II SA/Wr 384/25

WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-13

Skład orzekający: Halina Filipowicz - Kremis, Wojciech Śnieżyński, Dominik Dymitruk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podział nieruchomości w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z istniejącego budynku mieszkalnego, niezależnie od ustaleń planu miejscowego, jest możliwy na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli nieruchomość dzielona jako całość zapewnia już możliwość korzystania z budynku?
Ratio decidendi
Podział nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy tylko wtedy, gdy wydzielenie działki budowlanej jest konieczne do prawidłowego korzystania z istniejącego budynku mieszkalnego, a nie tylko wygodne lub opłacalne. Sama możliwość korzystania z budynku na dotychczasowej działce, zgodna z planem miejscowym, wyklucza zastosowanie tego przepisu jako wyjątku od reguły zgodności podziału z planem.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o podział działki nr [...] w celu wydzielenia dwóch działek budowlanych dla dwóch istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, powołując się na art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji odmówiły zatwierdzenia podziału, uznając, że nie zachodzi "niezbędność" wydzielenia działek, gdyż dotychczasowa nieruchomość umożliwia korzystanie z budynków i jest zgodna z planem miejscowym. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym zasady równego traktowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Asesor WSA Dominik Dymitruk, Protokolant: starszy referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. P. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 marca 2025 r. nr SKO 4112.10.2025 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości gruntowej oddala skargę w całości. Wnioskiem z 21.11.2024 r. M. i P. P. (dalej: skarżący, strony lub wnioskodawcy) wystąpili do Burmistrza Miasta O. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) o podział działki nr [...] AM-[...] położonej w O. obr. R., wskazując, że celem podziału ma być wydzielenie działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego w myśl art. 95 pkt 7 ustawa z 21.08.1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) - dalej: u.g.n. Wezwaniem z 05.12.2024 r. Burmistrz zobowiązał wnioskodawców do uzupełnienia podania poprzez przedłożenie pozwolenia na budowę wybudowanych na działce budynków nr [...] i [...]. Przy piśmie z 17.12.2024 r. wnioskodawcy przedłożyli kopie dwóch decyzji Starosty O. z 28.07.2023 r. (nr 1-236/2023 i 1-237/2023) w sprawie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Jednocześnie wyjaśnili, że obecnie działka nr [...] jest zabudowana dwoma budynkami w zabudowie bliźniaczej, które zostały wzniesione na podstawie dwóch odrębnych decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej. Decyzje o pozwoleniu na budowę zostały wydane zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...] w O. (uchwała [...] z [...]-02-2019 r.). Z przepisu § 11 planu miejscowego wynika, że działka posiada oznaczenie [...].MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Do każdego wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę złożono osobną dokumentację architektoniczo-budowlaną oraz osobne zagospodarowanie terenu poszczególnych części działki. Budynki zostały zinwentaryzowane i ujawnione w ewidencji gruntów i budynków pod nr [...] i [...]. Dalej wyjaśniono, że wniosek o zatwierdzenie podziału działki nr [...] - w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. - ma na celu wydzielenie dwóch działek budowlanych, których wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tych działkach. Wnioskodawcy wskazali przy tym, że wnioskują o wydzielenie działki budowlanej zgodnie z art. 4 pkt 3a u.g.n. Kształt nowowydzielanych działek jest zbliżony do prostokąta a ich powierzchnia jest wystarczająca do obsługi zlokalizowanego na nich budynku mieszkalnego. Każda działka ma zapewniony bezpośredni dostęp do drogi publicznej jaką jest działka nr [...] AM [...] - ul. [...]