II SA/Wr 363/07

WyrokWSA we Wrocławiu2007-10-25

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Halina Kremis, Olga Białek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzająca nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. o nadaniu nieodpłatnie S. P. działki budowlanej została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności czy stwierdzenie rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r.) było uzasadnione, a także czy skład orzekający Kolegium był prawidłowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżone decyzje z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Stwierdzono, że Kolegium nie wykazało w sposób jednoznaczny rażącego naruszenia prawa materialnego, a nadto w przypadku drugiej decyzji doszło do naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika organu (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa), ponieważ ci sami członkowie Kolegium brali udział w wydawaniu obu decyzji. W związku z tym Sąd uchylił obie decyzje Kolegium, stwierdzając nieważność drugiej z nich jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. o nieodpłatnym nadaniu S. P. działki budowlanej. SKO dwukrotnie utrzymało w mocy swoją decyzję, uznając, że decyzja Burmistrza rażąco naruszała art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. S. P. zaskarżył decyzje SKO, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie rażącego naruszenia prawa oraz udział tych samych członków SKO w obu postępowaniach.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia 26 marca 2007 r., stwierdzając nieważność decyzji z dnia 9 maja 2007 r. Ponadto orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana i zasądził koszty postępowania od SKO na rzecz strony skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: NSA Julia Szczygielska Sędziowie: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Olga Białek Protokolant: Szymon Krzyszczuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 9 maja 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. Nr [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i uchyla decyzję ją poprzedzającą; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej 200 zł kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Decyzją ostateczną z dnia 2 kwietnia 1973 r. Nr [...] Skarb Państwa przejął na własność gospodarstwo rolne J. i M. P. bez zabudowań stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, pozostawiając im do bezpłatnego użytkowania działkę o powierzchni 0,75 ha. W księdze wieczystej prowadzonej dla gospodarstwa wpisany był wyłącznie J. P. Wynoszący 1/3 części udział w tych zabudowaniach J.P. darował dnia 11 marca 1987 r. synowi S. P. Dla działki na której posadowione były zabudowania prowadzona była księga wieczysta numer [...] obejmująca działki numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,70 ha. W tym czasie współwłaścicielami nieruchomości objętych księgą wieczystą nr 8276 po 1/3 byli też S. F. i F. P.. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. Nr [...] Skarb Państwa przejął na własność w zamian za zaopatrzenie emerytalne gospodarstwo rolne E. i F. P., pozostawiając im na własność działkę siedliskową o powierzchni 0,57 ha w udziale 1/3 części – działki nr [...] i nr [...] oraz działkę nr [...] o powierzchni 0,30 ha do dożywotniego użytkowania. Przed wydaniem tej decyzji dokonano podziału działki numer [...] na działki nr [...], nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Decyzją nr [...] (bez daty) Burmistrz Miasta i Gminy R. nadał nieodpłatnie S. P. na współwłasność w udziale 1/3 części działkę budowlaną (siedliskową) składającą się z działek numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu w składzie: Z. R., D. S. i A. K. decyzją nr [...] z dnia 26 marca 2007 r. działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 kpa, art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), art. 158 § 1 kpa po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność wskazanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że ustalenie granic działki siedliskowej w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. przesądza o tym, jakie powinny być granice działki siedliskowej nadanej S. P. Po ustaleniu granic działki siedliskowej w decyzji rentowej E. i F. P. zmiana tych granic mogłaby nastąpić, gdyby zaszła taka potrzeba, tylko po uchyleniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. Nr [...]. Zdaniem organu współwłaściciele budynków muszą mieć ten sam udział w nieruchomości gruntowej i muszą być to udziały w tej samej nieruchomości gruntowej. Niedopuszczalna jest więc sytuacja, jaka powstała po wydaniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nadającej współwłasność działki nr [...] i nr [...] . P. gdy jeden udział w prawie współwłasności budynków związany jest z działką siedliskową o obszarze 1,70 ha, a drugi taki sam udział we współwłasności związany jest z działką siedliskową o powierzchni 0,57 ha. Decyzja rentowa z dnia 31 grudnia 1988 r. nr [...] E. i F. P. została wadliwie wprowadzona w księdze wieczystej numer [...]