II SA/Wr 368/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w związku z niewykonaniem nakazu rozbiórki oddala skargę w całości. Postanowieniem z 25 VI 2021 r. (nr 684/2021) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu zażalenia B. D. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Złotoryi (dalej jako "PINB") z 26 V 2021 r. (znak PINB.52.1.2018.2021.P.1(WZ) o zastosowaniu wobec skarżącego wykonania zastępczego, w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 14 X 2004 r. (znak NB/7355/P/SB/1-5/2004) polegającego na rozbiórce samowolnie wybudowanej wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości P. W uzasadnieniu postanowienia DWINB wyjaśnił, że wobec skarżącego od 2006 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w przedmiocie rozbiórki wiaty na podstawie tytułu wykonawczego z 12 X 2006 r. nr [...]. Dalej DWINB wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego zastosowano bezskutecznie grzywnę w celu przymuszenia (postanowienie PINB z dnia 4 VI 2007 r., znak NB/7355/P/SB/1-J 18/2004/2005/2006/2007). W ocenie DWINB w okolicznościach sprawy PINB zasadnie zadecydował o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 17 VI 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438, ze zm.) – dalej jako "upea", wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Ponadto w świetle art. 129 upea organ egzekucyjny może wydać postanowienie w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego oraz w sprawie dostarczenia dokumentacji, materiałów i środków przewozowych także w toku zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku. W trakcie postępowania egzekucyjnego, wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127 upea, może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku, albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym (art. 33 pkt 8), organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4). DWINB podkreślił również, że w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego. W konkretnym przypadku kwotę zaliczki określono na 39 408,92 zł, co wynika ze sporządzonego przez organ egzekucyjny kosztorysu. DWINB zaznaczył, że zaliczka podlegać będzie rozliczeniu poprzez doręczenie zobowiązanemu dokładnego wykazu kosztów, ale dopiero po zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego - niemożliwym jest bowiem dokładne określenie kosztów przed ich rzeczywistym poniesieniem. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podkreślił, że DWINB utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego, mimo że na wcześniejszym etapie wskazywał na zasadność umorzenia postepowania egzekucyjnego z uwagi na funkcjonowanie w obiegu dwóch tytułów wykonawczych dotyczących tego samego obowiązku (tj. tytułu wykonawczego z 12 X 2006 r. nr [...] i tytułu wykonawczego z 5 VI 2007 r. nr [...]). Skarżący podniósł również, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę wiaty było wadliwe, bowiem nie wszczęto postępowania i pominięto strony (współwłaścicieli działki nr [...]) w sytuacji gdy współwłaścicielką nieruchomości oraz współinwestorską wiaty była także małżonka skarżącego. W ocenie skrzącego w postępowaniu należy powołać biegłego z zakresu prawa administracyjnego, w tym budowlanego, celem zbadania całej sprawy od samego początku. W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie znajdują przepisy upea w wersji sprzed dnia 30 VII 2020 r., a więc sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 11 IX 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). Powołana ustawa nowelizująca stanowi bowiem w art. 13 ust. 1, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie upea i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W okolicznościach sprawy postępowanie egzekucyjne zostało zaś wszczęte w 2006 r. Zgodnie z art. 127 upea, wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Jak wynika z art. 128 § 1-3 upea, w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 upea; 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Postanowienie zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może również nakazać zobowiązanemu dostarczenie posiadanej dokumentacji, a także posiadanych materiałów i środków przewozowych, niezbędnych do zastępczego wykonania egzekwowanej czynności, z zagrożeniem zastosowania odpowiednich środków egzekucyjnych w razie uchylenia się zobowiązanego od dostarczenia tych dokumentów, materiałów i środków przewozowych. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy w sposób prawidłowy zastosowały wskazane wyżej przepisy. Nie ulega wątpliwości, że prowadzone od 2006 r. postepowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wykonania przez skarżącego nakazanej rozbiórki, mimo zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia (zob. postanowienie PINB z dnia 4 VI 2007 r., znak NB/7355/P/S B/1- 17/2004/2005/2006/2007, utrzymane w mocy postanowieniem DWINB z dnia 10 VIII 2007 r. nr 1253/2007). Powyższe ma znaczenie w świetle obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasady najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 § 2 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Skoro jednak środek egzekucyjny w postaci grzywny okazał się w tym przypadku niewystarczający, organy miały pełne podstawy do zastosowania środka dalej idącego w postaci wykonania zastępczego. Postanowienie PINB w przedmiocie wykonania zastępczego zawiera wszystkie elementy formalne wymagane powołanymi wyżej przepisami. W szczególności PINB orzekł w nim o zastosowaniu wykonania zastępczego przez inną osobę za skrzącego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. PINB nie był przy tym zobligowany do doręczenia wraz z postanowieniem o wykonaniu zastępczym tytułu wykonawczego, skoro doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło na wcześniejszym etapie postępowania, tj. w dniu 13 X 2006 r. wraz z doręczeniem postanowienia w przedmiocie grzywny (akta PINB, tom III, l.p.23). Jednocześnie zobowiązano skrzącego do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego w kwocie 39 408,82 zł brutto. Tego rodzaju rozstrzygnięcie znajduje podstawę prawną w art. 128 § 2 upea, mocą którego w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Jak wynika z akt administracyjnych rozstrzygnięcie w tym przedmiocie poprzedzone zostało sporządzeniem w dniu 1 III 2018 r. kosztorysu zastępczego wykonania obowiązku rozbiórki wiaty obrazującego przewidywany koszt poszczególnych robót rozbiórkowych (akta PINB, tom III). PINB wyjaśnił przy tym, że zaniechanie waloryzacji kwoty wynikającej z kosztorysu uzasadnione było znikomymi wielkościami materiałowymi przy tego rodzaju robotach oraz względną stabilnością stawki za roboczogodzinę. PINB zaznaczył również, że określona w postanowieniu wysokość zaliczki stanowi koszt szacunkowy, który przy ostatecznym rozliczeniu może ulec zmniejszeniu bądź zwiększeniu. Jakkolwiek w postanowieniu nie wskazano osoby, której zostało zlecone zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku, jednak nie jest to obligatoryjny element treściowy postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 130 upea, jeżeli w postanowieniu w sprawie wykonania zastępczego nie wskazano osoby, której zostało zlecone zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku, organ egzekucyjny zleci wykonanie egzekwowanych czynności określonej przez siebie osobie w terminie nie dłuższym niż miesiąc i zawiadomi o tym zobowiązanego. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze należy zaznaczyć, że kwestionowane postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego wydane zostało w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2006r. Okoliczność zatem istnienia drugiego tytułu wykonawczego z 2007 r. dotyczącego tego samego obowiązku nie może rodzić skutku w postaci uchylenia kwestionowanego postanowienia. Na marginesie nadmienić należy, że DWINB na wcześniejszym etapie jednoznacznie stwierdził wadliwość czynności polegającej na wystawieniu drugiego tytułu wykonawczego z 2007 r. uchylając orzeczenia PINB wydane w postępowaniu egzekucyjnym uruchomionym tym tytułem (zob. postanowienia DWINB z 14 VIII 2020 r. nr 738/2020 i nr 739/2020). Dla oceny legalności zakwestionowanego skargą postanowienia nie mają też znaczenia argumenty wskazujące na nieprawidłowości postępowania zakończonego decyzją nakazującą rozbiórkę (w ocenie skarżącego decyzja ta jest w istocie decyzja nieistniejącą) Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym nie weryfikuje się prawidłowości egzekwowanej decyzji administracyjnej, co wynika z art. art. 29 1 upea. Taka weryfikacja nastąpiła uprzednio mocą wyroku tutejszego Sądu z dnia 11 V 2006 r. (sygn. akt II SA/Wr 100/05), który oddalił skargę na decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.). Skargę rozpatrzono w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.