. Budynki są wyposażone w odrębne przyłącza mediów (przyłącza elektryczne, wodne i kanalizacyjne), a ich lokalizacja na działce pozwala na wyodrębnienie samodzielnych działek bez naruszenia obowiązujących norm technicznych i prawnych. W świetle powyższego stanowiska, zdaniem stron, należało przyjąć, że od rozpoczęcia procesu zabudowy działki nr [...], ich intencją było umożliwienie przyszłego niezależnego funkcjonowania dwóch budynków mieszkalnych na osobnych działkach zabudowanych, jak również możliwość dowolnego dysponowania nimi jako własnością, w tym niezależną od siebie sprzedażą. W ich opinii zostały spełnione wszystkie wymogi aby nowowydzielone działki były zgodne z warunkami, jakie narzuciła definicja działki budowlanej. Ponadto powołując się na treść art. 92 i art. 93 ust. 3b u.g.n., strony wskazały na brak przeszkód w pozytywnym rozpoznaniu wniosku, w tym uznały, że taką przeszkodą nie jest konieczność wykonania podziału działki po ścianie budynku. Wskazali, że każdy z budynków stanowi samodzielną konstrukcję i posiada osobne ściany nośne usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu aż do przekrycia dachu, co wyraźnie dzieli te budynki na dwie odrębnie wykorzystywane części. Pismem z 15.01.2025 r. Burmistrz poinformował strony, że nie jest możliwe zatwierdzenie wnioskowanego podziału na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n. Jednocześnie pouczył, że możliwość takiego podziału może być rozważona na podstawie art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n. Organ I instancji poinformował skarżących, że w takim wypadku istnieje możliwość korekty wniosku oraz jego uzupełnienia o wymienione dokumenty. W odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawcy wskazali, że stanowisko w nim zawarte nie znajduje podstawy prawnej w przepisach postępowania administracyjnego i ma na celu opóźnienie rozpoznania sprawy wszczętej ich wnioskiem. Zauważyli, że oczekiwanie organu na modyfikacje złożonego wniosku na podział w trybie art. 93 pkt 1 i 2 u.g.n. jest absurdalne, ponieważ jest wiadomym, że taki podział nie jest zgodny z MPZP. Podkreślili, że wnioskowany przez nich podział ma na celu umożliwienie przyszłego niezależnego funkcjonowania dwóch budynków jednorodzinnych, wybudowanych już na działce, jak również możliwość dowolnego dysponowania nimi jako własnością w znaczeniu art. 140 k.c. Wskazali, że ich intencją jest swobodne korzystanie i rozporządzanie rzeczami, czyli posiadanymi dwoma budynkami wybudowanymi na działce nr [...]. Ponadto zauważyli, że przepis art. 95 pkt 7 u.g.n. umożliwia (czyt. dosłownie: ustawa nie zabrania), niezależnie od ustaleń planu miejscowego, podział nieruchomości w celu wydzielenia samodzielnej działki niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Nadto powołując się na liczne przykłady zatwierdzonych podziałów działek w najbliższym otoczeniu działki nr [...], które są objęte tym samym MPZP (uchwała Nr [...]), zdaniem stron, braku ewentualnej możliwości podziału ich działki może świadczyć o nierównym traktowania wnioskodawców wobec art. 32 Konstytucji RP. Decyzją z 31.01.2025 r. (nr GR.6831.27.2024) organ I instancji odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił argumenty stające za takim stanowiskiem. Powołał się na analizę wniosku podziałowego, która nie wykazała, że w sprawie wystąpiły przesłanki ustawowe pozwalające na podział nieruchomości w trybie przepisów art. 95 pkt 7 u.o.g. Przedmiotowa nieruchomość jest już bowiem działką budowlaną przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, która zapewnia konieczną obsługę dla posadowionych na niej budynków mieszkalnych. Jednocześnie organ wskazał, że opisana wyżej nieruchomość położona jest na terenie objętym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta O. z [...].02.2019 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...] w O., który przewiduje dla tego terenu przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Organ I instancji zwrócił przy tym uwagę, że informował przed wydaniem decyzji o braku spełnienia ustawowych przesłanek podziału w trybie art 95 pkt 7 u..g.n. oraz konieczności zmodyfikowania złożonego wniosku. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem wydania orzeczenia zatwierdzającego wnioskowany podział nieruchomości. Zarzucili organowi I instancji naruszenie przepisów: 1) art. 81a § 1 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na ich niekorzyść; 2) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych co do treści normy prawnej na ich niekorzyść; 3) art. 95 pkt 7 u.g.n., poprzez błędną jego wykładnię; 4) art. 140 k.c., poprzez wydanie niekorzystnej decyzji skutkującej ograniczeniem uprawnień do posiadania, korzystania i rozporządzania, będących fundamentami prawa własności; 5) art. 32 Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie strony wnioskującej wobec innych wnioskodawców, którym organ wydał