. F. P. pozostał jedynie współwłaścicielem w 1/3 części działek zabudowanych numer [...] i [...]. Tymczasem został on w księdze tej wpisany - niezgodnie z treścią decyzji także jako współwłaściciel w 1/3 części pozostałych działek: [...], [...], [...] i [...] o powierzchni 1,63 ha . Prawidłowo decyzja ta może być wprowadzona do księgi wieczystej tylko w ten sposób, że działki numer [...] i [...] będą odłączone z kw. [...] i założona będzie dla tych działek nowa księga, bądź odłączone będą pozostałe działki. Skoro więc w czasie nadania udziału we współwłasności działka siedliskowa ograniczona już była do działek numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,57 ha , to decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. (bez daty) Nr [...] orzekająca o nieodpłatnym nadaniu S. P. działek położonych w Ś. D. oznaczonych nr [...] i nr [...] o powierzchni 1,60 ha w 1/3 części rażąco naruszała art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 .r o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 16 kwietnia 2007 r. uzupełnionym pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. S. P. wniósł o uchylenie i wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 marca 2007 r. nr [...] do czasu ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ oraz o zawiadomienie o toczącym się postępowaniu spadkobierców F. P. W przekonaniu strony organ oparł swoją decyzję na sprzeczności decyzji Nr [...] (bez daty) Burmistrza Miasta i Gminy R. z decyzją Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego E. i F. P., w której to decyzji pozostawiono małżonkom P. na odrębną własność działkę siedliskową o powierzchni 0,57 ha w udziale 1/3 części położoną na działce nr [...]. W ocenie strony organ błędnie uznał, iż decyzja ta została wadliwie wprowadzona do KW nr [...], bowiem z odpisu z tej księgi, datowanego na dzień 9 marca 2007 r. wynika, że F. P. nie jest w ogóle wpisany w dziale II księgi wieczystej, a w dziale III wpisane zostało dopiero teraz "ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, skierowane przeciwko wpisowi Gminy Radków w 1/3 części. Nadto zdaniem strony organ nie wyjaśnił kiedy, i w jakim celu dokonano podziału działek nr [...] i nr [...] czy przed, czy też po wydaniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. (bez daty) Nr [...]. Błędem, zdaniem Strony jest również pominięcie przez Kolegium w tym postępowaniu spadkobierców F. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w składzie: Z. R., D. S. i A. K. decyzją nr [...] z dnia 9 maja 2007 r. działając na podstawie wniosku S. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy opisaną wcześniej decyzję SKO z dnia 26 marca 2007. W uzasadnieniu wskazano, że z dokonanej analizy całego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż w 1991 r., a zatem w czasie gdy została wydana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. Nr [...] nie istniały już działki o nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha. Najpierw na skutek rozgraniczenia zmieniła się ich numeracja i powierzchnia działki nr [...] o powierzchni 1,40 ha na działkę nr [...] o powierzchni 1,43 ha i działki nr [...] o powierzchni 0,20 ha na działkę [...] o powierzchni 0,20 ha , a następnie działki te w 1988 r. uległy podziałowi działka nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działka nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Przyznanie przez organ pierwszej instancji S. P. działek nr 631 i nr [...] o powierzchni łącznej 1,60 ha w udziale 1/3 części wykracza znacznie poza granice uznania administracyjnego przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., gdyż przyznana tą decyzją powierzchnia gruntu jest nieproporcjonalna do powierzchni zajętej przez budynki. Nadto nadaniu powinny podlegać grunty sklasyfikowane jako budowlane oznaczone w bonitacyjnej klasyfikacji gruntów jako B Zatem nadanie S. P. decyzją Burmistrza Miasta i Gminy R. udziału w działkach nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha, które obok gruntów sklasyfikowanych jako budowlane obejmowały również grunty sklasyfikowane jako rola, łąki i pastwisko -a więc zbędne do racjonalnego korzystania z zabudowań – rażąco narusza art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. W przekonaniu organu stroną postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nie są spadkobiercy F. P., a S. P.. Powołanie zaś w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 marca 2007 r. Nr [...] decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. Nr [...] miało na celu potwierdzenie, iż działka siedliskowa na której posadowione są budynki stanowiące własność S. P. w udziale 1/3 części obejmuje działkę nr [...] o powierzchni 0,55 ha i działkę nr [...] o powierzchni 0,02 ha. W skardze na ostateczną decyzję w sprawie strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego – tj. art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie zasad prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 10, art. 28 art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 9 maja 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 26 marca 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. nie określono normy obszarowej, ani klas gruntu jak również nie udzielono organowi innych szczegółowych wskazówek, jakimi organ miałby się kierować przy orzekaniu o wielkości działki, której własność przenosił na właściciela budynków wzniesionych i nadal znajdujących się na tej samej działce. Jedyną wskazaną przez ustawodawcę przesłanką pozytywną jest, aby była to działka, na której budynki zostały wzniesione i aby prawnie i geodezyjnie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Ustawodawca wskazał granice uznania administracyjnego dopiero w art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.). Nadając na podstawie decyzji własność działek nr 631, 632 położonych we wsi Ś. D. w 1/3 części o powierzchni 1,60 ha, na której wzniesione były budynki mieszkalno-gospodarcze, stanowiące odrębny przedmiot własności, uczynił to właśnie w ramach uznania administracyjnego, na podstawie oceny stanu faktycznego zgodnego ze stanem prawnym. Wydając taką decyzję zdaniem skarżącego nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Skarżący podtrzymał podnoszony dotychczas argument, że SKO uznało w swojej decyzji sprzeczność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. (bez daty) Nr [...] z decyzją Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia 31 grudnia 1988 r. Nr [...], zgodnie z którą Skarb Państwa przejął na własność w zamian za zaopatrzenie emerytalne gospodarstwo rolne E. i F. P., pozostawiając im na odrębną własność działkę siedliskową o powierzchni 0,57 ha w udziale 1/3 części - działki nr [...] i nr [...]. Decyzja ta została po raz pierwszy powołana dopiero w uzasadnieniu poprzedniej decyzji przez SKO, i to jako podstawa stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, podczas gdy pomimo postępowania toczącego się w sprawie od 2000 r. przed różnymi organami, zarówno te organy jak i sam Burmistrz nie odnosił się w ogóle zarówno do tej decyzji jak i jej znaczenia w sprawie . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddaleni skargi. Odnosząc się do kwestii uznania administracyjnego, które zastosowano w niniejszej sprawie organ podkreślił, że nie jest nieograniczony, lecz musi odnosić się do powierzchni nadawanej działki, która winna być ograniczona do powierzchni umożliwiającej swobodne korzystanie z budynków posadowionych na działce. SKO wskazało, że z dokonanej analizy całego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż w 1991 r., a więc w czasie, gdy została wydana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. Nr [...] nie istniały już działki o nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha. Najpierw na skutek rozgraniczenia zmieniła się ich numeracja powierzchnia działki nr 631 o powierzchni 1,40 ha na działkę nr [...] o powierzchni 1,43 ha i działki nr [...] o powierzchni 0,20 ha na działkę [...] o powierzchni 0,20 ha, a następnie działki te w 1988 r. uległy podziałowi działka nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działka nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Organ ponownie podkreślił, że przyznanie przez organ pierwszej instancji S. P. działek nr [...] i nr [...] o powierzchni łącznej 1,60 ha w udziale 1/3 części wykracza znacznie poza granice uznania administracyjnego przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. gdyż przyznana tą decyzją powierzchnia gruntu jest nieproporcjonalna do powierzchni zajętej przez budynki. Nadanie S. P. decyzją Burmistrza Miasta i Gminy R. (bez daty) Nr [...] udziału w działkach nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1.60 ha, które obok gruntów sklasyfikowanych jako budowlany obejmowały również grunty sklasyfikowane jako rola, łąki i pastwisko - a więc zbędne do racjonalnego korzystania z zabudowań - rażąco narusza art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czyniąc to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji będącym przedmiotem kontroli Sądu takie wady i uchybienia wystąpiły dlatego też skarga podlega uwzględnieniu. Dokonując oceny zapadłych w toku rozpoznania sprawy przez organ administracji decyzji należy w pierwszym rzędzie zauważyć, że przedmiotem kontroli są orzeczenia wydane w toku postępowania nadzwyczajnego, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, która legitymuje się przymiotem trwałości. Zasada trwałości decyzji administracyjnej, ustanowiona w art. 16 kpa, stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie zmierzające do eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznej stanowi postępowanie konkurencyjne dla tej zasady i ma zastosowanie jedynie w enumeratywnie wymienionych przypadkach, wskazanych w art. 145 § 1 i 156 § 1 kpa. Jeśli chodzi o art. 156 