II SA/Wr 387/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej przebudowy schodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że wartość jej środków trwałych wynosi 9.225, 31 zł, w roku 2013 poniosła stratę w wysokości 10.965, 57 zł, na rachunku bankowym posiada środki w wysokości 478 zł, a w rubryce zatytułowanej "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano wartość 60.919, 39 zł. Strona poinformowała, że z powodu przedmiotowych schodów nie może czerpać dochodu z najmu lokalu, jednocześnie ponosi koszty utrzymania lokalu w wysokości ponad 300 zł miesięcznie i zadłuża się. Dodano, że Stowarzyszenie zmuszone jest utrzymywać się jedynie ze składek członkowskich i sprzedaży publikacji. Wyjaśniono, że na zwrot podatku VAT czekano ponad 7 miesięcy i został on przeznaczony na spłatę zaległości z 2013 r. Stowarzyszenie wskazało, że "w innej prowadzonej przed tut. Sądem sprawie opłaciło wpis sądowy, a na kolejny ich nie stać". Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika m.in., że w dniu 10 czerwca 2014 r. Stowarzyszenie otrzymało zwrot VAT w wysokości 7.333 zł; Stowarzyszenie udzielało pożyczek członkom Zarządu; Stowarzyszenie opłaciło w dniach 24 czerwca br. i 1 lipca br. zlecenia Kancelarii Podatkowej na łączną kwotę 1.340, 70 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez stronę skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (podjęto próbę jego doręczenia stronie skarżącej w dniach 14 i 22 lipca 2014 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń i w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Z akt sprawy wynika, iż wezwanie pomimo dwukrotnego pozostawienia go na łączny okres 14 dni w urzędzie pocztowym, o czym poinformowano adresata zawiadomieniem pozostawionym w skrzynce pocztowej, nie zostało podjęte przez niego w wyznaczonym terminie, a strona skarżąca dotychczas odpowiedziała na przedmiotowe wezwanie. Tym samym, stosownie do powołanego wyżej przepisu, zaistniało domniemanie doręczenia ww. pisma. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Strona skarżąca nie wykonała powyższego obowiązku w treści wniosku i nie uczyniła tego również pomimo wezwania, które precyzyjnie wskazywało jakie okoliczności są istotne dla oceny wniosku i jakiego rodzaju dokumenty mogą potwierdzić sytuację finansową strony. Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel (i że nie ma ich, pomimo iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz Stowarzyszenia o braku takich środków, tym bardziej, że z operacji dokonywanych na posiadanym przez stronę rachunku bankowym wynika, że strona skarżąca już po wniesieniu skargi posiadała środki finansowe, które znacząco przekraczały wysokość wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie postępowania wymaganego kosztu sądowego), a mimo to strona zdecydowała się przeznaczyć te środki na inne cele, a i tak pozostał kwota 487 zł. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. Strona skarżąca nie złożyła m.in. rocznych deklaracji podatkowych za ostatni rok; aktualnego sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat)- według Sądu- strona skarżąca z uwagi na swoją działalność powinna prowadzić pełną rachunkowość zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. jedn. z 2013 r., Dz.U. poz. 330 ze zm.), a gdyby w rzeczywistości strona skarżąca jednak nie prowadziła już działalności gospodarczej, to powinna była złożyć przynajmniej- stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 137, poz.1539 ze zm.)- bilans i rachunek wyników; nie wyjaśniła z jakich źródeł czerpała środki na opłacenie wpisu sądowego w innym postępowaniu sądowym oraz na pokrycie wynagrodzenia doradcy podatkowej i dlaczego z tego samego źródła nie może pokryć aktualnie wymaganych kosztów sądowych; nie określiła liczby swoich członków, wysokość składki członkowskiej i wysokości środków przeznaczanych na swoją bieżącą działalność; nie wskazała co składa się na "wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" o wartość 60.919, 39 zł i co stanowi środki trwałe- dlaczego nie można ich spieniężyć czy czerpać z nich pożytki lub przynajmniej ustanowić (np. jeśli jest to nieruchomość) zabezpieczeniem kredytu; nie wyjaśniła dlaczego skoro- jak należy rozumieć treść wniosku- uzyskiwane przez Stowarzyszenie środki, w tym składki członkowskie nie wystarczają na działalność statutową Stowarzyszenia, to Walne Zgromadzenie Członków nie podwyższy np. wysokości składki członkowskiej i nie zabezpieczy na ww. cel odpowiednich funduszy. To na członkach stowarzyszenia (a nie Skarbie Państwa) ciąży obowiązek realizowania zadań, jakie Stowarzyszenie na siebie przyjmie lub które staną się jej udziałem i de facto to możliwości finansowe członków Stowarzyszenia decydują o tym czy to zadanie zostanie zrealizowane. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki. Zauważyć należy, że strona skarżąca na bieżąco realizuje swoje inne zobowiązania finansowe. Niewykorzystywanie przewidzianych w Statucie Stowarzyszenia możliwości (składki członkowskie, dobrowolne datki, darowizny, dotacje, zapisy) pozwalających na zgromadzenie środków finansowych, niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 4.12.2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstąpienie od pozyskiwania środków na swoją działalność świadczy w istocie o niedopuszczalnym przerzuceniu finansowania działalności Stowarzyszenia na Skarb Państwa. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w działalności strony, które powinny być zaspokajane na równi z innymi wydatkami i zobowiązaniami. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.