II SA/Wr 37/06

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie Sądu z dnia 14 kwietnia 2008 r. odrzucające zażalenie C. M. i D. D. złożone na postanowienie Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. odrzucające zażalenie D.D. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2007 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi J. K., C. M., J. C., R. B. i D. D. na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na skargę postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z opłat sądowych w postępowaniu zażaleniowym; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 7 lutego 2008 r. Sąd umorzył postępowanie w zakresie wniosków J. K., C. M. i D. D. o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu zażaleniowym wskazując, iż w postępowaniu dotyczącym orzeczenia wydanego w przedmiocie kosztów sądowych (w niniejszej sprawie jest to zarządzenie przewodniczącego wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego) nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń. W postanowieniu tym Sąd podkreślił, iż skarżący o powyższym fakcie byli pouczeni (pismo przewodnie do postanowienia) i nigdy też nie byli wzywani do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowego zażalenia. Sąd zwrócił także uwagę, iż niezrozumiałe jest podnoszenie przez skarżących wciąż tego samego argumentu o rzekomo przysługującym zwolnieniu z kosztów sądowych przed sądem administracyjnym z tego tytułu, że prowadzone przez nich sprawy dotyczącą szkód górniczych (z tego tytułu zwolnienie, przy spełnieniu ustawowo określonych warunków, przewidziane jest tylko w procedurze przed sądem powszechnym) skoro kwestia ta została ostatecznie negatywnie dla skarżących rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. (sygn. akt NSA II OZ 1035/07 dot. sprawy o sygn akt tut. Sądu SA/Wr 38/06). W zażaleniu z dnia 5 maja 2008 r. na postanowienie Sądu z dnia 14 kwietnia 2008 r. odrzucające zażalenie C. M. i D. D. złożone na postanowienie Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. odrzucające zażalenie C. M. i D. D. złożone na postanowienie Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. odrzucające zażalenie D. D. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2007 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 21 czerwca 2007 r. odrzucające zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 7 marca 2007 r. odrzucające zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 7 grudnia 2006 r. odrzucająceskargę kasacyjną skarżący: J.K, C. M. i D. D.wystąpili o zwolnienie ich z kosztów sądowych i wyznaczenie im pełnomocnika z urzędu. We wniosku złożonym w dniu 25 maja 2008 r. na urzędowym formularzu C. M. zażądała przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych przedstawiając następującą argumentację: nie ma podstaw prawnych aby ponosiła koszty sądowe, gdyż według niej sprawa dotyczy szkód górniczych, które to sprawy korzystają z takiego zwolnienia z mocy praw; nadto- sprawy przeciwko K. i Radzie Miejskiej ciągną się w Prokuraturze od marca 1998 r. Poinformował, że ma 75 lat, II grupę inwalidzką, jest wdową samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, utrzymującą się z renty rodzinnej w wysokości 1.522 zł. Podniosła, iż wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą ok. 700 zł, a koszt lekarstw to 320 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżąca wymieniła mieszkanie o pow. 62, 80 m2 i wskazała, iż posiada oszczędności (akcje) na kwotę ok. 120 000 zł. Na wstępie wskazać należy, iż aktualne zażalenie i związany z nim wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nadal dotyczy postępowania mającego za przedmiot orzeczenia wydane w przedmiocie kosztów sądowych (zarządzenie przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2007 r. wzywające D.D. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia), a zatem mając na uwadze art. 227 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazujący, iż nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń przysługujących na postanowienia w przedmiocie kosztów sądowych, wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie od opłat sądowych w tym postępowaniu należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.s.a., umorzyć jako bezprzedmiotowy (pkt 1 sentencji). Podkreślić należy, iż skarżąca o powyższej okoliczności była poinformowana zarówno w treści postanowienia z dnia 7.02.2008 r., jak również w zarządzeniu z dnia 12.05. 2008 r., mimo to wnioskodawczyni złożyła i następnie podtrzymała swój wniosek. Z uwagi na fakt, iż żądanie wnioskodawczyni dotyczyło kosztów sądowych (które to pojęcie ma szerszy zakres niż opłaty sądowe, bowiem obejmuje także zwrot wydatków sądowych (art. 211 u.p.s.a.)), merytorycznego rozważenia wymagała zasadność wniosku w pozostałym zakresie. Wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze dlatego, iż obciążenie strony skarżącej zwrotem wydatków sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzadkością (koszty takie praktycznie nie występują), tym bardziej w takim incydentalnym postępowaniu jak niniejsze- dotyczące kwestii uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. A po drugie- wskazywana przez skarżącą we wniosku jej sytuacja finansowa i majątkowa nie uzasadnia- zdaniem Sądu- zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Za nie uwzględnieniem wniosku przemawiała wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu, wartość posiadanego majątku, wysokość posiadanych oszczędności oraz fakt nie posiadania nikogo innego na utrzymaniu. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 u.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Po raz kolejny sąd wyjaśnia, iż bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostają twierdzenia sugerujące np. że skoro - zdaniem wnioskodawczyni- zawinione postępowanie wskazanych przez nią organu jest przyczyną skargi do Sądu, to te organy powinny być obciążone kosztami postępowania lub że sprawy odszkodowawcze (z tytułu szkód górniczych) są zwolnione z kosztów sądowych. W postępowaniu przed sądem administracyjnym znajdują zastosowanie tylko regulacje ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, a wśród przewidzianych w tej ustawie zwolnień od kosztów sądowych (art. 239 u.p.s.a.) nie zostały wymienione "sprawy odszkodowawcze z tytułu szkód górniczych". Nieuzasadnione jest również jej przeświadczenie, iż posiadane przez nią oszczędności (w postaci papierów wartościowych) nie mogą stanowić źródła pokrycia kosztów sądowych, gdyż bez względu na przekonanie skarżącej o korzyściach ekonomicznych płynących z tego rodzaju inwestowania środków, jak również być może słusznego odczucia doznania krzywdy w niniejszej sprawie ze strony organów państwa, dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy taka argumentacja (w świetle przepisu regulujących instytucję prawa pomocy) jest bezzasadna. Powtórzyć należy, iż tego rodzaju wniosek oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawczyni i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawczynię (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka itd.) z wysokością ponoszonych przez nią niezbędnych wydatków (zresztą w niniejszym postępowaniu przez skarżącą nie udokumentowanych). Zdaniem Sądu żadna ze wskazanych przez skarżącą okoliczności nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej np. uszczuplenie jej posiadanych oszczędności w celu opłacenia kosztów postępowania prowadzonego z jej inicjatywy i w jej interesie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.