kpa (z którym mamy do czynienia w kontrolowanym postępowaniu), to ustawodawca wskazał, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Z przytoczonej treści przepisu wynika jednoznacznie, że w postępowaniu prowadzonym w celu stwierdzenia nieważności decyzji rzeczą organu jest ustalenie i stwierdzenie ponad wszelką wątpliwość, że decyzja (w tym przypadku decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. [...] /bez daty/) obarczona jest jedną z wad kwalifikowanych, ujętych we wskazanej normie. Zdaniem Sądu motywy zapadłych w sprawie decyzji nie wskazują jednoznacznie, że ostateczna decyzja jest obarczona wadą istotną, wyczerpującą jedną z przesłanek z art. 156 § 1 kpa, w szczególności, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym zatem decyzje te należy uznać za co najmniej przedwczesne, a ich uzasadnienia naruszają przepisy art.7, 77 § 1 i 107 § 2 kpa. Jak wskazywał wielokrotnie w swych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny i co znajduje także odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie tego Sądu i wojewódzkich sądów administracyjnych (np. w wyroku z dnia 25 października 2006, VI SA/Wa 1610/06, LEX nr 265653) "o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. 2. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa". Zdaniem sądu w uzasadnieniu skarżonych decyzji nie sposób dopatrzeć się wykazania ponad wszelką wątpliwość wskazanych ustawowo cech unieważnionego rozstrzygnięcia. W dalszej kolejności należy także podkreślić, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W świetle zaś art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. (sygn. akt. II GPS 2/06) artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze kpa ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. W uzasadnieniu swojego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny przywołał art. 2 Konstytucji RP zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza według tej zasady jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei "sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym konieczną niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 kpa) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ, oczywiście w innym składzie osobowym. Na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dwukrotnie rozpoznając sprawę stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. orzekającej o nieodpłatnym nadaniu S. P. działek położonych w Ś.D. oznaczonych nr [...] i nr [...] o powierzchni 1,60 ha w 1/3 części. Lektura akt administracyjnych, dołączonych do odpowiedzi na skargę, o czym była mowa wcześniej wskazuje, że dwoje tych samych członków Kolegium brało udział w wydawaniu obu decyzji. W konsekwencji w toku rozpoznawania sprawy zaistniała sytuacja analogiczna do opisanej w omówionej uchwale. Reasumując, mając na względzie dotychczasowe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało zaskarżone decyzje z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, nie ustrzegając się przy tym popełnienia szeregu uchybień naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, 77 i 107 § 2, a także w wypadku drugiej decyzji wydanej w sprawie, przepisów o wyłączeniu pracownika organu (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa), co skutkowało wyeliminowaniem obu decyzji z obrotu prawnego. Na obecnym etapie sprawy wydane w toku kontrolowanego postępowania decyzje należy uznać za co najmniej przedwczesne. Mając zatem na względzie pogląd prawny wyrażony w przytoczonej wcześniej uchwale i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 1988 r. (SA/Ka 1187/87, ONSA 1988/2/58), w którym Sąd ten wyjaśnił, że "niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną, wydaną przez taki skład organu, uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)" Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyeliminował z obrotu prawnego obie zapadłe w sprawie decyzje, stwierdzając nieważność drugiej z nich. Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą kompetentnego organu będzie rozważenie czy ostateczna decyzja Burmistrz Miasta i Gminy R. nadająca nieodpłatnie S. P. na współwłasność w udziale 1/3 działkę budowlaną (siedliskową) składającą się z działek numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,60 narusza art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym narusza prawo w stopniu, który wymaga jej eliminacji z obrotu prawnego w trybie ekstraordynaryjnym i przeprowadzi w tym zakresie szczegółowe postępowanie. Następnie szczegółowo uzasadni wyciągnięte z przeprowadzonego postępowania wnioski nie zapominając o prawidłowym, zgodnym z ustawą składzie orzekającego organu. Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd art. 152 powołanej wyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanego aktu, zgodnie z którym, w razie uwzględniania skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędny do celowego dochodzenia praw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło