II SA/Wr 372/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-02-25
Skład orzekający: Olga Białek, Andrzej Wawrzyniak, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu gastronomicznego, nie uwzględniając możliwości przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych i nie pouczając strony o konsekwencjach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów pierwszej i drugiej instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy proceduralne. W szczególności, termin wyznaczony na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych nie był terminem prawa materialnego, lecz instrukcyjnym, który mógł być przedłużany. Ponadto, organ pierwszej instancji nie pouczył strony o konsekwencjach niewykonania obowiązku ani o możliwości wypowiedzenia się co do wyników postępowania dowodowego, co naruszało zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu gastronomicznego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez WSA, organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając, że inwestor nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Inwestorka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niewłaściwą interpretację art. 48 Prawa budowlanego oraz brak możliwości przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 4 maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 3 marca 2009 r. i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009 r. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek ( spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 4 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu gastronomicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009r. nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 4 maja 2009 r. Nr [...] utrzymująca w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 3 lutego 2009 r. nakazującą I. M. rozbiórkę obiektu gastronomicznego zlokalizowanego na działce nr [...] w L..
Przedmiotowa decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowoli budowlanej nakazał na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, inwestorowi – I. M., dokonanie rozbiórki opisanego wcześniej obiektu gastronomicznego stwierdzając, że nie ma możliwości legalizacji tego obiektu z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu na którym został on zlokalizowany i braku możliwości przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Ponadto, zdaniem organu, obiekt nie spełniał również wymagań wynikających z przepisów szczególnych.
Powyższe rozstrzygnięcie, orzeczeniem z dnia 21 września 2007 r. utrzymane zostało w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2008r. o sygn. akt II SA/Wr 695/07 uchylił decyzję organu pierwszej i drugiej instancji. Podstawową przyczyną uchylenia ww. decyzji było zdarzenie stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, które zaistniało już po ich wydaniu (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. P 37/06, stwierdził bowiem niekonstytucyjność przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania". Orzeczenie to w konsekwencji umożliwiło inwestorowi, przy spełnieniu innych warunków, legalizację samowoli budowlanej poprzez dostarczenie organowi nadzoru budowlanego decyzji o warunkach zabudowy, która uzyskała przymiot ostateczności także w trakcie postępowania – a nie tylko w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego. Oceniając legalność zaskarżonych aktów, Sąd dopatrzył się również naruszenia przez organ pierwszej instancji procesowych gwarancji czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w przepisach art. 10 § 1, art. 79, art. 81 k.p.a., jako że nie miała ona możliwości wzięcia udziału w oględzinach obiektu budowlanego przeprowadzonych przez organ.
W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 12 czerwca 2008 r. dowód z oględzin obiektu przy udziale inwestora I. M.. Ustalono, między innymi, że budowę obiektu zakończono w 2005 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie dokonano też zgłoszenia budowy. W dniu oględzin inwestor nie przedłożył ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. W takiej sytuacji pismem z dnia 24 lipca 2008 r. organ zobowiązał inwestora do przedłożenia – w terminie 7 dni - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub dokumentu potwierdzającego wystąpienie do właściwego organu o wydanie takiej decyzji. Pismem z dnia 28 listopada 2008 r. I. M. wystąpiła do organu "o wstrzymanie do czerwca 2010 r. prowadzonego postępowania" ze względu na brak przyłączy wody i kanalizacji do przedmiotowego obiektu, co uniemożliwia jej zdaniem legalizację obiektu. Do tego pisma strona dołączyła wniosek z dnia 27 listopada 2008 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu 3 grudnia 2008 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i o możliwości wypowiedzenia się co do tych dowodów.
Następnie postanowieniem z dnia 6 stycznia 2009 r. wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych; nakazał zabezpieczenie obiektu przed dostępem osób postronnych; nałożył na I. M. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 15 lutego 2009 r. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z odpowiednimi zaświadczeniami opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi i oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W dniu 16 lutego 2009 r. strona przekazała do organu pierwszej instancji decyzję Prezydenta Miasta L. o warunkach zabudowy z dnia 5 stycznia 2009 r. Według informacji organu gminy decyzja ta stała się ostateczna z dniem 23 stycznia 2009 r.
Decyzją z dnia 3 marca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane nakazał I. M. dokonanie rozbiórki obiektu gastronomicznego o wymiarach 8m x 5 x 2,85 zlokalizowanego na działce nr [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ stwierdził, że inwestor nie przedłożył wszystkich dokumentów wskazanych w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2009 r. zatem zaistniały przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki. Odnosząc się do wniosku strony organ wykazywał, że nie istnieją podstawy do zawieszenia postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji zauważono, że strona wnosiła do organu o wyznaczenie dodatkowego terminu do spełnienia nałożonego obowiązku błędnie oznaczając ten wniosek jako wniosek o zawieszenie postępowania. Organ jednakże nie wypowiedział się co do tego wniosku. Odwołująca się zaznaczyła, że nie zna się na procedurze, zatem powinna być wezwana do wyjaśnienia i sprecyzowania złożonego wniosku. Zarzucono również naruszenie art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane przez przyjęcie, że do przedmiotowego obiektu zastosowanie mają przepisy o pozwoleniu na budowę.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.
Przedmiotowy obiekt należy w ocenie organu kwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W świetle zasady wynikającej z art. 28 ust. 1 tej ustawy realizacja takiego obiektu nie została wyłączona spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekt istnieje od 2005 r. zatem nie ma do niego zastosowania wyłącznie przewidziane przepisem art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje zatem przepis art. 48 ustawy –Prawo budowlane. Konstrukcja tej normy wskazuje wyraźnie, że wyłączenie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu, który nie narusza obowiązujących przepisów, uzależniona jest od wypełnienia obowiązków legalizacyjnych nałożonych postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 3. W niniejszej sprawie strona nie przełożyła w całości dokumentacji określonej w postanowieniu wydanym na podstawie przywołanego przepisu ograniczając się jedynie do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Dlatego trafnie orzeczono nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 powoływanej ustawy.
Organ uznał również, za bezzasadny zarzut braku wypowiedzi organu pierwszej instancji co do wniosku o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów. W chwili sporządzenia pisma z dnia 24 listopada 2008 r., które zdaniem strony stanowi wniosek o przedłużenie terminu (jako, że innego pisma w aktach sprawy nie ma) obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nie był jeszcze nałożony. Ponadto zdaniem organu, brak odpowiedzi ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na wniosek strony, który nie ma oparcia w obowiązujących przepisach, tj nie może być załatwiony w formie decyzji, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji. Organ odwoławczy stwierdził również, że nawet gdyby strona złożyła wniosek o przedłużenie terminu o dostarczenie dokumentów legalizacyjnych już po nałożeniu tego obowiązku, to wniosek taki nie mógłby być rozpatrzony pozytywnie. Przepisy ustawy – Prawo budowlane nie przewidują bowiem możliwości wyznaczenia nowego terminu wykonania obowiązku nałożonego art. 48 ust. 3. Jest to "obowiązek materialno-prawny" zatem nie można w takim przypadku stosować art. 77 § 2 k.p.a. o uchyleniu lub zmianie postanowień o przeprowadzeniu dowodów. Natomiast treść wniosku wskazuje, że zamiarem strony było wstrzymanie postępowania do czasu aż ustaną obiektywne przyczyny wyłączające możliwość zalegalizowania obiektu. Podniesiono, że procedura administracyjna nie przewiduje instytucji wstrzymania postępowania. Możliwe jest tylko jego zawieszenie lecz w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uprawniających organ do zawieszenia postępowania (art. 97 i art. 98 k.p.a.). Ponadto organ zobligowany jest załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś wstrzymanie wydania decyzji przez okres wskazany przez stronę prowadziłby do naruszenia tej zasady.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem I. M. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego – w szczególności art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego – art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowane przez jego niewłaściwą interpretację i nienależyte stosowanie. Przedstawiając powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w niniejszej sprawie obarczone było licznymi wadami, które wpłynęły na ostateczną treść rozstrzygnięcia. Istotnie sporny obiekt wzniesiony został w 2005 r. bez pozwolenia na budowę jednakże skarżąca uważała, że nie wymagał on takiego pozwolenia. Podkreślono, że strona nie dysponuje wiedzą prawniczą a w początkowej fazie niniejszego postępowania nie korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika. Po wezwaniu organu podjęła kroki w celu gromadzenia dokumentacji, jednak ze względu na brak doświadczenia trwało to bardzo długo. Przed upływem terminu przesłała jednak organowi decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zatem zdawał on sobie sprawę, że strona stara się wywiązać z obowiązku i kompletuje dokumentację. Pomimo tego orzeczono jednak nakaz rozbiórki. Zdaniem skarżącej organ drugiej instancji wadliwie zinterpretował przepis art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego uznając, że termin wyznaczony do złożenia dokumentów nie może być przywrócony. Z takim stanowiskiem skarżąca się nie zgadza uznając, że jest to termin urzędowy, który może być przedłużany w uzasadnionych przypadkach. Uważa też, że organ z urzędu powinien przedłużyć termin dla strony która zaczęła kompletować dokumenty.
Zarzucono również, że milczenie organu w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 24 października 2008 r. nie pozostało bez wpływu na wynik sprawy. Strona miała prawo oczekiwać, że organ zajmie w tym względzie stanowisko i nie podejmowała żadnych czynności w sprawie, co ostatecznie skutkowało opóźnieniem w dostarczeniu dokumentacji. Skoro wniosek był niedopuszczalny, organ zgodnie z art. 9 k.p.a. winien to stronie wyjaśnić. Organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie poinformował również skarżącej o skutkach niedostarczenia dokumentów oraz możliwości wypowiedzenia się co do wyników postępowania dowodowego, co narusza art. 10 §1 k.p.a.
Reasumując skarżąca stwierdziła, że organ drugiej instancji winien był uchylić nakaz rozbiórki. Decyzja konstytuująca ten nakaz była przedwczesna i nieuzasadniona wobec postawy inwestora który chciał przedstawić materiał dowodowy. Możliwe było więc przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, tym bardziej, że nie naruszałoby to w żadnym względzie interesu publicznego.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm.- zwanej dalej u.p.p.s.a.). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie kontroli w granicach dopuszczonych przez przepis art. 134 §1 u.p.p.s.a., tzn wszechstronnie i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Istotny jest również przy zapis art. 135 ww. ustawy, który pozwala Sądowi na wyjście poza granice skargi i zajęcie się "wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Zadaniem dokonania kontroli w granicach dopuszczonych przez art. 135 omawianej ustawy, jest stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność administracji publicznej niezgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji ale również poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji i postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009 r.
Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji jest przepis art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) który stanowi, że w przypadku niewypełnienia w terminie obowiązków o których mowa w ust. 3 tego przepisu stosuje się przepis ust. 1 – a więc orzeka się nakaz rozbiórki. Orzekany na tej podstawie nakaz rozbiórki jest bezsprzecznie konsekwencją niezastosowania się do obowiązku dostarczenia organowi dokumentacji umożliwiającej przeprowadzenie legalizacji samowoli budowlanej. W art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego ustawodawca określił bowiem jakie dokumenty są niezbędne do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego (podobnie jak w przypadku decyzji o pozwoleniu na budowę skonkretyzował dokumenty konieczne dla zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu). Wymienione w art. 48 ust. 3 ustawy dokumenty stanowić mają dowody potwierdzające, że samowolnie wybudowany obiekt nie narusza przepisów prawa budowlanego oraz przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym i wykonany został lub wykonywany jest zgodnie ze sztuką budowlaną co umożliwia jego legalizację. Nie można nie zauważyć, że pomiędzy przepisem art. 48 ust. 4 a przepisem art. 48 ust. 3 ustawy istnieje ścisły związek. Są to przepisy od siebie zależne. Gdyby nie obowiązek wynikający z art. 48 ust. 3 ustawy, skonkretyzowany w postanowieniu (o którym mowa w ust. 2 tego przepisu) nie byłoby skutku wynikającego z ust. 4 tego przepisu, w przypadku niedopełnienia tego obowiązku.
Mając na względzie przedstawione wyżej uwagi, Sąd w pierwszym rzędzie kontroli poddał postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009 r.
Brzmienie art. 48 ust. 3 wskazuje, że ustawodawca określił jakie dokumenty powinny być przedłożone przez inwestora a organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek ich dostarczenia w określonym terminie. Treść przepisu art. 48 ust. 3 wskazuje, że nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów winno nastąpić w postanowieniu o którym mowa w ust. 2 tego przepisu, a więc w postanowieniu o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych. W tym postanowieniu organ ustala również wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy. Należy jednak zauważyć, że w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już faktycznie zakończone, trudno byłoby wstrzymać ich prowadzenie. Należy zgodzić się zatem z prezentowanym w doktrynie stanowiskiem, że w takiej sytuacji wystarczy w postanowieniu określić jedynie obowiązki, które ma spełnić inwestor (właściciel, zarządca obiektu) oraz termin (por. Prawo budowlane. Komentarz. pod red. prof Z. Niewiadomskiego, CH. Beck 2006, s. 499).
Jak wynika z akt sprawy budowa przedmiotowego obiektu została już zakończona, nie prowadzono przy nim żadnych robót budowanych a obiekt jest użytkowany. W takiej sytuacji brak było podstaw do wstrzymania robót budowlanych oraz do nakazana zabezpieczenia obiektu przed dostępem osób postronnych. Taki nakaz był wręcz bezprzedmiotowy i niewykonalny i stanowił o wadliwości w tym zakresie postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 6 stycznia 2009 r.
Termin w którym powinny zostać dostarczone wymagane prawem dokumenty określa samodzielnie organ w omawianym postanowieniu. Ustawodawca w kwestii długości terminu nie wprowadził dla organu żadnych ograniczeń ani nakazów. Termin ten powinien być zatem ustalony w taki sposób aby nie był zbyt długi (co prowadziłoby w istocie do utrzymywania legalnie stanu niezgodnego z prawem) ale też nie może być zbyt krótki, gdyż wówczas inwestor nim mógłby wywiązać się nałożonych obowiązków (ibidem s. 499). Wyznaczając zatem stronie termin do dostarczenia dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy, organ powinien uczynić to w taki sposób, aby wyznaczony termin był terminem realnym - pozwalającym obiektywnie i przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych danej sprawy na wykonanie nałożonych obowiązków. Organ winien zatem mieć na uwadze, że wykonanie niektórych obowiązków z przyczyn obiektywnych może być utrudnione, gdyż może ono wymagać działania innych organów administracji. Realizacja tych obowiązków nie zależy zawsze wyłącznie od aktywności i inicjatywy inwestora. Niewątpliwie organ powinien, między innymi, uwzględnić, czy w chwili nakładania obowiązków strona dysponuje już ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, czy też dopiero musi wystąpić o uzyskanie tej decyzji do innego organu administracji. Już samo postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy wymaga bowiem pewnego okresu czasu. Co więcej dopiero po uzyskaniu takiej decyzji strona może zlecić sporządzenie projektu budowlanego – który musi być zgodny z tą decyzją.
W niniejszej sprawie organy ustalając termin do wykonania nałożonych obowiązków powyższych okoliczności nie uwzględniły i nie wyjaśniły. Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009 r. zakreślono inwestorowi termin do dnia 15 lutego 2009 r. Postanowienie to doręczono skarżącej w dniu 9 stycznia 2009 r. Z akt sprawy wynika, że w tej dacie skarżąca posiadała już decyzję o warunkach zabudowy ale jeszcze nieostateczną. Przymiot ostateczności uzyskała ona dopiero w dniu 23 stycznia 2009 r. Tym samym faktycznie dla wykonania pozostałych obowiązków określonych postanowieniem, w tym zwłaszcza do przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, faktycznie pozostały stronie 3 tygodnie, co trudno uznać za termin wystarczający dla wywiązania się z obowiązku, którego wykonanie nie zależy tylko od samego inwestora ale również od innych podmiotów. W ocenie Sądu organy, w szczególności zaś organ odwoławczy, nie rozważył i nie wyjaśnił w sposób należyty, czy w realiach niniejszej sprawy termin zakreślony stronie do wykonania obowiązków jest terminem wystarczająco długim. Mając zaś na uwadze daleko idące negatywne dla inwestora konsekwencje niedochowania tego terminu, stwierdzić trzeba, że organ nie uwzględnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, czym naruszył art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Ponadto Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego co do charakteru prawnego terminu wyznaczanego na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Termin o którym mowa w tym przepisie nie jest terminem prawa materialnego – taki termin w istocie nie podlega przedłużeniu – lecz jest to termin wyznaczany przez organ administracji (instrukcyjny). Może on więc być przez organ przedłużany lub skracany jeżeli są ku temu powody (por. np. NSA w wyroku z dnia 28 marca 2008 r., II OSK 308/07, nsa.gov.pl ). Tym samym wadliwe przyjęto w zaskarżonej decyzji, że organ pierwszej instancji nie mógłby korzystnie dla strony zmienić terminu w którym zobowiązana była ona wykonać obowiązki.
Trafnie również w skardze zwrócono uwagę, że organ pierwszej instancji nie pouczył strony o konsekwencjach niewykonania obowiązku w zakreślonym terminie ani w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2009 r. ani też w żadnym innym piśmie kierowanym do niej w toku postępowania. Powyższe prowadzi do naruszenia obowiązku informowania stron o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogąc mieć wpływ na sytuację (art. 9 k.p.a.) a w konsekwencji również do naruszenia zasady działania w zaufaniu do organów administracji (art. 8 k.p.a.). Należy również zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 k.p.a. przez niepowiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Organ co prawda zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ale uczynił to w dniu 3 grudnia 2008 r. po czym kontynuował postępowanie. Zawiadomienie to jest zatem przedwczesne i mogło stronę wprowadzić w błąd co do możliwości ochrony jej praw na dalszym etapie postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, jak też mając na względzie treść art. 134 i art. 135 u.p.p.s.a. Sąd stwierdził, że wobec przedstawionych wyżej naruszeń przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, istnieje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji ale również postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 6 stycznia 2009 r.
W ponownym postępowaniu właściwy organ ponowi czynności procesowe wynikające z art. 48 ust. 3 uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym wyroku.
Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c u.p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II spowodowana jest koniecznością zastosowania przez Sąd art. 152 u.p.p.s.a w przypadku orzeczenia uwzględniającego skargę, natomiast orzeczenie o kosztach wsparcie znalazło w art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło