II SA/Wr 363/08
WyrokWSA we Wrocławiu2008-12-18
Skład orzekający: Alicja Palus, Halina Kremis, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., narusza prawo, jeśli strona odwołała się jedynie od części tej decyzji, a pozostałe rozstrzygnięcia mogły samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., narusza prawo, jeśli strona odwołała się jedynie od części tej decyzji, a pozostałe rozstrzygnięcia mogły samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie może wykroczyć poza granice zaskarżenia wyznaczone przez stronę, a uchylenie całej decyzji, w tym jej niezaskarżonej części, stanowi wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, co jest niedopuszczalne na gruncie art. 139 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o zezwolenie na usunięcie trzech drzew. Organ pierwszej instancji zezwolił na usunięcie dwóch świerków, pod warunkiem posadzenia nowych, a odmówił zezwolenia na usunięcie dębu szypułkowego. Skarżący odwołali się od decyzji organu pierwszej instancji jedynie w zakresie odmowy usunięcia dębu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zaskarżyli decyzję SKO, podnosząc, że uchylenie całej decyzji pozbawiło ich podstawy do usunięcia świerków, które już usunęli i zastąpili nowymi.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że decyzja ta nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus, Sędziowie NSA Halina Kremis, NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008r. sprawy ze skargi I.B. i B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie dwóch drzew z gatunku świerk kłujący oraz odmowa usunięcia jednego drzewa z gatunku dąb szypułkowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Burmistrz Miasta Z., po rozpatrzeniu wniosku skarżących I. B. i B. B., na podstawie art. 83 ust. 1 i 3, art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa:
1. zezwolił skarżącym na usunięcie w terminie do dnia [...]r. 2 sztuk drzew gatunek świerk kłujący, oznaczonych jako drzewo nr [...] i drzewo nr [...], rosnących na nieruchomości stanowiącej własność skarżących – przy ul. Św. J. [...] w Z.;
2. orzekł, iż za usunięcie drzew opisanych w pkt 1 nie pobiera się opłaty;
3. orzekł, iż zezwolenie na usunięcie drzew opisanych w pkt 1 jest uzależnione od posadzenia przez wnioskodawców na tej samej nieruchomości 2 sztuk drzew gatunek świerk kłujący w terminie do dnia [...]r.;
4. nie zezwolił skarżącym na usunięcie [...] sztuki drzewa gatunek dąb szypułkowy, oznaczonego jako drzewo nr [...], rosnącego na nieruchomości stanowiącej własność skarżących.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że we wniosku o udzielenie zezwolenia na usunięcie 3 sztuk drzew I. i B. B. wskazali, iż usunięcie drzew jest konieczne ze względu na fakt, iż drzewa zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia. Do wniosku dołączyli opinię dendrologiczną sporządzoną przez M. W. Po przeprowadzeniu lustracji w terenie stwierdzono, że drzewo nr 1 rośnie w głębi posesji w odległości ok. 1 m od szczytu budynku przy wjeździe do garażu i jest lekko przechylone w stronę budynku mieszkalnego. Jest płytko ukorzenione, co w znacznym stopniu zmniejsza jego statykę. Ma silnie rozbudowany system korzeniowy, który wrasta w fundamenty budynku mieszkalnego oraz powoduje niszczenie muru oporowego wjazdu do garażu i muru oporowego tarasu, na których stwierdzono uszkodzenia w formie pęknięć.
Drzewo nr [...] rośnie w odległości ok. 6 m od budynku i ok. 1 m od tarasu. Jest lekko przechylone w stronę budynku mieszkalnego i jest płytko ukorzenione, z częściowo odsłoniętym systemem korzeniowym, co w dużym stopniu zmniejsza jego statykę. Ma silnie rozbudowany system korzeniowy, który powoduje niszczenie struktury chodnika, na którym stwierdzono uszkodzenia w formie pęknięć.
Drzewa nr 1 i nr 2 kwalifikują się do wycięcia, bowiem zagrażają bezpieczeństwu mienia. Jednakże zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew może być udzielone pod warunkiem posadzenia przez stronę dwóch nowych drzew tego samego gatunku. Zachowanie środowiska przyrodniczego w tej okolicy w dobrym stanie wymaga posadzenia nowych drzew. Na nieruchomości strony istnieją miejsca, w których bez szkody dla prawidłowego korzystania z gruntu można posadzić drzewa. Organ I instancji podniósł przy tym, że wnioskodawca sam we wniosku powołał się na art. 83 pkt 3, tym samym wyrażając zgodę na posadzenie nowych drzew.
