II SA/Wr 415/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 415/03 w sprawie ze skargi D., M., M. i J. W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji dot. umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz zbiornika na ścieki postanawia: odrzucić wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym postanowieniu z dnia 16 stycznia 2014 r. (sygn. akt II OZ 1240/13) oddalającym zażalenie D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 415/03), którym odmówiono D. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zwrócił uwagę, że mimo odmownego załatwienia wniosku skarżącej z dnia 30 października 2012 r., sąd powinien rozpoznać jeszcze znajdujący się w aktach wniosek D. W. z dnia 7 grudnia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku z dnia 6 grudnia 2009 r. (data złożenia w sądzie: 7 grudnia 2009 r., k. 337 akt sądowych) D.W. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wskazała, że "nim Sąd przyznał nam pomoc do kasacji, upłynął termin do kasacji". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek D. W. z dnia 7 grudnia 2009 r. podlegał odrzuceniu. W myśl art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). W myśl art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Wr 451/03) został skarżącej D. W. doręczony w dniu 11 lutego 2009 r. (dowód doręczenia, k. 210 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną od tego wyroku (k. 229 akt), uzasadniając to faktem, iż skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Następnie postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. (k. 323 akt) WSA we Wrocławiu odrzucił zażalenie skarżących na postanowienie z dnia 31 marca 2009 r. Natomiast postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. (sygn. akt II OZ 1083/10) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na wskazane postanowienie. Trzeba zauważyć, że skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2009 r., k. 238 akt). W dniu 11 września 2009 r. do sądu wpłynęło pismo Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu informujące (także skarżących), że na pełnomocnika z urzędu wyznaczono adwokata K. G. (k. 308 akt sądowych). W aktach znajduje się pismo D. i M. W. z dnia 2 października 2009 r. zawierające prośbę do Prokuratora Generalnego o wniesienie skargi kasacyjnej (k. 313 akt). W dniu 26 października 2009 r. do akt wpłynęło pismo D. i M. W. zawierające prośbę do adwokata K. G. o "wniesienie kasacji". Kolejno do akt wpłynął wniosek D. W. z dnia 7 grudnia 2009 r. (k. 337 akt) o przywrócenie "terminu adwokatowi do wniesienia kasacji", uzupełniony pismem ponaglającym złożonym w dniu 8 stycznia 2010 r. (k. 356 akt). Następnie w dniu 8 marca 2010 r. do sądu wpłynęło pismo adwokata K. G. informujące, że nadal próbuje on uzyskać od skarżących pełnomocnictwo do działania w ich imieniu (k. 380 akt sądowych). Do pisma dołączono kopię pisma adwokata z dnia 26 lutego 2010 r. skierowanego do D. i M. W., w którym adwokat zawarł ponowną prośbę o udzielenie mu pełnomocnictwa, bowiem jego brak uniemożliwia mu podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych. W aktach administracyjnych znajduje się ponadto pismo zawierające w treści pełnomocnictwo udzielone przez D. i M. W. adwokatowi K. G. do złożenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie datowane na 9 października 2009 r. i w tym dniu złożone w sądzie (k. 458 akt). Badając zachowanie terminu do złożenia wniosku z dnia 7 grudnia 2009 r. sąd zważył, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął D. W. z trzydziestym dniem odkąd wyrok w sprawie został jej doręczony, to jest z upływem trzydziestego dnia od dnia 11 lutego 2009 r. (k. 210 akt sądowych). Strona nie była w stanie wywieść skutecznie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., ponieważ nie dysponowała pomocą profesjonalnego pełnomocnika. Sąd przyznał jednak skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata K. G.. W kontekście powyższego przyjąć zatem należy, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12, opubl.: Z.U. 2013/6A/86). Pamiętać przy tym wypada, że w 2009 roku obowiązywała przyjęta przez art. 244 § 2 p.p.s.a. zasada, że ustanowienie adwokata stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata (przepis w ówczesnym brzmieniu określonym w Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 został zmieniony dopiero z dniem 10 kwietnia 2010 r. na