korzystną decyzję w oparciu o tą samą podstawę prawną, w identycznym stanie faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu odwołania jego autorzy podnieśli że budynki posadowione na nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...] zostały wzniesione na podstawie dwóch odrębnych decyzji o pozwoleniu na budowę oraz odrębnej dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Każdy z nich wyposażony jest w przyłącza mediów, co potwierdza, że intencją i potrzebą skarżących było umożliwienie przyszłego niezależnego funkcjonowania dwóch osobnych budynków mieszkalnych na dwóch osobnych działkach budowlanych, a także możliwość dowolnego dysponowania nieruchomością i niezależną ich sprzedażą. W ocenie odwołujących, użyte przez ustawodawcę w art. 95 pkt 7 u.g.n. sformułowanie: działki budowlanej "niezbędnej" do korzystania z budynku mieszkalnego nie powinno być interpretowane - jak przyjął to organ I instancji - jako "wystarczającej", czy "koniecznej". Strony zarzuciły, że Burmistrz przyjął jedynie literalną wykładnię przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n., zupełnie pomijając wykładnię celowościową tych przepisów. Stwierdzili bowiem, że przepisy te mają na celu "dokonywanie podziałów umożliwiających korzystanie z budynku mieszkalnego". Odwołujący się podkreślili, że prawo własności ma charakter bezwzględny, co oznacza, że prawnie określone uprawnienia przysługują wyłącznie właścicielowi. Cytując katalog uprawnień właścicielskich przewidzianych w przepisach art. 140 k.c., podkreślili, że organ I instancji w sposób jednoznaczny, uznaniowy i nieuzasadniony dokonał istotnego i trwałego ograniczenia prawa do rozporządzenia rzeczami, stanowiącymi ich własność. Ponadto odwołujący zarzucili organowi I instancji nierówne traktowanie podmiotów wnioskujących o podział nieruchomości, co stanowi naruszenie przepisów art. 32 Konstytucji RP. Decyzją z 13.03.2025 r., nr SKO 4112.10.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości, stwierdzając, że w rozpatrywanym przypadku nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, które pozwalałyby na zatwierdzenie podziału w wyjątkowym trybie przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n. Projektowany podział nie spełnia bowiem warunku "niezbędności", w znaczeniu "konieczności" wydzielenia działki budowlanej do korzystania z posadowionych na nim budynków mieszkalnych. Dotychczasowe przeznaczenie i sposób zagospodarowania nieruchomości będącej przedmiotem podziału umożliwia bowiem właścicielom budynków mieszkalnych korzystanie z nich, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tymi budynkami, bez dokonania wnioskowanego podziału. Zasadą jest bowiem dokonywanie podziałów nieruchomości zgodnie z zasadami przewidzianymi w planie zagospodarowania przestrzennego. Mapa z projektem podziału nieruchomości wskazuje, że powierzchnia i kształt nieruchomości w granicach działki gruntu nr [...] umożliwia prawidłowe i racjonalne korzystanie z posadowionych na niej budynków mieszkalnych. Zastosowanie przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n. nie może służyć obejściu zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i uniknięciu ograniczeń w zabudowie przewidzianych na danym terenie przez plan miejscowy. Wobec powyższego organ I instancji nie miał prawnej możliwości zatwierdzenia wnioskowanego podziału nieruchomości w granicach działki w trybie przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu SKO zwróciło uwagę, że interpretacja przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n. przedstawiona przez skarżących jest błędna. Są to bowiem przepisy o charakterze przepisów szczególnych, które mogą być stosowane wyłącznie w wyjątkowych, ściśle określonych przez ustawodawcę sytuacjach. Ponadto trzeba mieć na względzie, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przyznając, że kształtowanie wykonywania prawa własności, będące de facto ograniczaniem wykonywania tego prawa, nie może nosić znamion dowolności. Musi być uzasadnione i mieścić się w granicach obowiązującego porządku prawnego. Ograniczenie w korzystaniu z własności nieruchomości może wynikać z ochrony innych wartości wysoko cenionych, określnych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. Poza tym należy wziąć pod uwagę i to, że obowiązek uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa własności nie dotyczy jedynie prawa własności inwestora, ale również prawa własności innych podmiotów, w tym właścicieli nieruchomości położonych w pobliżu nieruchomości inwestora. Ponadto, zasada uzasadnionych oczekiwań nie może być rozumiana jako bezwzględna konieczność wydawania rozstrzygnięć powielających poprzednie rozstrzygnięcia, ponieważ mogłoby to prowadzić do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. Nie może więc pozostawać w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego i być przeciwstawiana obowiązującym przepisom. Postępowanie organu administracji pozostające w sprzeczności z przepisami prawa nie może prowadzić do powstania oczekiwań, których charakter byłby uzasadniony. Powoływanie się przez skarżących na zatwierdzenie przez Burmistrza podziałów w trybie przepisów art. 95 pkt 7 u.g.n. w innych sprawach po pierwsze nie może być oceniane w tym postępowaniu, a po drugie organy administracji publicznej są przede wszystkim zobowiązane do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Nie mogą zatem niejako "powielać" rozstrzygnięć niezgodnych z prawem. Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły skargę od powyższego rozstrzygnięcia Kolegium, zarzucając organowi: I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 95 pkt 7 i art. 4 pkt 3a u.g.n., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w postępowaniu o podział nieruchomości w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. przedmiotem oceny organu jest nieruchomość dzielona a nie działka z niej wydzielana zabudowana budynkiem mieszkalnym; II) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 9 i art. 10 § 1 w zw. z art. 79a § 1 i 2 k.p.a., poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie poinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a także poprzez nie wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów; 2) art. 7 i art. 7a w zw. z art. 81a § 1 art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony oraz rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony, a także poprzez brak przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, a także poprzez naruszenie zasady równego traktowania i odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien stwierdzić zaistnienie przedstawionych wyżej naruszeń prawa przez organ pierwszej instancji i w konsekwencji tego uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi pełnomocnik skarżących wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu w oparciu o powołane orzecznictwo sądów administracyjnych (w tym wyrok WSA we Wrocławiu z 30.11.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 233/23), pełnomocnik wywiódł, że w postępowaniu o podział nieruchomości w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. przedmiotem oceny organu nie jest nieruchomość dzielona lecz działka z niej wydzielana zabudowana budynkiem mieszkalnym. Pogląd, że nieruchomość dzielona, jako całość, zapewnia możliwość korzystania budynku posadowionego na tym gruncie, wskazywany jako przeszkoda podziału, autor skargi uznał za ograniczający w sposób niedopuszczalny prawa właściciela a nadto za niezgodny z gramatyczną treścią przepisu i celem któremu służy. Wskazał, że analiza przesłanki niezbędności wydzielania działek budowlanych dla istniejących już na dzielonej działce budynków mieszkalnych, powinna być dokonywana z perspektywy parametrów wymienionych w art. 4 pkt 3a u.g.n. decydujących o tym, że wydzielane działki gruntu (a nie cała dzielona nieruchomość) spełniają kryteria przynależne działce budowlanej, czego organu obu instancji, zdaniem pełnomocnika skarżących, nie dokonały. Zdaniem pełnomocnika skarżących, Kolegium oparło odmowę podziału działki wyłącznie na zwięzłej analizie przesłanek podziału z perspektywy nieruchomości poddawanej podziałowi a nie jak to wynika z wykładni art. 95 pkt 7 w zw. z art. 4 pkt 3a u.g.n. - z perspektywy projektowych do wydzielania działek. Jak podkreślił pełnomocnik, nie ma powodów, by ograniczać zagwarantowane Konstytucją uprawnienia właściciela nieruchomości, do których należy też prawo do podziału nieruchomości. Zdaniem autora skargi, również analiza przesłanki "niezbędność" wydzielanej jednej działki budowlanej dla istniejącego na tej dzielonej nieruchomości budynku mieszkalnego winna być dokonywana z perspektywy parametrów wymienionych w art 4 pkt 3a u.g.n. W konsekwencji przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza została dokonana z pominięciem przepisów określających minimalne parametry, które powinna zachować działka budowlana. W dalszej kolejności pełnomocnik wskazał, że z treści pism organu I instancji wynikało, że wniosek wymaga złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów oraz, że organ powziął wątpliwości co do możliwości podziału na podstawie wskazanej podstawy prawnej. Jak zaznacza pełnomocnik, organ nie skonkretyzował, jakich, w związku ze zgłoszonymi wątpliwościami, wyjaśnień i dokumentów oczekuje od skarżących (poza decyzjami o pozwoleniu na budowę) oraz jakie warunki musiałyby spełniać proponowane do wydzielenia działki aby realizowały cel podziału wskazany w art. 95 pkt 7 u.g.n. Organ ogranicza się tylko do stwierdzenia, że podział jest niemożliwy do zrealizowania na podstawie wskazanej podstawy prawnej. W piśmie brak wyjaśnienia jakie kryteria według organu umożliwiałyby zrealizowanie wnioskowanego podziału. Ponadto nie wyznaczył terminu w którym strona mogłaby przedłożyć nowe dowody. Nie wyznaczając wskazanego terminu organ w istocie pozbawił skarżących możliwości spełnienia przesłanek umożliwiających podział we wnioskowanym trybie. Naruszenie przepisów prawa materialnego doprowadziło do braku przeprowadzenia przez organ należytej i pełnej analizy obiektywnych kryteriów według których powinno się oceniać, czy wydzielane działki spełniają parametry działki budowanej pozwalające na prawidłowe i racjonale korzystanie z budynku mieszkalnego. Podniesiono, że SKO nie odniosło się w decyzji do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu odwołania naruszenia zasady równego traktowania i odstąpieni od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, na co skarżący zwracali, nie tylko w odwołaniu, ale również na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że przesłanki z art. 95 pkt 7 u.g.n. jako wyjątek od generalnej reguły zgodności podziału nieruchomości z mpzp, powinny być interpretowane w sposób ścisły. Przepis znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy brak dokonania podziału uniemożliwia prawidłowe korzystanie z budynku mieszkalnego, podział więc taki będzie konieczny. Zdaniem SKO pogląd, że przedmiotem oceny nie powinna być działka dzielone ale działki z niej wydzielone, jest nielogiczny. Jednocześnie Kolegium wskazało, że przywołany przez pełnomocnika skarżących wyrok WSA we Wrocławiu z 30.11.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 233/23, mający poprzeć stawianą przez niego tezę, jest nieprawomocny, a środek zaskarżenia od niego nie został jeszcze rozpoznany. Powołanie się na inne podziały nie może zaś prowadzić na wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Organ podkreślił, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym i przepisy prawne określają sposób wykonywania prawa własności. SKO powołało się na oświadczenie skarżących, że od rozpoczęcia budowy ich intencją było umożliwienie w przyszłości niezależnego funkcjonowania dwóch budynków mieszkalnych, co zdaniem organu, odczytywać należy w kontekście próby uniknięcia ograniczeń wynikających z mpzp. Zdaniem organu skarżący zostali wyraźnie poinformowani o warunkach zatwierdzenia podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. i zasadach na jakich wnioskowany podział może zostać przeprowadzony, co wynika z pisma z 05.12.2024 r. Kolegium wskazało, że wyjaśnienie jakie kryteria umożliwiałyby zrealizowanie wnioskowanego podziału wykracza poza obowiązki organu, bowiem oznaczałoby to obowiązek organu do wykonania opracowania i konkretnej propozycji podziału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Sąd w pełni podziela ustalenia i oceny SKO we Wrocławiu wyrażone w zaskarżonej decyzji, poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, jak też wyrażone w niej stanowisko prawne. Stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organy i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 95 pkt 7 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145) – dalej: u.g.n., jak twierdzą skarżący, czy też podstaw takich brak, jak przyjmują orzekające w tej sprawie organy administracji. Stosownie do treści art. 95 ust. 7 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. W orzecznictwie sądowym, które zapadło na gruncie stosowania powyższego przepisu wskazuje się, że uregulowany w nim przypadek dopuszcza dokonanie podziału nieruchomości pod warunkiem spełnienia celu, którym jest nim wydzielenie działki budowlanej "niezbędnej" do korzystania z budynku mieszkalnego. Omawiany przepis służy utworzeniu dla już istniejącego budynku mieszkalnego działki gruntu o takich parametrach, które będą zgodne z wymaganiami, jakie winny być spełnione, jeśliby budynek ten był obecnie budowany. Celem więc wydzielenia owej działki jest powstanie działki budowlanej w rozumieniu art. 4 ust. 3a u.g.n., której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej, umożliwiają prawidłowe, bezkonfliktowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń na niej położonych. Przepis art. 95 pkt 7 u.g.n. należy zatem interpretować mając na uwadze ustawową definicję działki budowlanej zawartą w art. 4 pkt 3a u.g.n. (wyrok NSA z 17.11.2023 r., sygn. akt I OSK 1607/22). Przyjmuje się również w orzecznictwie, że w postępowaniu o zatwierdzenie podziału, dokonywanego w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. przedmiotem oceny organu nie jest nieruchomość dzielona, lecz działka z niej wydzielana zabudowana budynkiem mieszkalnym. Wydzielenie działki budowlanej w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. musi być niezbędne do korzystania z budynku mieszkalnego. Niezbędność taka zachodzi zaś wtedy, gdy do korzystania z budynku mieszkalnego wydzielenie działki budowlanej jest konieczne (zob. wyrok NSA z 16.10.2013 r., sygn. akt I OSK 1027/12). Także w piśmiennictwie podkreśla się, że w przypadku podziału nieruchomości w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. przedmiotem oceny jest dopuszczalność wydzielenia dla istniejącego budynku mieszkalnego działki, która musi spełnić kryteria określone w art. 4 pkt 3a u.g.n. Podział ten nie może jednak skutkować – co istotne – pozbawieniem reszty wydzielanej nieruchomości walorów użytkowych wynikających z przepisów obowiązującego prawa. Działka gruntu wydzielana jako reszta pozostającego obszaru nieruchomości nie może bowiem posiadać takiej konfiguracji przestrzenno–obszarowej, która byłaby sprzeczna z powszechnie obowiązującym prawem. Decyzja o zatwierdzeniu podziału na podstawie art. 95 u.g.n. nie może wywoływać skutku sprzecznego z prawem, ponieważ w takim przypadku byłaby dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Taki skutek decyzji administracyjnej oznaczałby, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (zob. M. Wolanin, Komentarz, [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2021, s. 443). Kolejnym elementem konstrukcji art. 95 pkt 7 u.g.n. jest pojęcie "niezbędności" do korzystania z budynku mieszkalnego. Zdaniem A. Nikiforów, nie można stracić z pola widzenia, że z uwagi na wyjątkowość regulacji art. 95 u.g.n. przypadek, o którym mowa w art. 95 pkt 7 u.g.n., nie dotyczy wydzielenia jakiejkolwiek działki zabudowanej, lecz wyłącznie takiej działki budowlanej, która jest "niezbędna" do korzystania z budynku mieszkalnego. Dlatego nie było intencją prawodawcy wprowadzenie dla nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi generalnego odstępstwa od konieczności przeprowadzenia podziału niezależnie od ustaleń planu miejscowego, w przypadku braku planu miejscowego od decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Komentatora, chodzi tutaj o wyodrębnienie nieruchomości gruntowej niezbędnej w znaczeniu "koniecznej" do obsługi budynku mieszkalnego, a nie w znaczeniu "wystarczającej", co prowadzić mogłoby do mnożenia podziałów, a tym samym zwiększenia zagęszczenia zabudowy wbrew ustaleniom planów miejscowych (zob. A. Nikiforów, Komentarz, [w:] A. Bródka, E. Klat-Górska, A. Nikiforów, J. Wilk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2024, s. 605-606). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z załączonego do wniosku o podział projektu wynika, że skarżący zrealizowali na działce nr [...], na podstawie dwóch pozwoleń na budowę, dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej, a głównym celem podziału o który wnieśli jest umożliwienie niezależnego funkcjonowania dwóch budynków mieszkalnych na osobnych działkach budowlanych, jak również możliwość dowolnego dysponowania nimi. Przyznając, że motywacja, która stoi u podstaw dokonania podziału działki w trybie określonym w art. 95 pkt 7 u.g.n., co do zasady pozostaje prawnie nieistotna, tym niemiej jednak należy stwierdzić, że realizacja takich celów podziału nieruchomości gruntowej nie jest do zaakceptowania w świetle ratio legis jakie towarzyszy określonym w art. 95 pkt 1-8 u.g.n. wyjątkom od podstawowej zasady podziału nieruchomości zgodnie z ustaleniami mpzp. Nie można przy podziale nieruchomości stosować wyjątku przewidzianego w tym przepisie, w sytuacji, gdy nie ma możliwości dokonania podziału konkretnej nieruchomości zgodnie z ustaleniami planu miejscowego. W trakcie wykładni nie wolno bowiem dokonywać interpretacji per non est. Nieodpuszczalne jest takie ustalenie znaczenia normy prawnej, przy której pewne jej zwroty traktowane są jako zbędne. Ustawodawca w art. 95 pkt 7 u.g.n. zastosowanie podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń planu zawęził do konieczności i niezbędności dla korzystania z posadowionego na nieruchomości budynku mieszkalnego. Zdaniem Sądu, podzielając w tym zakresie stanowisko orzekających organów, taka sytuacja nie zachodzi w rozpatrywanym przypadku. Dla korzystania z budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej usytuowanych na działce [...] nie jest niezbędne wydzielenie drugiej działki budowlanej. Stosownie do treści art. 4 pkt 3a u.g.n. ilekroć w ustawie jest mowa o działce budowlanej należy przez to rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce. Działka nr [...] wszystkie te walory spełnia. Jak słusznie wskazuje Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, "niezbędność" wydzielenia działki budowlanej dla korzystania z budynku mieszkalnego to coś więcej niż opłacalność, czy wygoda. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd, zgodnie z którym zastosowanie trybu wynikającego z art. 95 pkt 7 u.g.n. może mieć miejsce, o ile istnieje konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania terenu uniemożliwia właścicielowi czy właścicielom budynku mieszkalnego korzystanie z niego, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tym budynkiem mieszkalnym. Takich okoliczności nie dostrzegł Sąd w przypadku nowowydzielanej przez skarżących działki. Argumenty podnoszone przez skarżących nie przesądzają o niezbędności wydzielania nowej działki z dotychczasowej działki nr [...] w kontekście art. 95 pkt 7 u.g.n. Przedstawiona przez skarżących koncepcja rozumienia art. 95 pkt 7 u.g.n., szanując i respektując przy tym przysługujące im prawo własności, w ocenie Sądu, całkowicie niweczyłaby przysługujące Gminie prawo do władczego kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, tzw. władztwo planistyczne, wynikające z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Jakkolwiek zatem w orzecznictwie wskazuje się, że przedmiotem oceny nie są motywy, którymi kieruje się wnioskodawca występując o podział działki w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n., to jednak oceniając kwestię istnienia przesłanek podziału nieruchomości w tym trybie nie można przyjmować, że wniosek taki powinien być w każdym przypadku uwzględniony. Raz jeszcze należy podkreślić, że przez "niezbędność" wydzielenia działki budowlanej dla korzystania z budynku mieszkalnego należy rozumieć nie tyle korzystność, opłacalność czy wygodę, lecz konieczność wydzielenia takiej działki dla prawidłowego korzystania z posadowionego na niej budynku mieszkalnego. Jeżeli zaś tak rozumiana konieczność nie zachodzi, to nie ma podstaw do stosowania art. 95 pkt 7 u.g.n. (por. wyrok NSA z 12.06.2023 r., sygn. akt I OSK 228/20). Skarżący nie wykazali przesłanek o których mowa w art. 95 pkt 7 u.g.n., tj. konieczności wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej. Dlatego stanowisko orzekających w sprawie organów o odmowie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej nr [...] jest prawidłowe. Nie można nie zauważyć, że uzasadnienie skargi odwołuje się wprost do stanowiska tut. Sądu wyrażonego w wyroku z 30.11.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 233/23. Wywiedziona od tego wyroku skarga kasacyjna SKO we Wrocławiu została oddalona wyrokiem NSA z 15.12.2025 r., sygn. akt I OSK 493/24. Powołanym wyrokiem tut. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję SKO we Wrocławiu w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi, które oparte zostały na treści powyższego orzeczenia, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sądu nie wiąże wyrok wydany w innej sprawie, bowiem art. 153 p.p.s.a. nie ma zastosowania ani bezpośredniego ani nawet pośredniego. Każda sprawa podlega odrębnemu rozpoznaniu przez Sąd na podstawie akt sprawy oraz stanu prawnego adekwatnego do okresu, w którym wystąpiły zdarzenia skutkujące wydaniem decyzji. Ponadto należy wskazać, że wyrok w sprawie II SA/Wr 233/23 zapadł w odmiennym stanie faktycznym oraz prawnym niż przypadku zaskarżonej obecnie decyzji. Sąd bowiem uznał, że zaskarżona decyzja jak też decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego oraz w wyniku niewłaściwej wykładni art. 97 pkt 5 u.g.n. Jeśli chodzi o stwierdzone naruszenia przepisów prawa procesowego, to dotyczyło ono naruszenia art. 79a § 1 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. Do tego rodzaju naruszenia nie doszło w przypadku kontrolowanej obecnie decyzji. W pismach z 05.12.2024 r., 15.01.2025 r. organ I instancji informował bowiem skarżących o brakach wniosku i konieczności przedłożenia dodatkowych wyjaśnień oraz wskazał skarżącym przesłanki, których spełnienie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej. Wprost przy tym organ wyartykułował konieczność dokonania korekty wniosku. W piśmie z 29.01.2025 r. skarżący zażądali jednak "bezzwłocznego wydania merytorycznej decyzji wobec złożonego (...) wniosku na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy". Wobec powyższego zgodzić się należy z Kolegium, że w takiej sytuacji trudno uznać za zasadne zarzuty skarżących co do naruszenia zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący zostali bowiem wyraźnie poinformowani o warunkach zatwierdzenia podziału w trybie art. 95 pkt 7 u.g.n. i zasadach, na jakich wnioskowany podział może zostać przeprowadzony. Z przedstawionych powodów należało uznać, że zarzut skargi dotyczący braku wyjaśnienia skarżącym kryteriów umożliwiających zrealizowanie wnioskowanego podziału, wykracza poza obowiązki organu określone w art. 79a, art. 9 i art. 10 k.p.a., gdyż w istocie oznaczałoby to obowiązek organ właściwego do dokonania podziału nieruchomości opracowania i przedstawienia konkretnej propozycji podziału nieruchomości. Odnosząc się natomiast do niewłaściwej wykładni art. 97 pkt 5 u.g.n. Sąd w wyroku w sprawie II SA/Wr 233/23 wskazał, że ocena zasadności wniosku o podział powinna odnosić się do konkretnych uwarunkowań terenowych dotyczących wydzielanych działek, ich cech fizycznych i techniczno-użytkowych oraz rodzaju posadowionych na nich budynków. W tym zakresie Sąd wytknął Kolegium opacie odmowy podziału na ocenie przesłanek podziału czynionej z perspektywy nieruchomości poddawanej podziałowi a nie perspektywy projektowanych do wydzielenia działek. W przypadku zaskarżonej decyzji Kolegium nie naruszyło w tym aspekcie art. 95 pkt 7 u.g.n., prawidłowo przyjmując, że podział w tym trybie jest możliwy jedynie wtedy, gdy istnieje konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania uniemożliwiał prawidłowe i racjonalne korzystanie z tego budynku. Skarżący nie dostrzega, oczekując jedynie ustalenia, czy projektowana do wydzielania zabudowana działka gruntu, spełniać będzie normatywne kryteria działki budowlanej określone w art. 4 pkt 3a u.g.n., że ustawodawca w przepisie art. 95 pkt 7 u.g.n. nie odnosi się tylko do pojęcia działki budowlanej, takie brzemiennie przepis ten miał w okresie od 22.09.2004 r. do 22.10.2007 r. (na mocy art. 1 pkt 57 lit. b ustawy z 28.11.2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r., Nr 141, poz. 1492)), lecz nakazuje ocenić celowość wydzielenia działki budowlanej "niezbędnej" do korzystania z budynku mieszkalnego. Takie znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie brzmienie przepisu art. 95 pkt 7 u.g.n. oznacza, że podział w tym trybie nie dotyczy każdego podziału w celu wydzielenia działki budowlanej w rozumieniu art. 4 pkt 3a u.g.n. Nadto, pomimo lakoniczności w tym zakresie wywodu Kolegium, w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji dokonano wystarczającej oceny niezbędności podziału z perspektywy wydzielanych działek. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie skarżących wobec innych podmiotów, którym organ wydał korzystną decyzję w oparciu o tę samą podstawę prawną w identycznym stanie faktycznym i prawnym. W odniesieniu do powyższego trzeba przede wszystkim zastrzec, że realizacja zasady równego traktowania nie może być utożsamiana z jednolitym traktowaniem wszystkich podmiotów bez względu na indywidualne uwarunkowania związane z tymi podmiotami. Ponadto zasada wyrażona art. 8 § 2 k.p.a. nie stanowi odstępstwa od zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP. Dlatego przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Brak tożsamości działek oraz brak tożsamości wniosków podziałowych powodują, że w założeniu nie można mówić o takim samym stanie faktycznym i prawnym. Wyników oceny poczynionej w innej sprawie administracyjnej nie można zatem przenosić na grunt kolejnej sprawy. Sąd nie znalazł również podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśniło przesłanki faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło