II SA/Wr 438/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. D. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla północnej części zespołu urbanistycznego [...]oraz Parku [...] we [...] postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący Z. D., działający przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do tut. Sądu skargę na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla północnej części zespołu urbanistycznego [...] oraz Parku [...] we [...]. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. z daleko posuniętej ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wywodząc, iż dochował należytej staranności i nie można przypisać jemu winy w uchybieniu terminu. W tym kontekście nadmienił, że pozostawał w przekonaniu, że dopełnił wszelkich formalności związanych ze skutecznym wniesieniem skargi, a w międzyczasie otrzymał postanowienie tut. Sądu o sygn. akt II SA/Wr 195/20 odrzucające złożoną uprzednio skargę na niniejszą uchwałę. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że przywołana przez skarżącego okoliczność, że dochował należytej staranności i nie można mu przypisać winy w uchybieniu terminy, nie może stanowić uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 4 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że w związku z uznaniem przez Sąd w sprawie sygn. akt II SA/Wr 195/20, że skarga z dnia [...] kwietnia 2020 r. została złożona przez skarżącego o jeden dzień za wcześnie, skarżący po prawomocnym zakończeniu postępowania sygn. akt II SA/Wr 195/20 ustanowił pełnomocnika. Ustanowiony pełnomocnik złożył nową rozszerzoną o dodatkowe zarzuty skargę w dniu [...] sierpnia 2020 r. W związku z treścią odpowiedzi na skargę Rady Miejskiej [...] skarżący w piśmie z dnia [...] października 2020 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując, że dochował należytej staranności i nie można przypisać mu winy w uchybieniu terminu. Następnie powołano okoliczności związane z koniecznością sprawowania przez pełnomocnika skarżącego całodobowej opieki nad 95-letnią babcią od początku lipca 2020 r. aż do chwili jej śmierci w dniu [...] sierpnia 2020 r. i utrzymujących się stanów depresyjnych pełnomocnika do dnia pogrzebu w dniu [...] sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lutego 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odniósł się w ogóle do okoliczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ani do przedstawionej przez skarżącego argumentacji. W sytuacji uznania, że skarga została wniesiona po terminie, należy zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, a następnie, w przypadku uznania, że dopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku należy ocenić argumentację wniosku w kontekście okoliczności niniejszej sprawy i odnieść ją do okresu, w którym winno nastąpić wniesienie skargi. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia takich rozważań nie zawiera. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przepisy art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwanej p.p.s.a., stanowią, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wniosek spóźniony podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć także na uwadze, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Rozważając warunki formalne wniesienia niniejszej skargi trzeba przypomnieć, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) - dalej jako "ustawa nowelizująca". Wprowadziła ona zmiany między innymi w zakresie art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej - przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. jak również przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Wynika z tego, że dla ustalenia, która wersja przepisów art. 52 i 53 p.p.s.a. ma zastosowanie w danej sprawie rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu. Niewątpliwie zaskarżona uchwała została uchwalona przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (co nastąpiło 1 czerwca 2017 r.), a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajdą przepisy art. 52 i 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). W myśl § 4 art. 52 w brzmieniu sprzed nowelizacji w przypadku między innymi aktów prawa miejscowego - jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. II OPS 2/07 (dostępną w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarga na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 u.s.g.), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba zwrócić uwagę, że skarżący wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożył do organu w dniu [...] kwietnia 2020 r., zatem termin do złożenia skargi upłynął z dniem [...] maja 2020 r. Odpis postanowienia odrzucającego skargę w sprawie o sygn. II SA/Wr 195/20 skarżący otrzymał w dniu [...] czerwca 2020 r. Jak wynika z pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy, skarżący od dnia [...] kwietnia 2020 r. jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mimo, iż w sprawie o sygn. II SA/Wr 195/20 występował samodzielnie. Po otrzymaniu odpisu postanowienia odrzucającego skargę w sprawie o sygn. II SA/Wr 195/20 posiadał pełnomocnika z wyboru i mógł z nim skonsultować otrzymane rozstrzygnięcie. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się stosownej wiedzy, w tym wypadku dotyczącej terminu jaki przysługuje na złożenie skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Mając na względzie powołane w zażaleniu na odmowę przywrócenia terminu okoliczności związane z koniecznością sprawowania przez pełnomocnika skarżącego całodobowej opieki nad 95-letnią babcią od początku lipca 2020 r. aż do chwili jej śmierci w dniu [...] sierpnia 2020 r. i utrzymujących się stanów depresyjnych pełnomocnika do dnia pogrzebu w dniu [...] sierpnia 2020 r. należy uznać, że w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. Licząc zatem termin 7 dni od dnia [...] sierpnia 2020 r. wskazać należy, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. ustała przyczyna uchybienia terminu. Ten dzień był zatem ostatnim dniem na złożenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarga została złożona w dniu [...] sierpnia 2020 r., jednak nie został w niej zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu [...] października 2020 r., a więc z przekroczeniem wskazanego 7-dniowego terminu. W związku z tym, że wniosek o przywrócenie terminu złożony został złożony po blisko dwóch miesiącach od ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. [...] października 2020 r. i należało uznać go za spóźniony. Z tych względów, na podstawie art. 88 p.p.s.a., wniosek należało odrzucić.