rozdziale 6 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016 r. poz. 722 ze zm.). Natomiast wnioskodawca stwierdził, iż podstawą prawną udostępnienia mu żądanych danych winien być art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił, iż dane ze zbiorów meldunkowych są udostępniane innym osobom i podmiotom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Jednakże ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązywała do dnia 28 lutego 2015 r., natomiast obecnie obowiązującym aktem prawnym regulującym przedmiotowe kwestie jest ustawa o ewidencji ludności, zaś odpowiednikiem przepisu prawa wskazanego przez wnioskodawcę w aktualnej ustawie jest art. 46 ust. 2 pkt 3, zgodnie z którym organ prowadzący rejestr mieszkańców może udostępnić dane podmiotowi takiemu jak odwołujący się, jeżeli wykaże on interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Zatem, zdaniem Wojewody, organ gminy prawidłowo rozpatrzył przedmiotowy wniosek o udostępnienie danych na podstawie powyższego przepisu prawa. Dalej Wojewoda podkreślił, że w celu ewentualnego udostępnienia żądanych danych w trybie art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności muszą być spełnione łącznie oba warunki określone w tym przepisie prawa. Uzasadnienie potrzeby uzyskania danych J. D. wskazane przez wnioskodawcę, tj. zamiar wytoczenia procesu sądowego przeciwko tej osobie, zostało uznane przez organ gminy za wykazanie posiadania interesu faktycznego w pozyskaniu tych danych. W tej sytuacji dla umożliwienia realizacji żądania wnioskodawcy musiał zostać spełniony jeszcze ustawowy warunek uzyskania zgody ww. osoby na udostępnienie jej danych. Skoro zaś J. D. nie wyraził zgody na udostępnienie swoich danych wnioskodawcy, to organ gminy zobowiązany był wydać decyzję odmawiającą udostępnienia R.N. żądanych przez niego danych. Uzyskanie powyższej zgody jest bowiem niezbędnym warunkiem udostępnienia danych na podstawie przytoczonego przepisu prawa, a brak spełnienia jednego z warunków określonych w tym przepisie stanowi przeszkodę do udostępnienia wnioskodawcy żądanych danych. Następnie R. N. nie godząc się z przytoczoną decyzją Wojewody D. wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ skarżący ma konstytucyjne prawo do obrony swojego dobrego imienia, które – zdaniem skarżącego – narusza J. D. i z tego względu niezbędny jest skarżącemu dostęp do adresu zamieszkania tej osoby. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 8 listopada 2017 r. uczestnik postępowania J. D. oświadczył, że nie utrzymuje kontaktów ze skarżącym od 16 lat i nie widzi powodu ujawniania swoich danych, wobec czego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że Sądowi z urzędu jest wiadome, iż R.N. wniósł skargę do sądu administracyjnego na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] i sprawę tę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wr 182/17. Natomiast przedmiotem skargi do sądu w niniejszej sprawie (sygn. akt II SA/Wr 331/17) jest wyłącznie decyzja Wojewody D. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Przechodząc wobec tego do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy powiedzieć, że zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r. poz. 657 ze zm.; dalej: u.e.l.), dane z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Natomiast według art. 47 ust. 1 tej ustawy żądane dane są przekazywane, w zależności od żądania wnioskodawcy, w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Jednakże w myśl ust. 3 wskazanego przepisu ustawy, organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 ustawy. Problemem prawnym, który wyłonił się na gruncie niniejszej sprawy jest kwestia, czy osoba występująca z wnioskiem o udostępnienie danych z ww. rejestrów wykazuje się interesem faktycznym czy interesem prawnym w sytuacji, gdy deklaruje we wniosku, że zamierza wytoczyć powództwo osobie, której dane osobowe dotyczą. Jeśli przyjąć, że wnioskodawca ma interes prawny w uzyskaniu żądanych danych, wówczas nie jest istotna zgoda osoby, której dane dotyczą na ich udostępnienie. Natomiast przyjęcie, że wnioskodawca ma interes faktyczny, oznacza, że organ rejestrowy zobowiązany jest do uzyskania zgody osoby, której dane dotyczą, na ich udostępnienie. Zmierzając do rozstrzygnięcia postawionego problemu Sąd przyjął, że przez interes prawny należy rozumieć obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej skonkretyzowanego podmiotu. Zatem oparcie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. na kategorii interesu prawnego oznacza, że wnioskujący powinien swe żądanie powiązać z takim przepisem prawa, którego obowiązywanie uzasadnia udostępnienie danych osobowych przetwarzanych w rejestrach ewidencji ludności. Chodzi o sytuację, gdy nabycie uprawnienia lub nałożenie obowiązku natury prawnej jest uzależnione od uzyskania informacji o danych osób fizycznych. Przy czym nie ma znaczenia, z jakiego rodzaju źródła wynika dla wnioskodawcy potrzeba ochrony. Natomiast interes faktyczny jest to nieznajdująca oparcia w przepisach prawa potrzeba, której zaspokojenia od władzy publicznej oczekuje określony podmiot, domagając się podjęcia przez organ tej władzy oznaczonych czynności prawnych lub faktycznych. Przepis art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l. jest przykładem regulacji pozwalającej obywatelowi skutecznie żądać od administracji podjęcia pewnych działań mimo braku podstawy materialnoprawnej takiego żądania. Wnioskodawca wykaże interes faktyczny, jeżeli określi we wniosku cel, którego realizacja zależy od udostępnienia danych oznaczonej osoby (zob. P. Zaborniak, Komentarz do art. 46, w: Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, LEX/el. 2016). Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, że osoba, która zamierza wytoczyć powództwo cywilne innej osobie ma w sprawie interes faktyczny, ponieważ interes prawny musi mieć charakter realny, to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie. Zamiar wytoczenia powództwa nie jest regulowany przez żaden przepis prawa, z którego można by wyprowadzić interes prawny wnioskodawcy. Sytuacja prawna wnioskodawcy zmienia się dopiero po skutecznym zainicjowaniu ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym. Wówczas może dojść do sytuacji, że sąd powszechny zobowiąże powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Wówczas od spełnienia tego wymogu zależy dalsze postępowanie cywilne, wobec czego wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych może mieć w takim przypadku interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adres zameldowania) osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym. W braku podania adresu zamieszkania pozwanego postępowanie cywilne ulega bowiem zawieszeniu na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 95/08, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem o interesie prawnym mogą świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna skarżącego byłaby zależna od uzyskania danych określonej osoby (uzyskania jej adresu). W konsekwencji poczynienia powyższych rozważań Sąd w składzie rozpoznającym skargę doszedł do przekonania, że trafnie Wojewoda D., a wcześniej Burmistrz Miasta Z., uznali, że skarżący w niniejszej sprawie nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych J. D., a więc nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Wnioskodawca legitymował się wyłącznie interesem faktycznym. W takiej sytuacji, aby mogło dojść do udostępnienia danych osobowych ww. osoby, konieczne było uzyskanie jej zgody. Jak wynika z oświadczenia J. D. (w aktach administracyjnych) nie wyraził on zgody na udostępnienie swoich danych R. N. Wobec tego Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 47 ust. 3 u.e.l., ponieważ nie została spełniona przesłanka zgody, o której mowa w art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l. To co do tej pory powiedziano oznacza, że Sąd rozpoznający skargę nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) uchyla zaskarżoną decyzję wyłącznie w razie jeżeli stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ Sąd w niniejszej sprawie – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – naruszeń prawa materialnego czy procesowego tego rodzaju i mających istotny wpływ na wynik sprawy nie stwierdził, skargę należało oddalić. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.