II SA/Wr 4/19

Dnia 21 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant sekretarz sądowy Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi T. Sz. i W. Sz. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji nawiewno-wywiewnej oddala skargę w całości. W. Sz. i T.Sz. oprotestowali skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej – DWINB) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji nawiewno-wywiewnej. Z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących uwarunkowaniach prawnych i faktycznych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., (dalej - PINB) został poinformowany przez współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy P. [...] we W. o nieprawidłowościach w budynku, w związku z czym do stron skierowano zawiadomienie z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zagrożenia wynikającego ze stanu technicznego kominów, nieprawidłowości podłączeń do przewodów kominowych i funkcjonowania wentylacji nawiewno-wywiewnej w budynku przy ulicy P. [...] we W. Celem sprawdzenia zasadności wniosku przeprowadzono oględziny rzeczonego budynku. Wobec poczynionych ustaleń w dniu [...] r. PINB wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nakazał ogółowi współwłaścicieli nieruchomości przeprowadzenie kontroli budynku polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) oraz funkcjonowania wentylacji nawiewno-wywiewnej w obiekcie i sporządzenie ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego kominów w budynku zawierającej inwentaryzację przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) z opisem podłączeń do przewodów kominowych (z podaniem lokalizacji podłączeń na poszczególnych kondygnacjach) i oceną drożności i szczelności przewodów, prawidłowości osadzenia kratek wentylacyjnych, prawidłowości wyprowadzenia przewodów ponad dach i prawidłowości ciągu w przewodach, a także zawierającej ocenę prawidłowości podłączeń do przewodów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych (pod kątem obowiązujących przepisów) oraz skuteczności działania wentylacji nawiewno-wywiewnej w poszczególnych lokalach mieszkalnych (z opisem sposobu nawiewu powietrza świeżego i spełnieniem wymogu zachowania minimalnej krotności powietrza w lokalach, zgodnej z Polską Normą), w ekspertyzie należało wskazać w sposób jednoznaczny, jakie roboty należy wykonać w celu doprowadzenia przewodów kominowych oraz wentylacji nawiewno-wywiewnej do zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Realizując nakaz zobowiązani przedłożyli do organu nadzoru budowlanego częściową ekspertyzę techniczną obejmującą także lokal mieszkalny nr[...] i zakres robót koniecznych do wykonania w tym lokalu. Nieprawidłowości polegały na tym, że: drzwi do łazienki posiadają otwory nawiewne o łącznym przekroju mniejszym od przekroju minimalnego wymaganego przepisami; zalecono wykonanie otworów o przekroju czynnym wynoszącym minimum 220 cm², zbyt mały strumień powietrza wentylacyjnego w lokalu, wynikający ze szczelnej stolarki okiennej; zalecono montaż nawiewników okiennych (w ekspertyzie nie wskazano ilości powietrza wentylującego, jednak z opisu lokalu wynika, iż łączna wydajność powietrza powinna wynosić minimum 120 m³/h). O wynikach ekspertyzy zostali poinformowani współwłaściciele przedmiotowego lokalu. Poczynione ustalenia stały się podstawą do wydania przez PINB decyzji z dnia [...] r. nr [...], którą nakazano W. Sz. i T.Sz.jako współwłaścicielom lokalu mieszkalnego przy ulicy P. [...] we W.usunięcie nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji nawiewno- wywiewnej w lokalu poprzez zrealizowanie wskazanych w decyzji robót budowlanych. Zobowiązani zakwestionowali wydany nakaz odwołaniem zaś DWINB decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z treści rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego wynika, że nie wykazano zagrożenia zdrowia i życia ludzi uzasadniającego wydanie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Po powrocie sprawy do organu I instancji w dniu 14 listopada 2017 r. przeprowadzono oględziny i kontrolę przedmiotowej nieruchomości, co udokumentowano stosownym protokołem. Po zawiadomieniu stron postępowania o tzw. gotowości decyzyjnej i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w dniu [...] r. PINB dla miasta W. wydał decyzję nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nakazano W.Sz. i T.Sz.- współwłaścicielom lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy P. [...] we W. (obręb P., AM-[...], działka nr [...]) usunięcie nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji nawiewno-wywiewnej w ww. lokalu poprzez zrealizowanie następujących robót budowlanych: - w dolnej części drzwi do łazienki wykonać otwory nawiewne o przekroju czynnym minimum 220 cm² (lub osadzić typową kratkę nawiewną o przekroju czynnym minimum 220 cm², - w dolnej części drzwi do ustępu wykonać otwory nawiewne o przekroju czynnym 220 cm² (lub osadzić typową kratkę nawiewną o przekroju czynnym minimum 220 cm², - w łazience wymienić istniejący łącznik kratki wywiewnej z przewodem kominowym wentylacji grawitacyjnej wywiewnej (o średnicy 160 cm²) na łącznik o przekroju czynnym wynoszącym minimum 160 cm², na wlocie do łącznika, w płaszczyźnie stropu podwieszonego, zamontować kratkę wywiewną o przekroju czynnym minimum 160 cm² (może to być kratka koncentryczna o średnicy minimum 150 mm lub kratka prostokątna o powierzchni przekroju poprzecznego co najmniej 160 cm² i najmniejszym wymiarze przekroju 10 cm, - w ustępie wymienić istniejący łącznik kratki wywiewnej z przewodem kominowym wentylacji grawitacyjnej wywiewnej (o średnicy 10 cm) na łącznik o przekroju czynnym wynoszącym minimum 160 cm², na wlocie do łącznika, w płaszczyźnie stropu podwieszonego, zamontować kratkę wywiewną o przekroju czynnym minimum 160² (może to być kratka koncentryczna o średnicy minimum 150 mm lub kratka prostokątna o powierzchni przekroju co najmniej 160 cm² i najmniejszym wymiarze przekroju 10 cm), - zapewnić dopływ powietrza zewnętrznego do lokalu nr [...] poprzez zamontowanie pięciu nawiewników okiennych o wydajności minimum 26 m³/h każdy (należy zamontować dwa nawiewniki w kuchni i po jednym nawiewniku w trzech pokojach; ma to zapewnić nawiew powietrza w ilości odpowiadającej wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, w sposób podany w ww. Polskiej Normie). W sentencji decyzji wyznaczono termin realizacji nakazu tj. 3 miesiące liczone od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Nadto podano, że roboty winny być wykonane pod nadzorem osoby o odpowiednim przygotowaniu zawodowym, posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, mogącej sprawować samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Nakazano również powiadomienie organu o wykonaniu zawartego w decyzji obowiązku i zastrzeżono, że decyzja rozstrzyga sprawę w części dotyczącej lokalu mieszkalnego przy ulicy P. [...] we W., gdzie zobowiązanymi są współwłaściciele tego lokalu, W.Sz. i T.Sz. (w części dotyczącej nieprawidłowości stwierdzonych w obrębie części wspólnych przedmiotowego obiektu, gdzie zobowiązanym jest ogół współwłaścicieli nieruchomości, a także w części dotyczącej nieprawidłowości t j stwierdzonych w obrębie pozostałych lokali mieszkalnych i usługowych zostaną wydane odrębne decyzje). Na uzasadnienie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, odwołując się do zebranych dowodów organ podał, że w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. P.