II SA/Wr 376/08
WyrokWSA we Wrocławiu2009-02-13
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Mieczysław Górkiewicz, Olga Białek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując sprawę ponownie po uchyleniu jego poprzednich decyzji przez sąd administracyjny, powinno wyłączyć ze składu orzekającego członków, którzy brali udział w wydawaniu tych uchylonych decyzji, nawet jeśli nie zachodzi bezpośrednia przesłanka z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli nie zachodzi bezpośrednia przesłanka z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (udział w niższej instancji), to członek organu, który brał udział w wydawaniu decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny, powinien zostać wyłączony ze składu orzekającego w trybie art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 zdanie drugie k.p.a. Dzieje się tak, ponieważ taka osoba może identyfikować się z poprzednim rozstrzygnięciem, co może wpłynąć na jej bezstronność przy ponownej ocenie sprawy. Ponadto, sąd stwierdził, że organ nie rozważył należycie, czy pierwotna decyzja Burmistrza naruszała prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, co stanowiło naruszenie przepisów procesowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nadającej nieodpłatnie na własność działki. SKO uznało, że decyzja Burmistrza została wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ nadano własność działek, które już nie istniały lub nie były niezbędne do korzystania z budynków. SKO utrzymało w mocy swoją decyzję po wniosku strony. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika z postępowania oraz brak należytego rozważenia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław, Asesor WSA Olga Białek, Górkiewicz, Protokolant Anna Biłous, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2009r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nadającej nieodpłatnie na własność działki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia[ ...]. nr[...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza zwrot kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego w kwocie 200 (dwieście) zł.
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. – bez daty – nr[...] , nadającej nieodpłatnie na własność skarżącemu S. P. działki oznaczone nr [...] i nr [...] o powierzchni 1,60 ha w udziale 1/3 części położone w Ś. D., przywołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa, stwierdziło nieważność wyżej opisanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R.
W uzasadnieniu tej decyzji podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze z urzędu wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nadającej nieodpłatnie na własność skarżącemu, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53), udziału 1/3 w działkach nr [...] i [...]. Zawiadomiony o wszczęciu postępowania skarżący sprzeciwił się stwierdzeniu nieważności decyzji podkreślając, że decyzja została wydana w oparciu o prawdziwe ustalenie, iż działki nr [...] i [...] stanowiące (w udziale) składnik gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu w zamian za rentę (bez budynków) stanowią działkę siedliskową, a drobne naruszenia prawa nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności.
W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można zgodzić się ze stroną, że art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym nie ustanawia wyraźnych kryteriów określenia powierzchni działki, która ma być nadana nieodpłatnie na podstawie tego przepisu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym art. 6 powołanej ustawy nakłada na właściwy organ obowiązek przeniesienia własności nie całej działki siedliskowej, ale tylko takiej części działki, która jest niezbędna do korzystania z budynków. Nieodpłatne przekazanie prawa własności jest wyjątkiem od zasady odpłatnego przekazywania własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a więc wykładnia tego przepisu musi być ścisła. Kolegium podkreśliło, że w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej na 1/3 działki nr [...] i [...], działki te już nie istniały, a powierzchnia gruntu niezbędnego do korzystania z budynków została ustalona w [...] r. poprzez podział tych działek na działki [...], [...], [...] i [...]. Gmina przygotowując przejęcie w zamian za rentę gospodarstwa rolnego E. i F. P. – współwłaścicieli działek [...] i [...], dokonała podziału tych działek, przy czym tylko działki [...] i [...] są oznaczone symbolem B jako użytki rolne zabudowane. Decyzją z dnia [...] pozostawiono E. i F. P. jako odrębną własność udział w 1/3 skorygowanej działki siedliskowej składającej się z działek [...] i [...] o powierzchni 0,57 ha, a więc i udziałem w budynkach na tych działkach posadowionych. Podkreślono przy tym, że pozostawiono jako odrębną własność nie tylko udział 1/3 w budynkach, ale i udział 1/3 w działkach [...] i[...], na których budynki te są posadowione.
Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, że w aktach księgi wieczystej znajduje się decyzja, w której powierzchnia działek tych określona jest na 1,63 ha, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że liczba 1,63 jest wyraźnie nadpisana bez żadnego omówienia i nie koresponduje z dalszą częścią pkt 3 odpisu decyzji, który opisuje numery działek "[...], [...]". Stosownie zaś do opisu i mapy tych działek mają łącznie one 0,57 ha, a nie 1,63 ha. Organ dodał, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...] bez żadnych poprawek i stwierdził, że gdyby rzeczywiście we wskazanej decyzji nastąpił błąd w oznaczeniu powierzchni działek, to mógł on zostać usunięty tylko w trybie sprostowania oczywistej omyłki (art. 113 § 1 kpa), a nie w formie poprawki. W tym kontekście – zdaniem organu – oczywistym jest, że wprowadzona poprawka na decyzji, której odpis uczestnik przedłożył, jest wynikiem jej fałszerstwa i to nieudolnego, gdyż osoba dokonująca poprawki "zapomniała" poprawić numery działek.
W opinii Kolegium, nie można też zgodzić się z poglądem skarżącego, że skoro w księdze wieczystej działki nr [...] i [...] zostały wykreślone dopiero [...], to należy przyjąć, że podział działek nastąpił dopiero z tą datą. Pogląd ten jest sprzeczny zarówno z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), obowiązującej w czasie podziału działek, jak i z przepisami o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., według których podział działek (nieruchomości) następuje na podstawie ostatecznych decyzji o zatwierdzeniu podziału lub na podstawie orzeczenia sądu. Wpis w księdze wieczystej podziału działek ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wynika to też z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361), zgodnie z którym podstawą oznaczenia nieruchomości są dane rejestru katastru (rejestru gruntów do czasu powstania katastru). W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru. Sprostowania takiego sąd dokonać może też z urzędu na podstawie zawiadomienia EGIB i tak dzieje się w większości przypadków zmian oznaczenia nieruchomości (art. 27 ust. 1-3 powołanej ustawy). Samorządowe Kolegium, powołując się na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geologiczne i kartograficzne (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 204, poz. 2027), podkreśliło, iż w przypadku różnic w zapisach ksiąg wieczystych i rejestru katastru w zakresie oznaczenia nieruchomości decydujące znaczenie mają wpisy w rejestrze katastru.
Zgadzając się ze skarżącym, że błąd w oznaczeniu numeracji działek w decyzji uwłaszczeniowej nie ma istotnego znaczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż decyzję tę należy odczytywać nie jako nadającą na własność działki nr [...] i [...] o powierzchni 1,60 ha, lecz działki nr[...], [...],[...]i [...] powstałe z działek [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,63 ha (drobna różnica w powierzchni wynika z dokładniejszych pomiarów, a nie zmiany granic). Istotne jest natomiast to, że wskazany podział doprowadził do oznaczenia powierzchni działek gruntu niezbędnych do korzystania z budynków.
W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dokonany podział działek nr [...] i [...] w roku [...] przesądził o tym, że za grunty niezbędne do korzystania z budynków należy uznać tylko działki nr [...] i[...].
Zdaniem Kolegium, nie jest trafny pogląd skarżącego, że dla określenia wielkości działki niezbędnej do korzystania z budynków nie ma żadnego znaczenia oznaczenie sposobu użytkowania. Nie ma bowiem innego sposobu oznaczenia w rejestrze gruntów działki związanej z budynkami jak symbol B z odpowiednim dodatkiem (np. B/Ps/B/Ł). W opinii organu, skarżący mija się z prawdą twierdząc, że organ I instancji nadając na własność udział 1/3 w działkach nr [...] i [...] działał na podstawie oceny stanu faktycznego zgodnego ze stanem prawnym, gdyż w dniu wydania decyzji działki [...] i [...] nie były związane z budynkami, a skarżący nie może kwestionować w tym postępowaniu prawidłowości podziału dokonanego ostateczną decyzją z roku [...].
Samorządowego Kolegium podniosło, iż zadaniem art. 6 wspomnianej ustawy jest powrót do respektowania zasady, że własność budynków powiązana jest z własnością gruntu, na którym są one posadowione. Określone udziały we współwłasności nieruchomości muszą być równe. Oznacza to, że jeżeli udział małżeństwa P. w wysokości 1/3 obejmuje 1/3 prawa własności działek nr [...] i [...] wraz z udziałem w budynkach na nich posadowionych, to taki sam udział innego współwłaściciela budynków nie może być inny, w tym nie może być związany z innymi działkami. Tymczasem z przedmiotowej decyzji wynika, że udział ten związany jest z nieruchomością składającą się z działek nr [...] i [...] (nie istniejących już w chwili wydania decyzji) o powierzchni trzykrotnie większej niż powierzchnia działek [...] i [...], z którymi związany jest taki sam udział innych współwłaścicieli.
W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozważania te prowadzą do wniosku, iż przedmiotowa decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 6 powołanej ustawy, gdyż nadała nieodpłatnie na własność także udział w działkach, które na dzień wydania decyzji już nie istniały, a w konsekwencji nadała nieodpłatnie na własność działki nr [...] i [...] , które nie są niezbędne do korzystania z budynków (nie są użytkami rolnymi zabudowanymi). Nadto decyzja ta pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 196 § 1 kc, gdyż różnicuje wysokość tych samych udziałów w budynkach z udziałami w gruncie, a tym samym nie doprowadza do pożądanego efektu, jaki miało przynieść zastosowanie art. 6 powołanej ustawy, to jest doprowadzenia do zgodności i jedności udziałów w gruncie i w budynkach. Dlatego – zdaniem Kolegium – decyzja taka nie może być utrzymana w obrocie prawnym i z tych względów należało stwierdzić jej nieważność.
S. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, to jest art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, a także prawa procesowego, a w szczególności art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 3 i art. 127 § 3 oraz art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zaznaczył, że kwestionowana decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 363/07, stwierdzającego nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] i uchylającego decyzję ją poprzedzającą. S. P. podniósł, że zgodnie z art. 153 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), organ orzekający jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu i wiążące dla niego są wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku co do dalszego postępowania. Skarżący zarzucił, że w sprawie tej orzekał – obecnie jako przewodniczący – członek Kolegium, który w tej samej sprawie brał udział – jako członek sprawozdawca – w wydawaniu decyzji z dnia [...] nr [...] , uchylonej wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. Podniósł, iż powołana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, choć wydana w odniesieniu do art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze oraz w związku z art. 127 § 3 kpa, ma w niniejszej sprawie również zastosowanie w odniesieniu do art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 zdanie drugie. Tak więc, w ocenie skarżącego, z urzędu powinien być wyłączony ze składu orzekającego – w trybie art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 zdanie drugie kpa – członek Kolegium, biorący udział przy wydawaniu decyzji z dnia [...], gdyż jest to okoliczność wywołująca wątpliwość co do bezstronności tego członka Kolegium.
Zdaniem skarżącego, naruszenie prawa, nawet jeśli miało miejsce przy wydawaniu decyzji przez Burmistrza Miasta i Gminy R., nie było wadą na tyle istotną, kwalifikowaną, by uzasadniało to eliminację tej decyzji z obrotu prawnego, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Przywołując cytowany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r., S. P. wskazał, iż zdaniem Sądu motywy zapadłych uprzednio w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wskazują jednoznacznie, że ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) jest obarczona wadą istotną, wyczerpującą jedną z przesłanek z art. 156 § 1 kpa, a w szczególności, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. W ocenie skarżącego, również w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] nie wynika, aby wykazane zostały ponad wszelką wątpliwość wskazane ustawowo cechy unieważnionego rozstrzygnięcia.
S. P. podniósł ponadto, że z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. nie wynika wprost w sposób oczywisty, iż działka oddana nieodpłatnie w tym trybie ma być działką gruntu o powierzchni niezbędnej do korzystania z budynków. W opinii skarżącego, w toku postępowania nie udowodniono, aby obszar ze względu na usytuowanie zabudowań i ukształtowanie terenu był nadmierny dla prawidłowego korzystania z budynków.
Decyzją z dnia[...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] nr [...].
W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] Skarb Państwa przejął na własność gospodarstwo rolne J. i M. P. bez zabudowań stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, pozostawiając im do bezpłatnego użytkowania działkę o powierzchni 0,75 ha. W księdze wieczystej prowadzonej dla gospodarstwa wpisany był wyłącznie J. P. W dniu [...] J. P. darował wynoszący 1/3 części udział w tych zabudowaniach synowi S. P. Dla działki, na której posadowione były zabudowania, prowadzona była księga wieczysta nr [...], obejmująca działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,70 ha, przy czym w tamtym czasie współwłaścicielami nieruchomości objętych księgą wieczystą nr [...] byli również po 1/3 S. F. i F. P. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia [...] nr [...] Skarb Państwa przejął na własność w zamian za zaopatrzenie emerytalne gospodarstwo rolne E. i F. P., pozostawiając im na własność działkę siedliskową o powierzchni 0,57 ha w udziale 1/3 części działki nr [...] i nr [...]oraz działkę [...] o powierzchni 0,30 ha do dożywotniego użytkowania. Przed wydaniem tej decyzji dokonano podziału działki nr [...] (oznaczonej następnie nr [...]) na działki nr [...] i [...] oraz działki nr [...] (oznaczonej następnie [...]) na działki [...] i [...]. Następnie decyzją nr [...] (bez daty) Burmistrz Miasta i Gminy R. nadał nieodpłatnie S. P. na współwłasność w udziale 1/3 części działkę budowlaną (siedliskową) składającą się z działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,60 ha.
Kolegium stwierdziło, iż z powyższego wynika, że w dniu wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy R. decyzji nr [...] działki nr [...] i [...] już nie istniały, albowiem w wyniku wcześniejszego podziału tych nieruchomości powstały działki o numerach [...], [...],[...]i[...], przy czym jedynie działki nr [...] i [...] oznaczone są symbolem B, jako użytki rolne zabudowane. W tej sytuacji nie ma znaczenia podnoszony przez skarżącego fakt, że w księdze wieczystej działki nr [...] i [...] zostały wykreślone dopiero w dniu [...]., albowiem zarówno na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), obowiązującej w czasie podziału działek, jak i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), podział nieruchomości następuje na podstawie ostatecznych decyzji o zatwierdzeniu podziału lub na podstawie orzeczenia sądu. Oznacza to, że wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny, co wynika również z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), zgodnie z którym podstawą oznaczenia nieruchomości są dane rejestru katastru (rejestru gruntów do czasu powstania katastru). Kolegium dodało przy tym, że w przypadku różnic w zapisach ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia nieruchomości decydujące znaczenie mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne; t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.).
Wskazując, iż podstawę materialnoprawną decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) nadającej nieodpłatnie na własność S. P. działki oznaczone nr [...] i nr [...] o powierzchni 1,60 ha w udziale 1/3 części, stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, iż zgodnie z przepisem art. 6 tej ustawy, właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na postawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej.
W ocenie Kolegium, z powyższego przepisu wynika, iż określony w nim obowiązek organu przeniesienia własności dotyczy nie całej działki siedliskowej, ale jedynie tej części działki, która jest niezbędna do korzystania z budynków. Na poparcie tego stanowiska przywołano orzecznictwo sądowe (wyroki NSA z dnia 8 grudnia 1990 r., II SA 593/90, ONSA 1991/1/8; z dnia 30 listopada 1990 r., II SA 697/90, ONSA 1991/1/6 oraz z dnia 8 listopada 1990 r., II SA 639/90, ONSA 1991/1/2) i podkreślono, że nieodpłatne przeniesienie prawa własności jest wyjątkiem od zasady odpłatnego przekazywania własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek, zatem wykładnia omawianego przepisu musi być ścisła.
Zaznaczając, iż decyzją z dnia [...] Skarb Państwa przejął na własność w zamian za zaopatrzenie emerytalne gospodarstwo rolne E. i F. P., pozostawiając im na własność działkę siedliskową o powierzchni 0,57 ha w udziale 1/3 części działki nr [...] i nr[...], na których posadowione są budynki, organ stwierdził, że spośród działek powstałych po podziale działek [...] i [...] jedynie działki [...] i [...] oznaczone są jako użytki rolne zabudowane. Zdaniem Kolegium oznacza to, że opisany podział nieruchomości wyznaczył powierzchnię gruntu niezbędnego do korzystania z budynków, która to powierzchnia związana jest wyłącznie z powierzchnią działek [...] i [...].
Wskazując na powyższe organ wywiódł, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) została wydana z naruszeniem art. 6 ustawy z dnia [...]. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Kolegium stwierdziło przy tym, że wprawdzie błąd w oznaczeniu numeracji działek (wskazanie nieistniejących działek [...] i [...]) sam w sobie nie ma istotnego znaczenia, to jednak taka treść decyzji w istocie oznacza, że nieodpłatnym nadaniem objęte zostały nie tylko działki [...] i [...], lecz również [...] i [...] , które nie są niezbędne do korzystania z budynków (nie są użytkami rolnymi zabudowanymi).
Zdaniem Kolegium, naruszenie to ma charakter rażący, ponieważ treść decyzji pozostaje w bezspornej sprzeczności z art. 6 powołanej ustawy, przy czym stwierdzeniu rażącego charakteru naruszenia prawa nie stoi na przeszkodzie, iż przepis art. 6 musi podlegać wykładni ścisłej. Jak bowiem wskazuje się w literaturze postępowania administracyjnego, fakt istnienia możliwości różnej interpretacji przepisów prawa nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności decyzji, jednakże może to nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy organ wydający decyzję przekroczył granice wykładni prawa, to znaczy dokonana przez niego wykładnia jest oczywiście sprzeczna z danym przepisem prawnym (E.Śladkowska, Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Samorząd Terytorialny 2006 nr 11, s.59).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że konsekwencją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) jest sytuacja nieakceptowalna z punktu widzenia pożądanego celu, jaki miało przynieść zastosowanie art. 6 powołanej ustawy, to jest doprowadzenia do zgodności i jedności udziałów w gruncie i w budynkach. Decyzja ta bowiem różnicuje wysokość takich samych udziałów w budynkach z udziałami w gruncie, co pozostaje w kolizji z art. 196 § 1 kc. Jeżeli zatem udział małżeństwa P. w wysokości 1/3 obejmuje 1/3 prawa własności działek nr [...] i [...] wraz z udziałem w budynkach na nich posadowionych, to taki sam udział innego współwłaściciela budynków nie może być inny, jak również nie może być związany z innymi działkami.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania decyzji z dnia [...] nr [...] z naruszeniem art. 24 § 3 kpa, Kolegium stwierdziło, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, nie wymienione w art. 24 § 1 kpa, które mogły wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika.
Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wywiodło, że z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przedmiotowa decyzja nie może być utrzymana w obrocie prawnym i należało stwierdzić jej nieważność.
Na powyższą decyzję S. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący decyzji tej zarzucił naruszenie: prawa materialnego – art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, które miało wpływ na wynik sprawy; a także zasad prawa procesowego – w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 3 oraz art. 127 § 3, art. 77 § 1 i art. 107 § 2 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]., a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrywało przedmiotową sprawę już po raz czwarty, w tym drugi raz w trybie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa. Wskazano przy tym, że uprzednio sprawę rozpatrywał również Wojewoda decyzją z dnia [...] oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...]. Skarżący podkreślając, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w swej decyzji kolejny raz stwierdziło, że decyzja będąca przedmiotem postępowania wydana została z rażącym naruszeniem prawa – art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, wywodził, że organ – z naruszeniem art. 153 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – pomimo wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia 25 października 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie zastosował się do nich, nie przeprowadził żadnego postępowania, a jedynie powtórzył co do zasady swą poprzednią argumentację. Na jej rozszerzenie Kolegium przywołało jedynie dodatkową argumentację prawną, wynikającą z art. 196 § 1 kc, poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa, które – zdaniem skarżącego – nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie dotyczy ona kwestionowania decyzji odmawiającej nieodpłatnego nadania działek, lecz stwierdzenia nieważności decyzji, która nieodpłatnie tę własność nadała. W opinii skarżącego, z art. 6 powołanej ustawy nie wynika wprost w sposób oczywisty, że działka oddana nieodpłatnie w tym trybie ma być działką gruntu o powierzchni niezbędnej do korzystania z budynków. Z powołanego przez Samorządowe Kolegium w decyzji z dnia[...] wyroku NSA z dnia 8 grudnia 1990 r., II SA 593/90 (ONSA 1991/1/8) nie wynika, że zamiarem ustawodawcy było, aby działka oddana w trybie art. 6 powołanej ustawy miała być działką gruntu niezbędną do korzystania z budynków. Dopiero w drodze wykładni niejednoznacznego przepisu art. 6 powołanej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku wypowiedział się, jednakże w innym stanie faktycznym, że art. 6 tej ustawy nakłada na właściwy organ obowiązek przeniesienia własności nie całej działki siedliskowej, ale tylko takiej części działki, która jest niezbędna do korzystania z budynków. Z tego orzeczenia nie wynika nic innego ponad to, że – zdaniem NSA – osoba ubiegająca się o nieodpłatne nadanie działki gruntu po podziale i wydzieleniu siedliska nie może żądać nadania jej działek wchodzących w skład działki przed podziałem. Skarżący zaznaczył, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest jednak kwestionowanie decyzji odmawiającej nieodpłatnego nadania działek oznaczonych numerami [...] i [...], powstałych oprócz działek nr [...] i[...], po podziale działek [...] i [...] o powierzchni 1,63 ha, a konieczność udowodnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czego zgodnie z art. 80 kpa nie uczyniono, że decyzja nadająca w ramach uznania administracyjnego nieodpłatnie własność działek [...] i [...] o powierzchni 1,60 ha wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Polemizując z podjętym rozstrzygnięciem skarżący wywodził, że Burmistrz wydając decyzję, której nieważność stwierdziło Kolegium, nie przekroczył granic wykładni art. 6 powołanej ustawy, bowiem dokonana przez niego wykładnia nie jest oczywiście sprzeczna z tym przepisem prawa, w związku z czym nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Skarżący podkreślił ponadto, że udziały w działce siedliskowej od początku były równe, bo działki nr [...] i [...] o powierzchni 0,57 ha powstałe po podziale działek [...] i[...], wchodzą faktycznie i prawnie w skład tych działek podzielonych, a różnica polega na tym, że wskutek decyzji, będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności, skarżącemu przyznano prawo do udziału w działkach [...] i [...], natomiast małżonkom P. takiego prawa nie przyznano.
S. P. podniósł, że w art. 6 cytowanej ustawy ustawodawca nie określił, jakimi kryteriami ma się kierować organ stosując ten przepis, a jedyną przesłanką pozytywną wskazaną przez ustawodawcę jest, aby była to działka, na której budynki zostały wzniesione oraz aby prawnie i geodezyjnie wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Ustawodawca nie określił więc normy obszarowej, ani klas gruntu, jak również nie udzielił organowi innych szczegółowych wskazówek, jak to uczynił przy służebności gruntowej, związanej z własnością wyłączonej nieruchomości – jedynie ona miała być ustanowiona w zakresie niezbędnym do korzystania z tej nieruchomości. Wskazując, iż granice uznania administracyjnego ustawodawca wskazał dopiero w art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), skarżący uznał za bezpodstawny zarzut wydania przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślając, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. zawiera wiążącą w niniejszej sprawie ocenę prawną, skarżący podniósł, że z wyrażonej w tym wyroku opinii Sądu wynika, iż motywy zapadłych w sprawie uprzednich decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wskazywały jednoznacznie, że ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) jest obarczona wadą istotną, wyczerpującą jedną z przesłanek z art. 156 § 1 kpa, w szczególności, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu skarżonych decyzji nie sposób dopatrzeć się wykazania ponad wszelką wątpliwość wskazanych ustawowo cech unieważnionego rozstrzygnięcia.
W opinii skarżącego, z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr[...], stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty), nie wynika, aby wykazane zostały ponad wszelką wątpliwość wskazane ustawowo cechy unieważnionego rozstrzygnięcia. S. P. podkreślił, że rozpoznając sprawę po wyeliminowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uprzednio podjętych decyzji z obrotu prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło argumenty tożsame z podnoszonymi przez ten organ przed wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r.
Skarżący zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]., poza naruszeniem w szczególności konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa, zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, zasady trwałości decyzji administracyjnej, narusza również inne zasady prawa, w tym zasadę ochrony praw nabytych, zasadę domniemania wiary ksiąg wieczystych oraz zasady współżycia społecznego. Skarżący wywodził, iż naprawianie błędów organu I instancji, jeżeli nawet przy wydawaniu decyzji w[...]. dopuścił się on naruszenia prawa, nie może uzasadniać uznania, że naruszenie to jest na tyle rażące, że usprawiedliwione jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji kosztem obywatela, który przez 16 lat w dobrej wierze opłacał należne podatki, ponosił nakłady na nieruchomość, a obecnie narażony jest na szkodę, do której naprawienia będzie zobowiązany w istocie ten sam organ.
S. P. wskazał, iż wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił, że w sprawie w I instancji jako Przewodniczący orzekał członek Kolegium, który w tej samej sprawie brał już udział jako członek sprawozdawca w wydawaniu decyzji z dnia [...]. Nr [...], uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 363/07. Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, skarżący wywodził, iż w niniejszej sprawie oczywistym jest, że z urzędu powinien być wyłączony ze składu orzekającego – w trybie art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 zdanie drugie kpa – członek Kolegium biorący udział przy wydawaniu decyzji z dnia [...], gdyż jest to okoliczność wywołująca wątpliwość co do bezstronności tegoż członka Kolegium. S. P. zaznaczył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano jedynie, iż zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż – zdaniem Kolegium – "w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, nie wymienione w art. 24 § 1 kpa, które mogły wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika". Skarżący podkreślił, że pogląd ten nie został w żaden sposób uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności rozważyć trzeba, czy skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydający zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr SKO [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] był właściwy.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
W myśl § 3 art. 24 kpa, bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Stosownie do art. 27 § 1 kpa, członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu.
Przepis art. 127 § 3 kpa stanowi, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa (wyrok NSA z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 442/06 - LEX nr 325269). Artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu (uchwała NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 - ONSAiWSA 2007/3/61; podobnie np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 3217/02 - LEX nr 235157). Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji administracyjnej w I instancji podlega na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa wyłączeniu od udziału w składzie orzekającym tego kolegium rozpoznającym sprawę w wyniku złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06 - LEX nr 235133).
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) toczyło się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. od[...]. (wniosek Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia[...]. skierowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji wpłynął do Kolegium w dniu [...]).
W toku tego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję z dnia [...] nr[...], a następnie – w wyniku złożenia przez skarżącego S. P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – decyzję z dnia [...] nr [...].
Wyrokiem z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 363/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]nr [...] i uchylił poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...].
W motywach tego wyroku wskazano, iż dwoje tych samych członków Kolegium brało udział w wydawaniu obu decyzji. Przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności uchwałę NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, podkreślono, iż nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle identyfikuje się przy jego ponownej ocenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wywodził ponadto, że w uzasadnieniu skarżonych decyzji nie sposób dopatrzeć się wykazania ponad wszelką wątpliwość wskazanych ustawowo cech unieważnionego rozstrzygnięcia.
