II SA/Wr 444/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.i M. W., J.W.i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia ... w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Gminy T.sprawy rozgraniczenia za nieuzasadnione i odmowy wyznaczenia dodatkowego terminu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy w złożonym w dniu 3 czerwca 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i poinformowali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.400 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez wnioskodawców swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone wnioskodawczyni w dniu 11 lipca 2013 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie wskazali od kogo konkretnie i w jakiej wysokości otrzymują (pożyczają) środki finansowe na swoje wydatki, które przekraczają wysokość ich dochodu; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (współskarżących) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]), a przynajmniej o opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania; nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali i pokrywają wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych ich postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą także opłacić kosztów niniejszego postępowania; nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość. Skarżący nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nich szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2.400 zł netto) oraz nie przedstawienie i nie udokumentowanie struktury ich niezbędnych wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od zażalenia- 100 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), tym bardziej, że skarżący przyznali w innym prowadzonym przez siebie postępowaniu, że od dłuższego czasu systematycznie korzystają z pożyczek, którymi opłacają różne swoje wydatki (w tym np. wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w innych postępowaniach). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata powtórzyć należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu może mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.