[...] występują następujące nieprawidłowości: - drzwi do łazienki posiadają trzy otwory nawiewne o średnicy 3,5 cm i łącznym przekroju 29 cm², oznacza to, że powierzchnia nawiewu powietrza do łazienki wynosi około 13% wymaganego przepisami minimalnego przekroju czynnego wynoszącego 220 cm², - w łazience w stropie podwieszonym zamontowana jest koncentryczna kratka wentylacji grawitacyjnej wywiewnej o średnicy 100 mm i przekroju 78 cm² (oznacza to, że powierzchnia kratki wywiewnej w łazience wynosi około 49% wymaganego przepisami minimalnego przekroju czynnego wynoszącego 160 cm²); konieczne jest zalecenie wymiany łącznika kratki z przewodem kominowym o przekroju czynnym wynoszącym minimum 160 cm² i zamontowania kratki wywiewnej (w płaszczyźnie stropu podwieszonego) o przekroju czynnym minimum 160 cm²; może to być kratka koncentryczna o średnicy minimum 150 mm lub kratka prostokątna o powierzchni przekroju poprzecznego co najmniej 160 cm² i najmniejszym wymiarze przekroju 10 cm, - drzwi do pomieszczenia WC posiadają trzy otwory nawiewne o średnicy 3,5 cm i łącznym przekroju 29 cm², oznacza to, że powierzchnia nawiewu powietrza do WC wynosi około 13% wymaganego przepisami minimalnego przekroju czynnego wynoszącego 220 cm²; konieczne jest zalecenie wykonania otworów o przekroju czynnym wynoszącym minimum 220 cm², - w pomieszczeniu WC w stropie podwieszonym zamontowana jest koncentryczna kratka wentylacji grawitacyjnej wywiewnej o średnicy 100 mm i przekroju 78 cm², powierzchnia kratki wywiewnej w WC wynosi około 49% wymaganego przepisami minimalnego przekroju czynnego wynoszącego 160 cm²; konieczne jest zalecenie wymiany łącznika kratki z przewodem kominowym o przekroju czynnym wynoszącym minimum 160 cm² i zamontowania kratki wywiewnej (w płaszczyźnie stropu podwieszonego o przekroju czynnym minimum 160 cm²; może to być kratka koncentryczna o średnicy minimum 150 mm lub kratka prostokątna o powierzchni przekroju poprzecznego co najmniej 160 cm² i najmniejszym wymiarze przekroju 10 cm, - brak nawiewu powietrza świeżego do lokalu, co oznacza brak wentylacji nawiewnej w lokalu, skutkujący niesprawnym działaniem wentylacji wywiewnej), wynikający ze szczelnej stolarki okiennej (stolarka okienna nowej generacji, drewniana, szczelna, bez nawiewników); konieczne jest zalecenie montażu pięciu nawiewników okiennych o łącznej wydajności minimum 130m³/h (na podstawie zgromadzonych danych ustalono, że łączna wydajność wentylacji nawiewno-wywiewnej - zgodnie z obowiązującą Polską Normą [...] i [...] - powinna wynosić 110-130 m³/h w zależności od liczby osób w mieszkaniu: strumień powietrza dla łazienki wynosi 50 m³/h, strumień powietrza dla WC wynosi 30 m³/h, strumień powietrza dla kuchni z elektryczną płytą grzewczą wynosi 30 m³/h w mieszkaniu do 3 osób, - 50 m³/h w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób; podano też, iż w świetle przepisów obowiązujących w okresie wejścia w życie przywołanej Polskiej Normy, mieszkanie składające się z trzech pokoi i kuchni przeznaczone było dla czterech osób, zatem zasadne jest ustalenie, że dla przedmiotowego lokalu wymagany strumień powietrza dla kuchni wynosi 50 m³/h, a łączny strumień powietrza dla lokalu powinien wynosić 130 m³/h). Po przytoczeniu regulacji wynikających z przepisów prawa materialnego oraz orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w tym względzie PINB stwierdził, że brak właściwego nawiewu do pomieszczeń lokalu skutkuje brakiem prawidłowej wymiany powietrza w mieszkaniu. Przy braku zapewnienia wystarczającego nawiewu powietrza zmniejsza się ciąg w przewodzie kominowym wentylacji grawitacyjnej wywiewnej i spada ilość powietrza wywiewanego - powstaje w lokalu wentylacja podciśnieniowa; w takim przypadku jeden przewód kominowy (lub część przewodów kominowych, w zależności od ilości przewodów w mieszkaniu i deficytu strumienia powietrza nawiewanego) działa jako przewód wywiewny (z pomniejszoną wydajnością powietrza wywiewanego z uwagi na mniejszy ciąg kominowy), a w innym przewodzie kominowym (znajdującym się w obrębie lokalu) powstaje ciąg wsteczny, do lokalu dostaje się wówczas zanieczyszczone powietrze z nad powierzchni dachu - w mieszkaniu wzrasta koncentracja zanieczyszczeń, spada zawartość tlenu w powietrzu (a wzrasta ilość dwutlenku węgla; zbyt wysoki poziom tego gazu we wdychanym powietrzu może powodować zaburzenia koncentracji, senność, kłopoty z oddychaniem), zmniejsza się ilość powietrza wentylującego, nie zapewniającego właściwej jakości powietrza w pomieszczeniach. Zdaniem organu nieprawidłowości oraz naruszenia wymagań wynikających z obowiązujących przepisów w przedmiotowym lokalu mieszkalnym skutkują nieprawidłowym funkcjonowaniem wentylacji nawiewno-wywiewnej w związku z czym występuje nieodpowiedni stan techniczny obiektu w obrębie lokalu, co odpowiada hipotezie normy prawnej art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wskazując na zebrany materiał dowodowy za zasadne uznano wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez nakazanie wykonania czynności wskazanych w sentencji decyzji. Skarżący nie zgodzili się z wydanym nakazem i wnieśli odwołanie od decyzji, które oparto na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczowym zarzutem odwołania, opartym zresztą na orzecznictwie sądowoadministracyjnym, było wskazanie, że niewłaściwy stan techniczny to stan, który jest wynikiem niewłaściwego użytkowania obiektu powstały wskutek zużycia pewnych elementów, braku właściwej dbałości o stan techniczny, a zatem stan te ma wynikać z utrzymania obiektów budowlanych. Zdaniem odwołujących się organ nie wykazał złego stanu technicznego ich lokalu, na dowód czego zacytowano fragmenty uzasadnienia decyzji, gdzie opisano stan drzwi i okien. Według autorów odwołania błędnie wyliczono normy i wielkości dla przedmiotowego lokalu, na dowód czego podano okoliczności takie jak stały brak drzwi pomiędzy kuchnią a korytarzem oraz ilość zamieszkałych w lokalu osób. W dniu [...] r. DWINB wydał opisaną na wstępie decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po zrelacjonowaniu stanu sprawy oraz wskazaniu na treść decyzji wydanej przez organ I instancji i na twierdzenia odwołania organ II instancji przywołał art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, po czym zaznaczył, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy Prawo budowlane to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zdaniem DWINB organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane stwierdzając na podstawie przedstawionych protokołów z okresowych kontroli obiektu budowlanego, oględzin przeprowadzonych w przedmiotowym lokalu oraz całości zebranego materiału dowodowego, mając na względzie obowiązujące przepisy dotyczące warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, nieodpowiedni stan techniczny lokalu mieszkalnego nr [...]mający wpływ na budynek przy ul. P. [...] we W. Wyjaśniono także, że nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części to taki, w którym w określonej sytuacji faktycznej nie odpowiada on wymaganiom stawianym przez obowiązujące przepisy, tj. narusza określoną normę prawną. Taka sytuacja daje podstawy organom nadzoru budowlanego do nakładania określonych obowiązków, celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu, w którym będzie odpowiadał zasadom określonym w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Taki stan może powstać poprzez niewłaściwe użytkowanie obiektu wskutek zużycia jego elementów, pogorszenia substancji technicznej, brak remontów, czy też brak właściwej dbałości o stan techniczny np. "poprzez dokonywanie zmian nie stanowiących robót budowlanych w obiekcie budowlanym lub jego częściach bez nadzoru osób posiadających wiedzę z zakresu wymagań technicznych obiektów budowlanych i sztuki budowlanej". Organ wskazał, że lokal mieszkalny nr [...] wykazuje nieprawidłowości w zakresie wentylacji, która może mieć wpływ na wentylację w całym budynku. Oceniono, że wentylacja ta jest niezgodna z § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten stanowi, iż drzwi do łazienki i ustępu powinny w dolnej części posiadać otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m² (co jest równie 220 cm²). Przedmiotowy lokal posiada drzwi do ustępu jak i łazienki, w których znajdują się 3 otwory o średnicy 35 cm, co daje pole powierzchni jednego otworu 9,625 cm², dla 3 otworów daje to 28 875 cm². Taki stan rzeczy oceniono jako nieprawidłowość związaną z dopływem powietrza do pomieszczeń higienicznosanitarnych, gdyż przekrój sumaryczny otworów w dowolnej części drzwi zarówno ustępu jak i łazienki jest za mały o 191 cm². Stan ten potwierdzono podczas oględzin. Odnosząc się do problematyki stolarki okiennej organ odwoławczy wskazał, że uniemożliwia ona dopływ zewnętrznego powietrza do lokalu. Powołując się na § 149 Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie organ podał, że nie spełnia ona przewidzianych w nim wymogów. Nadto zasygnalizowano obniżenie sufitów w pomieszczeniach łazienki i ustępu, co doprowadziło do sytuacji, w której w tych pomieszczeniach nie ma bezpośredniego dostępu do kominów z przewodami wentylacyjnymi, instalacja wentylacji od kratki wentylacyjnej w tych pomieszczeniach jest poprowadzona wewnątrz konstrukcji obniżonego sufitu, wg oświadczenia właściciela wpięta jest do przewodu wentylacyjnego w kominie. Kratki wentylacyjne, zarówno w ustępie jak i łazience mają za małą powierzchnię czynną. Podczas oględzin stwierdzono, że średnica zamontowanych kratek to 100 mm, a ich przekrój to 78 cm². Natomiast jak wynika z obowiązujących Polskich Norm pole przekroju kanału wywiewnego nie może być mniejsze niż 0,016 m², a najmniejszy wymiar kanału prostokątnego - mniejszy niż 10 cm. Wobec powyższego przekrój kratek jest za maty o ok. 82 cm². Uznając udowodnienie przez organ I instancji nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego lokalu DWINB na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego uzasadniał konieczność wydanego w stosunku do współwłaścicieli lokalu nakazu, przy czym podkreślał, że stan techniczny lokalu mieszkalnego wpływa na stan techniczny całego obiektu budowlanego, w taki sposób, iż nieprawidłowo działająca wentylacja w lokalu mieszkalnym może powodować nieprawidłowość w działaniu całej instalacji nawiewno-wywiewnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. P. [...] we W. Według DWINB wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji, eliminowałoby nieprawidłowy stan techniczny wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] mogący wpływać na prawidłowość i stan techniczny wentylacji w całym budynku. Końcowo odnosząc się do treści odwołania organ II instancji nie podzielił stanowiska o błędnym zastosowaniu przez PINB przepisów prawa materialnego. W tym zakresie przywołano ustalenia poczynione w toku postępowania. Podobnie nie znalazły akceptacji DWINB zarzuty odwołania odnoszące się do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. W.Sz. i T.Sz. zaskarżyli omówioną wyżej decyzję do sądu administracyjnego. Wskazując na analogiczne jak odwołaniu zarzuty tj. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z tymi przepisami, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu pisma procesowego zamieszczona jest argumentacja zbieżna z już prezentowaną w odwołaniu. Skarżący nie godzą się niezmiennie z dokonaną przez organy wykładnią przepisów prawa materialnego i wskazują na konieczność wykazania zużycia czy nieodpowiedniej dbałości o obiekt budowlany jako przesłanki stwierdzenia jego nieodpowiedniego stanu technicznego. Ponawia się też twierdzenia, że stolarka okienna i drzwiowa została wymieniona około 10 lat temu, została ona wykonana na indywidulane zamówienie, zgodnie z zaleceniami konserwatora zabytków. Organy zdaniem skarżących błędnie wyliczyły wielkości i normy dla lokalu i nie uwzględniły ilości zamieszkałych w lokalu osób. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że po zapoznaniu się, ze skargą uznał zarzuty za bezzasadne. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała zarzuty i wnioski skargi. Nadto przedłożyła jako załączniki do protokołu dokumenty dotyczące powierzchni lokalu i znajdujących się w nim pomieszczeń, zgody na wymianę stolarki okiennej i drzwiowej oraz zgłoszenia robót związanych z tym zamierzeniem do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja DWINB utrzymująca w mocy decyzję PINB dla miasta W.nakazującą skarżącym jako współwłaścicielom lokalu mieszkalnego usunięcie stwierdzonych w nim nieprawidłowości związanych ze złym stanem technicznym. Analizując skierowany do skarżących nakaz należy przypomnieć, że w myśl art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202) obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Kwestie dotyczące zachowania we właściwym stanie technicznym substancji obiektu budowlanego reguluje art. 61 ustawy nakładający na właściciela lub jego zarządcę obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przepis ten nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, przy czym dopiero art. 66 ustawy daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy, zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy sytuacji, w których w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że może on zagrozić dobrom chronionym. Mogą to być sytuacje, w wyniku których może dojść do pogorszenia stanu technicznego obiektu, a nawet do katastrofy budowlanej. Z kolei przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Przepis ten ma więc zastosowanie w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego. Przy czym, nieodpowiedni stan techniczny, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, będzie wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego, do którego dochodzi w miarę upływu czasu. Stan ten może być także wynikiem naruszenia przepisów techniczno-budowlanych (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 850 – 851). Przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajduje zastosowanie do stanów faktycznych, w których obiekt budowlany ze względu na niewłaściwe użytkowanie został doprowadzony do nieodpowiedniego stanu technicznego, który wymaga wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu usuwającego stwierdzone nieprawidłowości. Chodzi o skutki wynikające z użytkowania obiektu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 427/08, Lex nr 555778). Zamieszczenie art. 66 w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych" przesądza, że przepisy te powinny mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu, o którym mowa w komentowanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1279/11, Lex nr 1291888). W tym miejscu, ze względu na treść zarzutów skargi, ponowionych zresztą za odwołaniem, należy poczynić rozważania o ogólnym charakterze jednakowoż dotyczące przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części dających organom nadzoru budowlanego podstawy do wydania orzeczenia w trybie wskazanych wyżej przepisów. Zarówno orzecznictwo sądowoadministracyjne jak i doktryna najczęściej wskazują w tym względzie na zużycie elementów, brak właściwej dbałości o stan techniczny czy brak remontów. Wobec faktu, że okoliczności te stanowią podstawową przyczynę doprowadzenia obiektu do stanu sprzecznego z obowiązującymi regulacji oczywistym będzie, że służby nadzoru budowlanego oraz sądy administracyjne najczęściej prezentują poglądy odnoszące się do tych przyczyn. Zresztą w samym orzecznictwie sądowoadministracyjnym brak dbałości czy remontów to okoliczności, które wskazuje się jako okoliczności, które ,,z reguły" są przyczynami nieodpowiedniego stanu technicznego. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że regulacje prawnomaterialne nie zawierają wprost elementów dotyczących przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego lecz w pierwszym rzędzie obligują właściciela lub zarządcę do określonego zachowania (art. 61 Prawa budowlanego), zaś w innym miejscu (art. 66 wskazanej ustawy) uprawniają właściwy organ do władczej ingerencji, w sytuacji gdy zobowiązane podmioty nie realizują ciążącego na nich mocą prawa obowiązku. Zatem sama przyczyna doprowadzenia obiektu do stanu sprzecznego z wolą ustawodawcy zawartą w obowiązujących przepisach jest bez znaczenia z punktu widzenia możliwości oparcia rozstrzygnięcia o art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W świetle powyższego należy uwzględnić także i te stanowiska doktryny, choćby wyżej podane, gdzie nieodpowiedni stan techniczny budynku jest następstwem naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący wykazują, iż lokal mieszkalny stanowiący ich własność nie może znajdować się w nieodpowiednim stanie technicznym, jako że nie sposób im zarzucić braku dbałości o stan techniczny lokalu, czy tego, że zużyciu uległy pewne elementy lokalu. Wręcz przeciwnie przekonują oni, że stolarka okienna i drzwiowa zostały wykonane około dziesięć lat temu na zamówienie i w uzgodnieniu z konserwatorem zabytków. Z całą pewnością, jak dowodzi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w przedmiotowym lokalu miały miejsce roboty budowlane w zakresie wymiany stolarki okiennej i drzwiowej oraz podwieszenia sufitu. Bez względu na to czy zakres robót wymagał czy też nie stosownych zgłoszeń, w ich następstwie, poza poprawą walorów użytkowych czy estetyki samego lokalu, doszło do ingerencji w parametry techniczno-budowlane. Innymi słowy nie zawsze działania właściciela, nawet niepodlegające rygorom art. 28 czy art. 30 Prawa budowlanego pozostają bez wpływu na parametry techniczno-użytkowe obiektu budowlanego czy lokalu. Zatem przy wydawaniu rozstrzygnięć na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, co prawda nielicznie, ale występują również i takie przypadki, gdy obiekt budowlany lub jego część optycznie nie wykazują nieprawidłowości uzasadniających stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego, jednakże ingerencja w takie elementy jak choćby wentylacja spowoduje naruszenie norm technicznych. Generalnie obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym ma na celu zapobieżenie dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan zapewniający sprawność techniczną obiektu jako całości oraz sprawność techniczną elementów instalacji obiektu i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym. Zaistnienie zaś stanu opisanego w dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy, niezależnie od przyczyn zaistnienia tego stanu, zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. Nie bez znaczenia jest też to, że decyzje wydawane w oparciu o niniejszy przepis mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 3 wydanie, Warszawa 2009, s. 635-636). Niezbędnym elementem do wydania decyzji w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane jest jednak wystąpienie przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji, co musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W realiach niniejszej sprawy służby nadzoru budowlanego dysponowały dokumentami w postaci ekspertyzy technicznej oraz prowadziły oględziny. Zasadniczo poza oceną samego stanu faktycznego na gruncie prawa materialnego skarżący poczynionych ustaleń nie kwestionują. Co więcej sami w odwołaniu i w skardze odwołują się do opisu stanu faktycznego przedstawionego w rozstrzygnięciach organów, gdzie to mowa jest o stolarce nowej generacji wymienionej około dziesięć lat temu. Kwestię tę jaką niesporną należy zatem uznać za udowodnioną. W tej sytuacji przyjdzie odnieść się do meritum sprawy tj. czy istotnie w lokalu stanowiącym przedmiot postępowania nie zostały spełnione wymogi w zakresie warunków technicznych wentylacji nawiewno-wywiewnej. Tym samym ocenie zostać musi poddany aspekt stwierdzenia ustawowych przesłanek uruchomienia dyspozycji art. 66 Prawa budowlanego i spełnienia przez organy wymogów procesowych dotyczących zebrania w sposób należyty materiału dowodowego. Przywoływana już ekspertyza techniczna w sposób jednoznaczny wykazuje takie elementy jak łączny przekrój kratek wentylacyjnych z jednoczesnym podaniem wartości minimalnych wynikających z przepisów technicznych. Samo opracowanie stanowiące kluczowy dowód w sprawie zostało sporządzone przez osobę legitymująca się stosownymi uprawnieniami. Zapisy tego opracowania zostały wiernie przytoczone przez organy, zaś same nakazy zawarte w sentencji decyzji PINB dla miasta W. zostały skonstruowane z uwzględnieniem zaleceń podanych przez autora ekspertyzy. Nadto organ badał sprawę wykonując oględziny, a także ocenił twierdzenia stron postępowania. Nie można więc podzielić zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Sąd dostrzega, że zarówno ekspertyza techniczna jak i zapadłe w sprawie decyzje uwzględniają kształt rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w brzmieniu już nieobowiązującym. Należy jednak zaznaczyć, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla legalności wydanych decyzji. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 t.j.) zawiera bowiem analogiczne uwarunkowania dla dopływu powietrza w pomieszczeniach łazienki czy ustępu jak też względem strumienia powietrza zapewniającego właściwe funkcjonowanie wentylacji. Do takich stwierdzeń prowadzi analiza zapisów § 79 ust. 1 czy § 149 omawianego rozporządzenia. Zarówno w sporządzonej w toku postępowania ekspertyzie jak i w uzasadnieniach decyzji organy odwołują się dodatkowo do regulacji wynikających z Polskich Norm dotyczących wentylacji, a to [...] i [...]. Wiadomym jest, że normy te obowiązywały w chwili sporządzania ekspertyzy czy badania sprawy przez organ jednak zmiana rozporządzenia spowodowała zmiany dotyczące Polskich Norm w tym wycofanie niektórych z nich, także wyżej wskazanych. Zaznaczyć jednak trzeba, że poza uregulowaniem kwestii istotnych w sprawie tj. dotyczących wentylacji w samym rozporządzeniu stosowanie norm nie jest obligatoryjne lecz dopuszczalne. Wycofanie danej normy nie oznacza, że jest ona błędna lub że jej stosowanie jest zabronione. Oznacza jedynie, że istnieje nowsza norma dotycząca tych samych problemów, a zasady systemu normalizacji nie dopuszczają aktualności dwóch norm na ten sam temat. W stosunku do [...] i [...] mimo ich wycofania nie podano nowych norm. Skutkiem tego jest fakt, że wobec ich powołania w rozporządzeniu o warunkach technicznych są one obowiązujące, pomimo iż są określone jako ,,wycofane" i zmiana tego stanu czyli powołanie nowych norm może nastąpić tylko w trybie zmiany rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów skarżących Sąd w składzie orzekającym nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. W świetle zebranego materiału dowodowego subiektywne odczucia o tym, że stolarka jest, jak podaje strona ,,porządna", nie może mieć znaczenia skoro nie pozwala ona na właściwe funkcjonowanie wentylacji, gdyż nie występują minimalne powierzchnie wentylacyjne i jak wykazano w ekspertyzie nie został zapewniony minimalny strumień powietrza. Podobnie na ocenę prawidłowości decyzji nie może wpływać fakt zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mniejszej liczy osób niż przyjęły to organy, co wpłynęło na prawidłowość wyliczeń. Zagadnienie to zostało dostatecznie wyjaśnione w toku postępowania, bowiem organy uzasadniały że mieszkanie o określonej ilości pokoi przewidywano dla określonej ilości osób. Stąd też podstawą dokonanych wyliczeń będzie ilość pomieszczeń czy metraż lokalu, a nie liczba osób jaka w danym momencie w lokalu zamieszkuje. Na sposób wyliczenia danych związanych z wentylacją nie ma też wpływu przedłożony przez skarżących protokół pomiaru powierzchni i opisu instalacji technicznej lokalu mieszkalnego, czy fakt że w lokalu na stałe nie ma drzwi pomiędzy kuchnią a korytarzem. Wskazana w protokole powierzchnia lokalu nie wpływa na dokonane wyliczenia zaś brak drzwi jest też tego rodzaju okolicznością, która w każdym czasie bez szczególnych zabiegów może zostać zmieniona. Organ natomiast orzekając w sprawie miał na celu zapewnienie sprawności funkcjonowania wentylacji nawiewno-wywiewnej bez względu na ten fakt. Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nakazująca właścicielom lokalu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane usunięcie nieprawidłowości nie naruszają prawa. Nietrafne okazały się zatem zarzuty podnoszone w skardze. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa, w tym przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.