Rozpatrując przedmiotową sprawę po wyeliminowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z obrotu prawnego decyzji z dnia[...] . nr [...] oraz z dnia[...] . nr[...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję z dnia[...] nr[...], a następnie – w wyniku złożenia przez skarżącego S. P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – zaskarżoną decyzję z dnia [...]. Nr[...].
W składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydającym zaskarżoną decyzję z dnia[...]. nr [...] uczestniczyła osoba, która była w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydającym decyzję z dnia [...] . nr [...]i z dnia[...]. nr [...] (D. S.) oraz osoba, która była w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydającym decyzję z dnia[...]. nr [...](A. K.), a w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydającym poprzedzającą zaskarżone orzeczenie decyzję z dnia [...]nr [...] uczestniczyła osoba, która była w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydającym decyzję z dnia [...] nr [...] (A. K.).
W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi co prawda sytuacja objęta unormowaniem zawartym w art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa, gdyż decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...]oraz z dnia [...]. nr [...] nie były w stosunku do zaskarżonej decyzji z dnia [...] nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia[...]. nr [...] decyzjami wydanymi w niższej instancji, niemniej jednak – podobnie jak w sytuacji, gdy dany pracownik organu administracji publicznej brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji – osoba, która uczestniczyła w wydaniu decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny – niewątpliwie może identyfikować się z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem przy jego ponownej ocenie. W odniesieniu do takiej sytuacji zachowują zatem swą aktualność wszystkie argumenty, które przemawiały za uznaniem, iż art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 kpa ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa.
Mając na uwadze, że – jak już wyżej zaznaczono – w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi co prawda sytuacja objęta unormowaniem zawartym w art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa, gdyż decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] oraz z dnia [...] nie były w stosunku do zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej decyzjami wydanymi w niższej instancji, podzielić należy stanowisko skarżącego, że w takiej sytuacji z urzędu powinien być wyłączony ze składu orzekającego – w trybie art. 24 § 3 w związku z art. 27 § 1 zdanie drugie kpa – członek Kolegium biorący udział przy wydawaniu decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny.
Nie jest zatem prawidłowe stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż zarzut dotyczący wydania decyzji z dnia [...] nr [...] z naruszeniem art. 24 § 3 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności, nie wymienione w art. 24 § 1 kpa, które mogły wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Okolicznością mogącą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika organu administracji publicznej jest niewątpliwie fakt udziału tego pracownika w wydaniu aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) wyeliminowanego następnie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny, bowiem – jak już wyżej podkreślano – osoba taka może identyfikować się z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem przy jego ponownej ocenie, co w sposób oczywisty może mieć wpływ na podejmowane rozstrzygnięcie.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż – wbrew wskazaniom zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 363/07 – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ponownie rozpoznając sprawę nie rozważyło należycie, czy ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. nr [...] (bez daty) narusza prawo w stopniu, który wymaga jej eliminacji z obrotu prawnego w trybie ekstraordynaryjnym i nie przeprowadziło w tym zakresie szczegółowego postępowania, poprzestając w istocie na tych samych ustaleniach i rozważaniach, jakie poczyniło przy wydawaniu decyzji z dnia[...]. nr [...] oraz z dnia [...] nr [...]. Tak więc zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca – podobnie jak decyzje wydane uprzednio – również zostały wydane z naruszeniem art. 7, art., 77 i art. 107 § 2 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można przy tym wykluczyć, że było to spowodowane faktem, iż rozpatrując sprawę po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekało z udziałem osób uczestniczących w podejmowaniu decyzji z dnia [...] i z dnia[...]. Zauważyć przy tym wypada, że w motywach decyzji z dnia [...]. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia[...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie wspomniało o uprzednio podjętych decyzjach z dnia[...] . nr [...]i z dnia[...]. nr [...] oraz eliminującym je z obrotu prawnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] . sygn. akt [...].
Z uwagi na fakt, iż stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, a ponadto, że zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, art., 77 i art. 107 § 2 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło