II SA/Wr 390/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki włazów żeliwnych stanowiących wejście komory ciepłowniczej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy (nie określając w nim jednak zakresu żądania) wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, pełnoletnią córką i małoletnim synem, skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jej mąż podjął dopiero w dniu 14.06. br. pracę. Utrzymują się z przyznanego przez Pomoc Społeczną zasiłku w wysokości 200 zł oraz z dochodu (200 zł) uzyskiwanego przez jej córkę z tytułu umowy zlecenia. Dodała, że posiadają zadłużenie w opłatach za mieszkanie (ok. 5000 zł). Skarżąca podała, że posiada nieruchomości o łącznej pow. 0, 3624 ha. We wniosku złożonym w dniu 28 czerwca 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podnosząc, że nie zbywa posiadanej nieruchomości, bowiem na niej posadowiona jest sieć ciepłownicza, która zaniża wartość gruntu, a chwila wypłaty odszkodowania jakie miała otrzymać od operatora sieci w związku z jego apelacją została odroczona. Dodała, że jej córka z tytułu prac dorywczych uzyskała dochód w wysokości 500 zł, na wpis sądowy w niniejszej sprawie skarżąca zapożyczyła się u znajomych, a wydatki związane w utrzymaniem siebie i domu wynoszą 1.700 zł. Poinformowała, że czasem gdy brakuje jej produktów żywnościowych, to te kupuje jej matka, a nadto- jej syn A.w 1.05. 2012 r. opuścił dom i nie utrzymuje z nimi kontaktu. Swoje wydatki skarżąca określiła następująco: czynsz za mieszkanie- 570 zł; za energię elektryczną – 215 zł; za gaz- 56 zł; za wodę – 58 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). Podkreślić należy, iż skarżąca jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie jej prawa pomocy uiściła (12.06.2013 r.) należny w sprawie wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Był to jedyny na tym etapie postępowania koszt sądowy. Aktualnie skarżąca nie będzie zobowiązana do ponoszenia jakiejkolwiek opłaty sądowej, w tej sytuacji (mając też na uwadze, iż w związku z podjęciem pracy przez męża skarżącej ich sytuacja finansowa ulegnie poprawie) oddalenie wniosku w tym zakresie nie można uznać za pozbawianie skarżącej prawa do sądu. Trudno bowiem obecnie jest ocenić jak będzie kształtować się jej sytuacja materialna w przyszłości (gdy będzie potencjalnie do takich kosztów zobowiązana). Zaznaczyć również należy, iż skarżąca nie wskazała jednoznacznie z jakiego źródła pokrywają różnicę pomiędzy wysokością ponoszonych wydatków (1.700 zł), a uzyskiwanym przez jej rodzinę dochodem (700 zł). Nie wyjaśniła dlaczego mają określone tak wysoko prognozowane opłaty za energię elektryczną. Nie wskazała także dlaczego nie dochodzi od syna A. stałego świadczenia alimentacyjnego (art. 87 i 128 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.