II SA/Wr 437/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z podłączeniem piecyka c.o. etażowego w lokalu mieszkalnym, w związku z wniesionym sprzeciwem postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W rozpoznawanej sprawie wraz ze skargą na ww. decyzję skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, iż ma 77 lat, gospodarstwo domowe prowadzi z żona (74 lat), łączny ich dochód wynosi 2.020 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: koszt opału (rocznie)- 1.600 zł; opłata za gaz (rocznie)- 1.400 zł; za energię elektryczną- 50 zł; kosz lekarstw "utrzymujących przy życiu"- 200 zł. Jako posiadany składnik majątkowy skarżący wymienił mieszkanie o pow. 37 m2. Dodał, iż z uwagi na swój wiek i skomplikowanie sprawy uzasadnione byłoby ustanowienie mu pełnomocnika procesowego. W piśmie z dnia 6 września 2008 r. skarżący oświadczył, iż wszelkie dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym. Postanowieniem z dnia 9 września 2008 r. Referendarz Sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił, że w bieżącym roku poniósł wydatek na fundusz remontowy w kwocie 5.662,30 zł – do sprzeciwu dołączono pismo zawierające rozliczenie zamieszkałego przez skarżącego lokalu, wystawione przez zarządcę nieruchomości, w której znajduje się ten lokal. Skarżący podkreślił również, że zaciągnął kredyt, który spłaca w miesięcznych ratach, po 400 zł każda. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 u.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) u.p.s.a., wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możliwości zgromadzenia choćby w niewielkiej kwocie miesięcznie środków na koszty w dłuższym okresie, bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały, co pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, przyszłych kosztów sądowych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi - zgodnie z orzecznictwem sądowym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111) - wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Dla oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania – może to być m.in. emerytura, wsparcie finansowe najbliższej rodziny, czy też środki uzyskane od osób trzecich, bądź też z instytucji świadczących profesjonalnie usługi w postaci udzielania pożyczek, czy też kredytów. Sąd podkreśla, że skarżący uzyskuje stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 1.300 zł – a dochód jego rodziny (wraz z emeryturą małżonki) wynosi łącznie 2.020 zł. Nie zasługuje zatem na przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając do wyboru możliwość przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, bądź też ustanowienia radcy prawnego Sąd uznał, że bardziej celowe jest zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. W świetle art. 6 ust. 1 u.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W związku z tym, skoro zostaną udzielone skarżącemu wszelkie niezbędne wskazówki, co do czynności procesowych oraz pouczenia o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się okolicznościami wskazanymi we wniosku skarżącego uznał, iż jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych i dlatego – na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.