II SA/Wr 463/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. "[...]" w Ś. na postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr 1/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkodę łowiecką oddala skargę w całości. Koło Łowieckie "[...]" w Ś. (dalej: strona skarżąca) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu (dalej: Dyrektor RDLP, organ odwoławczy) z dnia 3 kwietnia 2024 r. (Nr 1/2024), którym utrzymano w mocy postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Ś. (dalej: Nadleśniczy, organ I instancji) z dnia 12 lutego 2024 r. (znak sprawy: NP.7330.4.2023) w sprawie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa Ś. z dnia 28 listopada 2023 r. (Nr 47). Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. (Nr 47) Nadleśniczy orzekł o: w pkt. I. ustaleniu wysokości odszkodowania za szkody łowieckie należnego K. M. na kwotę 5546,28 zł; w pkt. II. wypłacie odszkodowania przez stronę skarżącą; w pkt. III. wypłacie odszkodowania nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia 5 stycznia 2024 r. strona skarżąca powołując się na art. 235 k.p.a. zarzuciła, że Nadleśniczy: 1) rażąco naruszył przepisy prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 6, 7, 8, 9, 10 i 107 k.p.a., poprzez niezapewnienie obowiązkowego czynnego udziału stron, w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ponadto nie dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; 2) w toku postępowania uniemożliwiał czynny udział strony w postępowaniu poprzez nieudostępnienie akt sprawy oraz zachowanie bezczynności postępowania poprzez nieodpowiadanie na korespondencję. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. Nadleśniczy odmówił wznowienia postępowania dotyczącego decyzji z dnia 28 listopada 2023 r. (Nr 47). W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie organu I instancji strona skarżąca została skutecznie powiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o wszystkich kluczowych czynnościach dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jednocześnie Nadleśniczy wskazał na brak podstawy faktycznej do realizacji przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., umożliwiających wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Pismem z dnia 4 marca 2024 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, a Dyrektor RDLP postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r. (Nr 1/2024) utrzymał w mocy postanowienie Nadleśniczego. W ocenie organu odwoławczego Nadleśniczy prawidłowo zakwalifikował pismo strony skarżącej z dnia 5 stycznia 2024 r. rozpatrując przedmiotowe żądanie zgodnie z art. 235 § 1 k.p.a., jako wznowienie postępowania w sytuacji, gdy w sprawie wydano decyzję ostateczną. Jak wskazał Dyrektor RDLP brak było możliwości wznowienia postępowania z powodu uniemożliwienia prawidłowego udziału strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W jego ocenie strona skarżąca nie wskazała w sposób konkretny, na czym miałoby polegać uniemożliwienie stronie skarżące udziału w postępowaniu. Jak zauważono strona skarżąca została w sposób prawidłowy zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia czynności absolutnie kluczowych z punktu widzenia naprawienia powstałej szkody. Przedstawiciel strony skarżącej potwierdził zapoznanie się z zawiadomieniem, w tym o czasie i o miejscu dokonywania czynności szacowania, a także wskazał osobę, która będzie ją reprezentować w toku czynności szacowania szkody. I tak M. K. działając, jako przedstawiciel strony skarżącej podpisał protokół z szacowania szkody. Uwzględniając chronologię zdarzeń, Dyrektor RDLP wskazał także, że K. M. uzyskał adres mailowy strony skarżącej oficjalną drogą, komunikując się z Zarządem Okręgowym PZŁ w J., co w ocenie organu odwoławczego świadczy o świadomości strony skarżącej o fakcie wystąpienia szkody już wcześniej. W skardze na postanowienie Dyrektora RDLP zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polegającym na uznaniu przez organ odwoławczy, że strona brała udział w postępowaniu podczas, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 46 ust. 3-5, art. 46d, art. 46e, art. 47 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (t. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1082 ze zm., dalej: u.p.ł.) - przez wydanie decyzji przez Nadleśniczego. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor RDLP podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że pomimo błędnego uzasadnienia, samo rozstrzygnięcie postanowienia jest prawidłowe. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie Dyrektora RDLP z dnia 3 kwietnia 2024 r. (Nr 1/2024), którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkodę łowiecką. Wskazać zatem należy, że w pierwszej kolejności wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalne jest wzruszenie w trybie postępowań nadzwyczajnych uregulowanych w k.p.a. (w przypadku rozpatrywanej sprawy – wznowienia postępowania) decyzji Nadleśniczego o ustaleniu odszkodowania za szkody łowieckie wydawanej na podstawie art. 46e u.p.ł. Postępowanie w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez zwierzęta łowne, kończące się decyzją, przewidzianą w art. 46e ust. 1 u.p.ł., może być wszczęte tylko na wniosek strony, gdyż dotyczy przyznania uprawnienia i nic innego nie wynika z u.p.ł., jako regulacji szczególnej (art. 61 § 1 k.p.a.). Wniosek ten poszkodowany powinien złożyć do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, dla których ustawodawca przewidział pewne obowiązki procesowe. Wykonanie ich decyduje o osiągnięciu celu postępowania, w którym ustawodawca wyodrębnił czynność oględzin i szacowania ostatecznego szkody. Czynności związane ze stwierdzeniem stanu miejsca, w którym miało dojść do szkody, jej rodzaju i zakresu muszą być przeprowadzone niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od złożenia wniosku, co ogranicza zakres spornych okoliczności w sprawie. Czynności te mają prowadzić zespoły w składzie określonym w art. 46 ust. 2 u.p.ł., a zatem złożone z poszkodowanego, przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego. Na dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego ciąży nie tylko obowiązek przyjęcia wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 u.p.ł., ale też niezwłocznego wyznaczenia terminu oględzin i zawiadomienia o nim podmiotów określonych w art. 46a ust. 3 u.p.ł., które wyznaczą osoby tworzące zespół przewidziany w art. 46 ust. 2 u.p.ł. Dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego powinien niezwłocznie też sporządzić protokół z oględzin, do którego członkowie zespołu mogą wnieść uwagi z uzasadnieniem (art. 46a ust. 4 u.p.ł.). Istotę sprawy rozstrzyga decyzja, o której mowa w art. 46e u.p.ł. Kończy ona postępowanie w sprawie o odszkodowanie za szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1 u.p.ł., chyba że przedstawiciel dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego sporządził protokół ostatecznego szacowania szkody, od którego nie wniesiono odwołania, z czym ustawodawca powiązał obowiązek wypłacenia odszkodowania (art. 46c ust. 8 u.p.ł.). Co szczególnie istotne, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w art. 46e ust. 1 u.p.ł., może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody - art. 46e ust. 4 u.p.ł. Z przepisu art. 46e ust. 4 u.p.ł. jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy warunkiem skorzystania z drogi sądowej, tj. wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wydanie – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot, jakim jest właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego - decyzji przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. W konsekwencji należy wskazać, że postępowanie w sprawie szacowania wysokości odszkodowania jest tzw. postępowaniem hybrydowym, łączącym w sobie elementy procedury cywilnej oraz administracyjnej. Jak słusznie wskazuje się przy tym w orzecznictwie: "nie ulega zatem wątpliwości, że przepis ten [art. 46e ust. 4 u.p.ł. – przyp. Sądu] "doprecyzowuje" i przesądza o drodze jaką powinna obrać strona w przypadku niezadowolenia z decyzji wydanej przez organ w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z powstałymi szkodami wyrządzonymi przez zwierzynę" (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1497/22, publ. CBOSA). Przyjdzie także zaznaczyć, że zgodnie z art. 49a ust. 1 u.p.ł. w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Sąd w pełni podziela i przyjmuje za swoje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 15 listopada 2024 r. (sygn. akt I OSK 1769/24), w którym wskazał on, że odesłanie z art. 49a ust. 1 u.p.ł. ma charakter wyłącznie procesowy. To "do postępowania" przed Nadleśniczym stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Chodzi tu wyłącznie o postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania w rozumieniu art. 49a ust. 1 u.p.ł. Tymczasem tzw. tryby nadzwyczajne to właściwie odrębne sprawy administracyjne i to zarówno pod względem materialnoprawnym jak i procesowym (odrębny przedmiot postępowania). W okolicznościach sprawy strona skarżąca podnosi, że brak było podstaw do odmowy wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga zatem, że instytucja wznowienia postępowania swoją podstawę materialnoprawną czerpie z ustawy procesowej – k.p.a., a jej istota w ogóle nie dotyka zakresu ustalenia odszkodowania za szkodę łowiecką. Nie można więc uznać jej za dotyczącą sprawy ustalenia odszkodowania za szkodę łowiecką. W takiej sprawie nie dochodzi bowiem do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy materialnej ustalenia odszkodowania. Postępowanie nadzwyczajne, jakim niewątpliwie jest postępowanie wznowieniowe, nie jest i nie możne stanowić kontynuacji postępowania zwyczajnego. Zgodnie bowiem z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.). Postępowanie prowadzone w wyniku wznowienia jest samodzielnym postępowaniem, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Nie występuje zatem tożsamość pomiędzy sprawą ustalenia wysokości odszkodowania za szkody łowieckie z art. 46e u.p.ł. a sprawą wznowienia postępowania. Nie można zatem wywodzić, ażeby z zawartego w art. 49a u.p.ł. odesłania procesowego wynikała dopuszczalność otwierania postępowań w sprawach odrębnych pod względem materialnym, jak i procesowym od sprawy ustalenia wysokości odszkodowania za szkody łowieckie. Z treści przepisu odsyłającego wynika, że poza wskazaniem odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. do postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, brak jest podstaw do stosowania wszystkich przepisów, w tym regulujących postępowania w trybach nadzwyczajnych. W rezultacie wyłączone jest stosowanie przepisów art. 145-152 k.p.a. w odniesieniu do ostatecznej i prawomocnej decyzji nadleśniczego rozstrzygającej sprawę ustalenia wysokości odszkodowania za szkodę łowiecką. Za brakiem możliwości zastosowania nadzwyczajnych środków zaskarżenia w odniesieniu do decyzji Nadleśniczego ustalającej odszkodowanie za szkody łowieckie przemawia również to, że przyjęcie odmiennego zapatrywania i w rezultacie dopuszczenie przeprowadzenia nowego postępowania i wydania nowej decyzji, w wyniku której np. konieczne byłoby ustalenie ponownie odszkodowania, mogłoby spowodować – w sytuacji wcześniejszego wniesienia powództwa do sądu powszechnego i uzyskania wyroku sądu powszechnego – że w obrocie prawnym mogłyby pozostawać wyrok sądu powszechnego i decyzja nadleśniczego odmiennie określające wysokość odszkodowania. W konsekwencji wniosek strony skarżącej o wznowienie postępowania był niedopuszczalny, co musiało skutkować odmową wznowienia choć ze względów dotychczas wskazanych. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że postanowienie Dyrektora RDLP utrzymujące w mocy postanowienia Nadleśniczego w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkodę łowiecką – pomimo swojego błędnego uzasadnienia w istocie zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.