II SA/Wr 42/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2008r. sprawy ze skargi J. M., G. M., K. M. i Z. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 20 ust. 1, 21, 53 ust. 1 i 2 pkt 2 i 5 i ust. 3, 82 ust. 1 pkt 5 i 88 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo wodne /Dz.U. str. 38, poz. 230 ze zm./ Starosta K.udzielił J. J. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków zmieszanych w wodami gruntowymi, z odwodnienia fundamentów budynku mieszkalnego do rowu melioracyjnego i przydrożnego drogi gminnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że właściciele sąsiedniej nieruchomości sprzeciwiają się prowadzeniu rurociągów przez ich działkę, a między stronami toczy się sprawa cywilna o uzyskanie zgody na wykonanie odprowadzenia ścieków przez tę działkę. W odwołaniu od tej decyzji K. i Z. M. zarzucili naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 13 Prawa wodnego i art. 32, 40 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu powołali wyrok NSA /ONSA 1997/3/132/ i podnieśli, że wydane pozwolenie w niedopuszczalny sposób ingeruje w prawo własności ich nieruchomości. Pełnomocnik skarżących został pominięty w postępowaniu. Organ nie rozważył możliwości oczyszczania ścieków za pomocą szamba. W odpowiedzi na odwołanie J. J. zauważyła, że wydane pozwolenie nie zmienia kierunku odprowadzania wód. Pozwolenie stało się niezbędne po dokonanej przez sąsiadów dewastacji dotychczasowego sposobu odprowadzania wód. Nie zgodzili się oni na korzystne propozycje ugodowe, złośliwie przeszkadzają w prowadzeniu inwestycji. Pełnomocnik skarżących uczestniczył w niezbędnym zakresie w postępowaniu. Jedynie budowa przydomowych oczyszczalni ścieków zapewnia uporządkowanie gospodarki ściekami komunalnymi, w ocenie władz lokalnych i specjalistów. Istniejące szambo i rurociąg nie rozwiązują problemu. Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania cywilnego pomiędzy stronami o ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej. Postanowieniem z dnia 2.10.2007r. organ podjął postępowanie z udziałem ponadto G. i J. M., oprócz dotychczasowych stron. W uzupełnieniu odwołania skarżący zarzucili niezgodność zmodyfikowanego przez J. J. wniosku w zakresie przebiegu rurociągu z orzeczeniem sądu powszechnego i opinią biegłego sądowego, gdyż sporny rurociąg powinien przebiegać wzdłuż granicy działek nr [...] i drogi gminnej, [...] i drogi gminnej, zaś według nowej trasy ma przebiegać bezpośrednio przez drogę na wysokości dz. [...] a nie [...] oraz jest krótsza, gdyż pomija odcinek biegnący wzdłuż granicy, między drogą gminną a działkami [...]i [...]. Uzasadnia to wniosek o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 4 ust. 4 pkt 2, art. 37, pkt 2, art. 41 ust. 1 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 1 i 3, art. 128 ust. 1 pkt 4 i 6, art. 131 ust. 1, art. 132 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne /Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019/ oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ uchylił w całości decyzję z 7.04.2000r. i wydał J. J. pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnego tj. rurociągu podziemnego o średnicy 150 mm zakończonego wylotem do rowu melioracyjnego przy drodze gminnej 165, o przebiegu od przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] przez działkę nr [...], kolejno przez działkę nr [...] K. i Z. M. ale wzdłuż granicy z działką nr [...], przez narożnik dz. nr [...] G. i J. M. przy zachowaniu odległości 1,20 m od słupa energetycznego, dalej w poprzek drogi gminnej nr 165 do rowu przydrożnego tej drogi. W decyzji określono przeznaczenie rurociągu do odprowadzania oczyszczonych ścieków bytowych oraz wód gruntowych i drenażowych z odwodnienia fundamentów budynku. Kolejno pozwolenie na szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania do rowu melioracyjnego przydrożnego drogi nr 165 ścieków w ilości 0,96 m3/dobę o określonym składzie za pomocą w/w rurociągu. Decyzja zawiera ponadto określenie szeregu warunków i obowiązków obciążających J. Jodłowską oraz zastrzeżenie o nienaruszaniu przez pozwolenie wodnoprawne praw do nieruchomości i urządzeń wodnych. W uzasadnieniu organ przytoczył najpierw argumentację sądu powszechnego o wyższości przydomowej oczyszczalni ścieków nad szambem bezodpływowym oraz ustalenie o niezbędności odprowadzania wód z działki nr 26 przez grunt sąsiedni. Według tego sądu najmniej uciążliwym i konfliktowym sposobem przeprowadzenia rurociągu będzie wariant I opinii biegłego sądowego S. G., czyli przez dz. nr [...] K.Z. M. wzdłuż granicy z dz. [...] , dalej wzdłuż granicy dz. [...] G.J. M. i drogi gminnej, kolejno wzdłuż granicy dz. nr [...] B.K. R. i drogi gminnej, a następnie przepustem pod drogę. Według informacji uzyskanej przez J. Jodłowską w Urzędzie Miasta i Gminy w B. K., ze względów na planowaną modernizację i poszerzenie drogi gminnej nr [...] niemożliwe będzie poprowadzenie rurociągu przez działki nr [...] i [...] wzdłuż ich aktualnych granic z drogą gminną, lecz konieczne będzie przesunięcie jego trasy w głąb tych działek o odległość co najmniej kilku metrów od drogi co spowodowałoby większą uciążliwość dla właścicieli tych działek i dla użytkownika rurociągu. Byłoby to również niezgodne z orzeczeniem sądowym i intencją jak największej ingerencji w nieruchomość sąsiadów. Dlatego J. J. przedstawiła nowy projekt budowlany. Projekt ten uwzględnia postanowienie sądu odnośnie przebiegu początkowego odcinka rurociągu przez dz. nr [...] i wzdłuż granicy z dz. Nr[...], a dalej jedynie na krótkim odcinku przez narożnik dz. Nr [...], co oznacza zwiększenie do minimum ingerencji w dz. nr [...] i całkowicie ją wyeliminuje w stosunku do dz. [...]. Burmistrz pismem z dnia 28.11.2007r. wyraził zgodę na wykonanie przejścia rurociągiem przez drogę oraz na wykonanie wylotu rurociągu do rowu melioracyjnego znajdującego się w pasie drogowym. Zakład energetyczny pismem z 11.04.2002r. wyraził zgodę na przeprowadzenie rurociągu w pobliżu słupa napowietrznej linii energetycznej. Zgodnie z art. 127 ust. 6 ustawy Prawo wodne informację o podjęciu postępowania, przebiegu planowanego rurociągu i możliwości złożenia uwag podano do publicznej wiadomości. Strony powiadomiono o podjęciu postępowania z dołączeniem mapki projektowanej trasy rurociągu oraz o możliwości złożenia uwag w sprawie. W nawiązaniu do zarzutów odwołania organ wskazał na ich zasadność w zakresie naruszenia art. 7, art. 32, art. 40 § 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wskutek niepowiadamiania pełnomocnika odwołujących się, brak ustaleń odnośnie ograniczenia prawa własności gruntu i nieorzeczeniu o odszkodowaniu. Organ wskazał na zmianę statusu prawnego /podstawy prawnej rozstrzygania/ i stanu faktycznego /określenie trasy rurociągu przez sąd powszechny/, co uzasadniało uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na zasądzenie odszkodowania z tytułu ustanowienia służebności, nie istniała potrzeba rozstrzygania w tym zakresie w decyzji. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły orzeczenia sądu powszechnego oraz projekt budowlany z września 2007r., zgodny z tymi orzeczeniami odnośnie przebiegu rurociągu, należało ponadto uwzględnić znaczenie planowanej przebudowy drogi gminnej oraz rozważyć interesy stron. Rozstrzygnięcia szczegółowe wynikały z projektu budowlanego i przepisu rozporządzenia wykonawczego. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zgłosili zastrzeżenia odnośnie przebiegu trasy rurociągu, stosownego wynagrodzenia w związku z ustaleniem służebności gruntowej, ustalenia odszkodowania za zniszczony wieloletni sad wiśniowy, który rośnie na trasie ewentualnego rurociągu, za przesunięcie rurociągu niezgodne z postanowieniem sądu, za brak możliwości użytkowania terenu zgonie /chyba powinno być zgodnie/ z dotychczasowym przeznaczeniem /sad wiśniowy/ i za częściową utratą /utratę/ atrakcyjności gruntu, a w końcu z uwagi na brak informacji na temat uciążliwości służebności dla nich oraz ewentualnych immisji w postaci ciekłej bądź wonnej i na tej podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do skargi dołączyli ekspertyzę systemu drenarskiego wykonaną przez S. K.. W uzasadnieniu skarżący najpierw zgłosili zastrzeżenia do decyzji organu I instancji oraz do postanowienia sądu powszechnego. Nowa trasa rurociągu została przesunięta w głąb działki nr [...] w porównaniu z postanowieniem sądowym, jak też nie ma w nim mowy o krótkim odcinku przez narożnik dz. Nr [...]. Zmiany te wymagały zgody skarżących i przyznaniu im stosownego odszkodowania. Zasądzone w 2002r. odszkodowanie stało się nieodpowiednie i wymaga rewaloryzacji, a ponadto powinno zostać uzupełnione o odszkodowanie za usunięcie drzew wiśniowych i utracone pożytki. Urządzenie przeszkodzi w obsadzeniu drzewami i krzewami granicy do działek z obu stron. Należy ponadto się odszkodowanie za utratę atrakcyjności obu działek. W dokumentacji projektowej nadal używa się mapy z zaznaczonym nieistniejącym rurociągiem poniemieckim. Rurociąg uszkodzi misternie ułożony ciąg rurek drenarskich tworzących system odwadniający działek, opisany w dołączonej ekspertyzie. Należy zmienić trasę rurociągu i poprowadzić ją w całości po działce J. J.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację, a w odniesieniu do zarzutów skargi wskazał na przedwczesność lub bezprzedmiotowość obaw skarżących, że w przyszłości doznają szkody, zaś dołączona ekspertyza potwierdza zasadność decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wyjaśniono w wyroku NSA z 28.04.2006r. II OSK 749/05 Lex nr 209509, odmowa udzielenia pozwolenia wodnoprawnego w przypadku spełnienia przez stronę, która ubiega się o wydanie takiego pozwolenia, warunków przewidzianych w art. 131 Prawa wodnego dopuszczalna jest wyłącznie wówczas, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w ust. 126 tej ustawy. Z natury rzeczy warunki te będą zróżnicowane w zależności od przedmiotu pozwolenia i nie każda strona powinna spełnić je wszystkie, jak też organ nie musi wymagać spełnienia wszystkich wymagań dotyczących operatora /art. 132 ust. 9 ustawy/. Skarżący nie zgłosili zarzutu wystąpienia przeszkód wymienionych w art. 126 ustawy i nie byliby uprawnieni do opierania zarzutów na naruszeniu szczegółowych wymagań, skoro ich interes prawny, przez nich twierdzony, ma wynikać z obaw doznania hipotetycznej szkody powstałej w wyniku ułożenia pod ziemią rurociągu na działkach stanowiących ich własność. Organ zresztą uznał szczególne wymagania za spełnione i nie było podstaw do podważenia tej oceny w oparciu o dokumenty dołączone przez uczestniczkę postępowania do wniosku. Odnośnie przebiegu rurociągu wymaga zaznaczenia, że zgodnie z postanowieniem Sądu powszechnego miał on zostać ułożony w pobliżu granic działek, bez szczegółowego określenia sposobu, odległości czy innych danych technicznych. Rezygnacja z pierwszej części, czyli skrócenie rurociągu przy zachowaniu zasadniczej zgodności z treścią ustanowionej służebności, w niczym nie naruszało jakiegokolwiek interesu skarżących. W toku całego postępowania skarżący sprzeciwiali się ułożeniu podziemnego rurociągu na swoich działkach wyłącznie z uwagi na specyficzne dla nich rozumienie prawa własności jako prawa absolutnego, nieograniczonego, nienaruszalnego z uwagi na uprawnienia innych osób lub interes publiczny. Nie trzeba szerzej argumentować, że takie prawo własności obiektywnie nie istnieje i cała argumentacja skarżących jedynie pozornie przypominała zarzuty natury prawnej. Próbując przełożyć tę argumentację na zarzuty mogące mieć znaczenie przed sądem prawa należy zauważyć, że organ nie dopuścił się uchybień procesowych w toku postępowania wyjaśniającego, przy budowaniu ustaleń faktycznych i rozważania materiału sprawy /art. 7, 77 § 1, 80, 107,§ 3 k.p.a./ oraz stosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie wystąpiła potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części /art. 138 § 2 k.p.a./. Istotą sprawy było doprecyzowanie szczegółów pozwolenia wodnoprawnego, nie zaś rozważanie obaw naruszenia prawa osób trzecich /art. 123 ust. 2 ustawy/. Można jeszcze zaznaczyć, że służebność stanowi część składową nieruchomości władnącej /art. 50 kodeksu cywilnego/, co już zupełnie pozbawiało znaczenia podnoszoną przez skarżących kwestię naruszenia ich prawa własności /poza krótkim okresem robót przy wkopaniu rurociągu/. Całkowicie odosobniony był pogląd skarżących, jakoby normalnym celem robót przy układaniu rurociągu i pozostawania rurociągu pod powierzchnią gruntu było naruszenie własności i wyrządzenie uszczerbku w dobrach właściciela gruntu, co czyniło wniosek J. J. i jego uwzględnienie przez organ według ich zdania wydarzeniem nadzwyczajnie dokuczliwym, krzywdzącym i niemożliwym do zaakceptowania. Nie dopatrując się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją i uznając zarzuty skarżących za oczywiście bezzasadne, należało zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. H.B. 27.06.2008r.