Drzewo nr 3 poddano dodatkowej analizie pod względem stanu zdrowotnego wraz z opinią zaleceń pielęgnacyjnych. Dokumentacja ta została wykonana przez osobę z uprawnieniami [...] nr [...] oraz przez osobę posiadającą certyfikat European Treeworker. Przedmiotowe drzewo rośnie na wierzchołku wzniesienia, na terenie zabudowanym i jest osłonięte od wiatrów wiejących od południowego zachodu przez sąsiadujący budynek mieszkalny. Drzewo jednoprzewodnikowe o równomiernym pokroju – nie zagrożone rozłamaniem, rozwidlenia konarów nie zagrożone wyłamaniem. Nie stwierdzono objawów świadczących o złym posadowieniu lub nieprawidłowej budowie systemu korzeniowego. Drzewo w obrysie korony ma dobre (wystarczające) warunki glebowe, powierzchnie przepuszczające wodę i powietrze w strefę korzeniową, nieograniczony dostęp światła oraz wody opadowej. Drzewo o wyraźnym głównym przewodniku z dużą ilością średniej grubości konarów o prawidłowym posadowieniu. W koronie drzewa susz gałęziowy (ok.10-15%), połamane i zwieszone gałęzie oraz drobne konary są świadectwem braku pielęgnacji. Pędy bez zmian patologicznych, nie stwierdzono obecności szkodników, pędy wierzchołkowe dobrze odżywione. Ubytek po wyłamanym konarze bez zmian próchniczych, zarasta kallusem. Brak wyraźnych napływów korzeniowych świadczy o posadowieniu drzewa w wystarczająco głębokiej warstwie gleby o odpowiedniej miąższości. Nie stwierdzono ubytków ani uszkodzeń szyi korzeniowej. W związku z powyższym nie znaleziono cech świadczących o zachwianiu statyki przedmiotowego drzewa. Warunki siedliskowe drzewa są dobre, stan zdrowotny drzewa jest dobry, jednakże zaleca się wykonanie prac pielęgnacyjnych, które zostały szczegółowo opisane w opinii. Nie znaleziono postaw kwalifikujących przedmiotowe drzewo do usunięcia ze względu na zagrożenie dla ludzi lub mienia.
Wskazując na powyższe i powołując się na art. 83 ust. 1 i 3, art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 104 kpa Burmistrz Z. orzekł jak wyżej.
W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji I. B. i B. B. podali, iż dotyczy ono "nie wydania zezwolenia na wycięcie drzewa dąb szypułkowy z posesji przy ul. Św. J. [...] w Z.". Podnieśli, że przed złożeniem wniosku o usuniecie drzew rosnących na ich posesji zasięgnęli porady o sposobie i trybie, jaki towarzyszy ich usunięciu. Oświadczyli, iż w Wydziale Ochrony Środowiska poinformowano ich, że wycięcie drzew następuje po złożeniu podania i załączonej opinii dendrologicznej. Takie podanie oraz opinię złożyli w dniu [...]r. i otrzymali decyzję odmowną. Ponieważ nie zachowali terminu do złożenia odwołania, w styczniu ponownie wystąpili o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z ich posesji, załączając do wniosku opinię dendrologiczną. Organ nie uwzględnił tej opinii i powołał "własnych ekspertów do wydania opinii względem tylko dębu szypułkowego". Skarżący oświadczając, że mimo opinii, którą Urząd uzyskał, nie czują się bezpieczni, ponieważ "natura potrafi być nieobliczalna i nieprzewidywalna" i w tym względzie "żadna opinia nie będzie wiarygodna", wnieśli o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa dąb szypułkowy.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że normatywną podstawą ochrony drzew i krzewów jest obecnie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przywołując jej art. 83 ust. 1 i 3 oraz komentarz Krzysztofa Gruszeckiego do ustawy o ochronie przyrody (Wydawnictwo Zakamycze 2005, str. 327, 328) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w komentarzu tym stwierdzono, że nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 3 art. 83 ustawy, będzie uzasadnione wówczas, gdy z analizy stanu środowiska przyrodniczego w miejscu, gdzie rosły drzewa objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie, wynikać będzie, że usunięcie drzew wywoła poważny uszczerbek w środowisku, to oczywiście uzasadnione będzie nałożenie tego obowiązku. Natomiast jeżeli straty w środowisku nie będą znaczące, to nie powinno nakładać się takiego obowiązku. Kolejną okolicznością mogącą mieć wpływ na nałożenie zobowiązania do dokonania nowych nasadzeń jest obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. W przypadku bowiem, gdy usunięcie drzew podlega obowiązkowi opłatowemu (a taka jest reguła), to uszczerbek w środowisku w pewnej formie jest zrekompensowany. Natomiast jeżeli usunięciu mają podlegać drzewa w warunkach określonych w art. 86 ust. 1, gdy nie pobiera się opłat za ich usunięcie (np. które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych), to nałożenie obowiązku dokonania nowych nasadzeń jest bardziej uzasadnione, gdyż jest to jedyna forma wyrównania uszczerbku w środowisku, poza tym okoliczność ta może mieć wpływ również na wielkość nowych nasadzeń. W cytowanym przepisie ustawodawca nie określił, że organ administracji może określić w zezwoleniu gatunki drzew sadzonych w miejsce usuwanych. Wydaje się, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ administracji wydając zezwolenie określił gatunki drzew, które mają być posadzone. Uprawnienie to można pośrednio wywieść z przepisów zobowiązujących do dbałości o zieleń na terenie administrowanej jednostki terytorialnej. W omawianym przepisie brak jest również precyzyjnego określenia miejsca, gdzie mają być dokonane nowe nasadzenia. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "zastąpienie innymi drzewami" wskazuje pośrednio, że zasadzenia powinny być dokonane na nieruchomości, z której drzewa są usuwane. W innym przypadku trudno bowiem mówić o zastąpieniu jednych drzew drugimi. Skład orzekający Kolegium podzielił to stanowisko.