mocy ustawy opublikowanej w Dz.U. z 2010 r. Nr 36, poz. 196). Wobec tego, trzeba stwierdzić, że stosownie do ówczesnego brzmienia art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie było jednoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa, bowiem dla skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez reprezentanta konieczne było dodatkowo uzyskanie przez niego umocowania do działania w imieniu zastępowanego. Dopiero dysponując pełnomocnictwem procesowym pełnomocnik był legitymowany przeglądać akta, składać pisma procesowe, w tym środki odwoławcze. Na powyższe wskazuje art. 37 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zatem w takiej sytuacji występujący w zastępstwie skarżącego adwokat może skutecznie złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną najwcześniej w dacie otrzymania dokumentu pełnomocnictwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 177/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ówczesnym stanie prawnym powszechnie przyjmowano, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. To na stronie występującej o przyznanie pełnomocnika z urzędu spoczywa odpowiedzialność za efektywne wykorzystanie udzielonej jej pomocy prawnej. Powinna ona zatem dołożyć wszelkich starań, aby po otrzymaniu informacji o przyznaniu jej pełnomocnika jak najszybciej się z nim skontaktować, gdyż formalnie pełnomocnik ten nie ma przed udzieleniem pełnomocnictwa prawa do jej reprezentowania przed sądem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem trzeba ocenić, że – co do zasady – po przyznaniu skarżącym prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i udzieleniu mu pełnomocnictwa, stronie skarżącej otworzyła się możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem ustała przyczyna w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika zastępującego stronę skarżącą. W takiej sytuacji strona była uprawniona do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a więc od chwili, w której profesjonalny pełnomocnik miał realną możliwość wywiedzenia skargi kasacyjnej. W kontekście tego uprawnienia, należy jednak stwierdzić, że mimo złożenia do akt sądowych w dniu 9 października 2009 r. pełnomocnictwa D. i M. W. dla adwokata K. G., sam adwokat jeszcze w dniu 26 lutego 2010 r. o udzieleniu mu pełnomocnictwa nie wiedział, a zatem nie było ono wobec niego skuteczne (k. 381 akt). Zawiadomienie sądu o udzieleniu pełnomocnictwa dokonane przez skarżących nie ma wpływu na ocenę skuteczności samego pełnomocnictwa wobec pełnomocnika. Nie do przyjęcia byłoby uznawanie, że adwokat K. G. był pełnoprawnym pełnomocnikiem skarżących, skoro nie znał treści dokumentu pełnomocnictwa. Wobec tego wniosek D. W. z dnia 7 grudnia 2009 r., który w żaden sposób nie wskazuje na to, że został złożony w przepisanym terminie, sąd ocenił jako złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jeśli bowiem w lutym 2010 r. pełnomocnik nie dysponował pełnomocnictwem od skarżących, to nie można przyjąć, że w listopadzie czy grudniu 2009 r. miał realną możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku. Gdyby jednak nawet przyjąć najbardziej korzystną dla strony interpretację, że pełnomocnik miał możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej od chwili, w której skarżący zawiadomili sąd o udzieleniu mu pełnomocnictwa (7 października 2009 r.), to i tak wniosek złożony w dniu 7 grudnia 2009 r. byłby niedopuszczalny jako złożony po terminie 7-dniowym liczonym od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Jeśliby zaś przyjąć, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej biegł w ciągu 30 dni odkąd skarżący dowiedzieli się, że przyznano im prawo pomocy, to także wniosek złożony w dniu 7 grudnia 2009 r. należy ocenić jako złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wszechstronna ocena złożonego wniosku w kontekście całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy prowadzić musi zatem do stwierdzenia, że wniosek D. W. z dnia 7 grudnia 2009 r. (k. 337 akt) o przywrócenie "terminu adwokatowi do wniesienia kasacji", uzupełniony pismem ponaglającym złożonym w dniu 8 stycznia 2010 r. (k. 356 akt) jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu, bez konieczności uzupełniania jego braków formalnych. Już bowiem z treści samego wniosku niezbicie wynikało, że podlegał on odrzuceniu. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.