Wskazując, że zezwolenie, o którym mowa w art. 83 ust. 1, jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa, organ II instancji stwierdził, iż także odmowa udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów następuje w drodze decyzji właściwego organu administracji publicznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, iż z powyższego niewątpliwie wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przy rozpoznawaniu takich spraw organy administracyjne zobowiązane są do stosowania wszelkich zasad postępowania uregulowanych w tym kodeksie, w tym art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Przepisy te nakładają na organy administracyjne obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie bowiem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Uzasadnienie decyzji służy stronie, za jego bowiem pomocą realizuje się kodeksowa zasada przekonywania wynikająca z art. 11 kpa. Natomiast dla organu odwoławczego ma być dostarczycielem informacji o tym, jak przebiegało rozumowanie, które prowadził organ wydający decyzję. Ma pokazywać proces myślowy organu, który prowadząc postępowanie, cały czas kojarzy ze sobą fakty i prawo, a następnie dochodzi do pewnej konkluzji.
Organ II instancji podkreślił, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (art. 81 kpa).
W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ I instancji naruszył wskazane powyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem w przekazanym materiale dowodowym informacji, że strony były powiadomione o możliwości zapoznania się, po zakończeniu postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, przed wydaniem decyzji, z zabranym materiałem dowodowym, w tym także z opinią sporządzoną przez J.S. i M.M. oraz umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Organ nie odniósł się w treści zaskarżonej decyzji do opinii dendrologicznej przedłożonej przez strony wraz z wnioskiem o wyrażenie zgody na wycięcie drzew. Okoliczność ta została całkowicie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Kolegium podniosło, iż organ I instancji przyjął założenie, że strony wskazując we wniosku na przepis art. 83 pkt 3 (winno być ust. 3) ustawy o ochronie przyrody wyraziły zgodę na posadzenie nowych drzew. Skład orzekający Kolegium uznał jednak, że takie założenie organu nie znajduje swojego uzasadnienia w materiale dowodowym. Wobec tego kwestię tę należy wyjaśnić, pytając o to strony postępowania.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy orzekł jak wyżej.
Na powyższą decyzję I. B. i B. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący podnieśli, iż w swoim odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jednoznacznie odwoływali się tylko od punktu 4 decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] r. nr[...], co wynikało z treści odwołania. Kolegium uchyliło całą decyzję organu I instancji, pozbawiając ich podstawy do wycięcia drzew wymienionych w punkcie 1, to jest 2 sztuk drzew gatunek świerk kłujący, oznaczonych jako drzewo nr 1 i drzewo nr 2, rosnących na ich nieruchomości przy ul. Św. J. [...] w Z. Skarżący oświadczyli, że drzewa te usunęli w dniu [...] r., a w dniu [...]r. na miejscu usuniętych drzew zostały posadzone nowe drzewa. Zdaniem skarżących punkty 1, 2 i 3 decyzji organu I instancji nie powinny zostać uchylone. Skarżący podali, że nie zgadzają się też z faktem przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, gdyż Burmistrz Miasta Z. naruszył ich prawa, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i nie wziął pod uwagę przedłożonej przez nich opinii dendrologicznej. Wyrazili przy tym obawę, że Burmistrz Miasta Z. wyda decyzję nie zezwalającą na wycięcie drzew, na których wycięcie wydał zezwolenie w decyzji z dnia [...]r. Zostali bowiem poinformowani przez Burmistrza o możliwości ukarania ich kwotą 79.000 zł za wycięcie tych drzew. Skarżący oświadczyli, że nie chcą "konfliktować się z organem I instancji", lecz chcą jedynie uzyskać decyzję umożliwiającą im wycięcie drzewa, które w ich przekonaniu oraz według opinii wydanej przez Inspektora Nadzoru Terenów Zielonych mgr inż. M. W. stanowi zagrożenie dla ich domu oraz osób w nim zamieszkujących.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
W myśl art. 139 kpa, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
W niniejszej sprawie skarżący odwołując się od decyzji organu I instancji domagali się jej zmiany poprzez wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa dąb szypułkowy. Nie kwestionowali tej decyzji w pozostałym zakresie. Zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w jej punktach 1-3 wykonali ją zanim zostało rozpatrzone wniesione przez nich odwołanie.
Rozpatrując odwołanie skarżących organ II instancji powinien był zatem rozważyć jedynie, czy w sprawie tej zachodzą okoliczności pozwalające na wycięcie dębu szypułkowego. Do rozstrzygnięcia tej kwestii nie było konieczne przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a tym bardziej w całości. W razie stwierdzenia, że okoliczności pozwalające na wycięcie dębu szypułkowego zachodzą organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji jedynie w punkcie 4 i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Jeżeli zaś Kolegium stwierdziłoby, że brak jest takich okoliczności, to powinno było utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast uchylenie decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...]r. w całości, w tym w zakresie już przez skarżących wykonanym, było w istocie wydaniem decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, gdyż pozbawiało skarżących podstaw prawnych do usunięcia dwóch z trzech drzew, na których usunięciu skarżącym zależało.
W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy naruszył zatem art. 138 § 2 kpa oraz art. 139 kpa.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazywano, że sam fakt, iż rozstrzygnięcia dotyczące różnych żądań w sensie przedmiotowym znajdują się w jednej decyzji, nie oznacza, że wszystkie takie rozstrzygnięcia, w przypadku złożenia odwołania jedynie w zakresie jednego z nich, mogą być przedmiotem kontroli organu odwoławczego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1349/05 – LEX nr 372509). W przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. Podkreślano przy tym, iż w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma przepisu dopuszczającego wniesienie odwołania tylko od części decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie może to jednak wyłączać automatycznie takiej możliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie powszechnie przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji jedynie w części, w sytuacji, gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Powyższa zasada powinna mieć zastosowanie także w postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji nigdy nie może wszcząć takiego postępowania z urzędu, a niezadowolenie odwołującego się ze ściśle określonego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego jest nieodzownym elementem odwołania. W postępowaniu odwoławczym nie jest zatem wyłączona zasada rozporządzalności. Od woli strony zależy bowiem wszczęcie tego postępowania oraz - co do zasady - także zakres postępowania. Jeżeli odwołujący jednoznacznie nie ogranicza swego żądania, to niewątpliwie należy przyjąć, że zaskarża on decyzję pierwszoinstancyjną w całości. Wówczas organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć całą sprawę administracyjną, która stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu I instancji. Natomiast w przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. Oznaczałoby to bowiem działanie organu odwoławczego w tym zakresie ex officio, bez wniesionego w tej części odwołania (wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 556/06 – LEX nr 338307).
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że chociaż art. 138 kpa nie przewiduje możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji w części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, gdyż jego § 2 pozwala na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie po uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a § 1 pkt 2 tego artykułu pozwalając na uchylenie zaskarżonej decyzji w części obliguje organ odwoławczy do orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, to jednak w sytuacji, gdy rozstrzygnięcia dotyczące różnych żądań w sensie przedmiotowym znajdują się w jednej decyzji i mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym, a odwołanie odnosi się tylko niektórych z tych żądań, organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i w konsekwencji nie może ponownie rozpatrzyć sprawy w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia.
Zauważyć wypada, że w takiej sytuacji z reguły nie będzie zachodzić konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, gdyż ewentualna potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego dotyczyć będzie tylko nieznacznej jego części, skoro w pozostałym zakresie decyzja nie została zakwestionowana. Gdyby jednak konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości (co jest w praktyce raczej mało prawdopodobne w sytuacji, gdy nie są kwestionowane wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w decyzji) lub w znacznej części, to ewentualne uchylenie decyzji w całości w rozumieniu art. 138 § 2 kpa oznaczałoby całość kwestionowanego (czyli objętego odwołaniem) rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, mogącego samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Nie jest bowiem możliwe – w świetle unormowań zawartych w art. 138 kpa – uchylenie zaskarżonej decyzji w części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, jeżeli nieuchylona część decyzji nie mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym.
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło