II SA/Wr 465/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-10-18
Skład orzekający: Olga Białek, Władysław Kulon, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, oparte na stwierdzeniu braku takiego odstępstwa, jest zasadne, jeśli organy administracji nie zebrały i nie oceniły wszechstronnie wszystkich dowodów, w tym sprzecznych pomiarów odległości od granicy działki?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego nie może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i nie oceniły wszystkich zebranych dowodów, w tym sprzecznych pomiarów odległości od granicy działki. Zaniechanie wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego i pominięcie istotnych dowodów stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący K. S. zwrócił się o zbadanie zgodności budowy budynku mieszkalnego z przepisami prawa budowlanego, w szczególności odległości od granicy działki. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w sprawie istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, opierając się głównie na pomiarze geodezyjnym z 9 czerwca 2015 r. Skarżący kwestionował rzetelność tego pomiaru i wskazywał na sprzeczne wyniki innych pomiarów, w tym dokonanych przez PINB. Organy I i II instancji umorzyły postępowanie, uznając brak istotnego odstępstwa, co zostało zaskarżone do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję DWINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB i zasądził od DWINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Olga Białek, Sędziowie Sędzia WSA - Władysław Kulon, Sędzia WSA - Anna Siedlecka (spr.), , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 22 kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy realizacji budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego K. S. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
K. S. pismem złożonym do PINB w D. w dniu 26 maja 2015r. zwrócił się o zbadanie zgodności z przepisami prawa budowlanego odległości budowy budynku mieszkalnego na terenie nieruchomości przy ul. Ł. w B. z granicami działki przy ul. S. w B..
Organ nadzoru budowlanego podczas kontroli z dnia 1 czerwca 2015 r. ustalił, że na przedmiotowej działce realizowane są roboty budowlane polegające na budowie nowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscu rozebranego budynku mieszkalnego. Ustalono, że budowa jest prowadzona na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] r. Dokonano pomiarów odległości od strony stóp fundamentowych obu słupów do ogrodzenia z nieruchomością przy ul. S.. Zmierzone odległości wynosiły dla słupa znajdującego się bliżej ulicy – 132 cm, dla słupa w głębi nieruchomości – 159 cm.
W dniu 25 czerwca 2015 r. inwestor przedłożył organowi nadzoru budowlanego, sporządzony w dniu 9 czerwca 2015 r. przez uprawionego geodetę – S. S., pomiar wytyczenia osi budynku, obrazujący odległości realizowanego budynku mieszkalnego do granic nieruchomości.
Pismem złożonym w dniu 24 lipca 2015 r. K. S. zwrócił się do PINB o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczącego budowy przy ul. Ł. w B.. Formułując takie żądanie wniosku jego autor wskazał na zbyt bliską odległość posadowienia słupów – ok 1,25 od granicy z należącą do niego działką.
W ten sposób zainicjowanym postępowaniu w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego przeprowadził w dniu 3 września 2015 r. oględziny nieruchomości przy ul. Ł. w B.. Z wykonanych w trakcie oględzin pomiarów został sporządzony protokół i rysunek. Wynika z niego, że odległość obu słupów (liczona od ich lica) do siatki ogrodzeniowej wynosi: w przypadku słupa nr 1 (w głębi nieruchomości) – 151 i 148 cm, sług nr 2 (bliżej ul. Ł.) – 128 i 129 cm.
Po zawiadomieniu stron postępowania o zakończeniu zbierania dowodów w sprawie, PINB w B. wydał w dniu [...] r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzję nr [...], mocą której umorzył postępowanie z uwagi na to, że dalsze jego prowadzenie stało się bezprzedmiotowe. Powodem podjęcia takiego rozstrzygnięcia był brak stwierdzenia przez organ I instancji, istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę. Powołując się na regulację wynikającą z art. 36 a ustawy Prawo budowlane, organ I instancji wskazał, że z przedłożonego przez inwestora pomiaru geodezyjnego wykonanych słupów wynika, że odległości od osi słupów do granicy z działką nr 724/1 wynoszą: 185 cm (słup w głębi nieruchomości) i 165 cm (słup bliżej ul. Ł.). Ponieważ w zatwierdzonym projekcie budowlanym podano odległości od lica słupów do granicy, koniecznym się stało obliczenie tych odległości w oparciu o podane odległości w pomiarze geodezyjnym. Po dokonaniu tego obliczenia organ I instancji stwierdził, że odległość od lica słupa w głębi nieruchomości do granicy z działką K. S. wynosi 168 cm (185 cm-17 cm), natomiast odległość od słupa bliżej ul. Ł. do granicy z działką K. S. wynosi 148 cm (165 cm - 17 cm). Po dokonaniu porównania przedłożonego pomiaru geodezyjnego z zatwierdzonym projektem budowlanym stwierdzono, że występuje zbliżenie słupa znajdującego się bliżej ul. Ł. do granicy z działką sąsiednią nr 724/1 o 5 cm. Organ I instancji zwrócił przy tym uwagę, że podczas oględzin kierownik budowy - inż. D. R. złożył wyjaśnia w tej kwestii, zgodnie z którymi słupy podpierające balkon od strony nieruchomości K.S. nie będą miały wykonanego docieplenia styropianem, a jedynie wykonany na nich zostanie cienkowarstwowy tynk, co uzgodniono z projektantem. Na podstawie tych wyjaśnień organ I instancji stwierdził, że odległość od lica słupów do granicy z nieruchomością K.S. zwiększy się o 5 cm czyli o grubość styropianu jako warstwy dociepleniowej. Tak więc odległość od lica słupa w głębi nieruchomości do granicy z działką K.S. wynosić będzie 173 cm, a słupa znajdującego się bliżej ul. Ł. wynosić będzie 153 cm, czyli odnośnie tego słupa tyle, ile zaprojektował projektant w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Wobec takich ustaleń i wskazując, że na obecny stan zaawansowania robót nie można zarzucić inwestorowi, w odniesieniu do odległości słupów od granicy z działką K.S., istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ I instancji stwierdził, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie jest bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, K. S. wskazał, że decyzja organu I instancji dotknięta jest istotnymi brakami merytorycznymi oraz proceduralnymi. Podał, że nie zawiera ona istotnej informacji dotyczącej obmiaru geodezyjnego, na którego podstawie została wydana, w zakresie daty jej wykonania, wykonawcy, numeru uprawnień geodezyjnych, czy jakichkolwiek innych informacji o dokonanym obmiarze (poza podanymi odległościami), co powoduje, że wydanie decyzji stoi w sprzeczności z art. 107 k.p.a. W ocenie odwołującego się, wyjaśnienie tych wątpliwości ma istotne znaczenie ze względu na wątpliwą rzetelność podanych w decyzji informacji o odległościach, zarówno w świetle wcześniejszych pomiarów zarówno geodezyjnych, jak i pomiarów wykonanych przez pracowników PINB. Odwołujący zwrócił przy tym uwagę, że decyzja nr [...] kilkukrotnie wspomina o niejednoznaczności granicy geodezyjnej działki i położenia płotu granicznego między nieruchomościami. Jednakże w trakcie oględzin z dnia 3 września 2015 roku, kiedy wykonywane były pomiary odległości od granicy działki (płotu), nikt: zarówno obecny inwestor, jak i wykonawca (w osobie kierownika budowy), nie kwestionował położenia granicy działki. Co więcej, w trakcie tych oględzin kierownik budowy stwierdził, tu cyt.: "w dostarczonym pomiarze geodezyjnym określono odległość od granicy do osi słupów". Według odwołującego, taki pomiar stoi w ewidentnej sprzeczności z prawem budowlanym. Przy równoczesnym braku informacji czy chodzi o ten sam pomiar na podstawie którego została wydana decyzja oraz braku informacji o osobach odpowiedzialnych za pomiary, budzi to poważne wątpliwości co do rzetelności wykonania pomiarów. W ocenie odwołującego, pomiar kierownika budowy nie można nazwać "geodezyjnym" m.in. ze względu na brak wymienionych osób posiadających uprawnienia geodezyjne. Równocześnie odwołujący zaznaczył, że wbrew sugestiom zawartym w decyzji nr [...] położenie płotu na granicy posesji przy ul. S. i Ł. oraz granicy działki o nr 724/1 jest jednoznaczne. Położenie tej granicy zostało usankcjonowane m.in. pomiarami geodezyjnymi stanowiącymi załącznik do decyzji Burmistrza Miasta B. o wydzieleniu działek nr 724/1 i nr 724/2 z dnia [...] r. (dokonanego według przebiegu istniejącego płotu). Nie można również pominąć faktu, że płot (z podmurówką) został wybudowany w latach 70 XX-wieku przez poprzedniego właściciela nieruchomości przy ul. Ł., którego spadkobiercą jest inwestorka. W przypadku potencjalnego kwestionowania granicy działki wyznaczonej płotem znajdą zastosowanie przepisy o zasiedzeniu. W opinii odwołującej się strony, nadmierne zbliżenie budowy do granicy działki nr 724/1 może wynikać z odstępstw wykonawcy od projektu budowlanego. Istnieje też możliwość, że projekt budowlany wykonywany był na podstawie nieaktualnych, niewłaściwych lub przeskalowanych podkładów geodezyjnych. Jednak wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia 26 maja 2015 r. (w załączeniu), stanowiący obraz sytuacji prawnej dla działek już po rozpoczęciu inwestycji, wskazuje pełne pokrywanie się płotu oraz granicy działek nr 724/1 i nr 725. W takich okolicznościach sprawy odwołujący uznał, że podstawą do wydania decyzji w sprawie powinny stanowić pomiary wykonane w trakcie oględzin z dnia 3 września 2015 r. Zignorowanie wyników tych pomiarów na rzecz nieokreślonych pomiarów geodezyjnych, na których wyniki powołuje się organ I instancji, stanowi istotne naruszenie prawa.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wątpliwości odnośnie daty wykonania, jak również wykonawcy pomiaru geodezyjnego, DWINB wyjaśnił, że organ I instancji przy wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia oparł się na dowodzie znajdującym się w aktach sprawy, jakim jest pomiar wytyczeniowy z dnia 9 czerwca 2015 r. Obrazuje on odległości realizowanego budynku mieszkalnego w stosunku do granic nieruchomości. Jego autorem jest uprawniony geodeta – S. S.. Z przedłożonego pomiaru geodezyjnego wynika, że odległości od osi słupów do granicy z działką nr 724/1 wynoszą odpowiednio 185 cm w przypadku słupa w głębi nieruchomości oraz 165 cm odnośnie słupa usytuowanego bliżej nieruchomości przy ul. S.. W związku z tym, że odległości te zmierzone zostały od osi obu słupów do granicy z działką sąsiadującą organ I instancji, na podstawie pomiarów geodezyjnych, zatwierdzonego projektu budowlanego oraz oświadczenia kierownika, iż słupy nie będą ocieplone warstwą styropianu (-5cm), przeprowadził analizę, z której wynika, iż odległości lica słupów od sąsiadującej działki wynoszą odpowiednio 173 cm, jeśli chodzi o słup znajdujący się w głębi nieruchomości oraz 153 cm odnośnie słupa usytuowanego bliżej działki nr 724/1. W związku z tym, że szerokość obu słupów wynosi 34 cm, aby obliczyć odległości usytuowania słupów od lica do granicy działki, należało przy obliczaniu odległości podanej od osi słupów odjąć 17 cm oraz 5 cm warstwy styropianu, która ma zostać zastąpiona cienkowarstwowym tynkiem. Jak wynika z zatwierdzonego projektu budowlanego słupy zostały zaprojektowane w odległości od granicy z działką skarżącego: 150 cm słup w głębi działki i 153 cm słup bliżej nieruchomości przy ul. S.. Wobec takich ustaleń organ II instancji uznał, że usytuowanie słupa bliżej ul. Ł. jest zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym. Natomiast większa odległość słupa usytuowanego w głębi nieruchomości niż to przewidywał projekt, musi wynikać z błędu projektanta, powstałego na etapie sporządzania projektu budowlanego. Mając na uwadze powyższe, a także odnosząc się do zakresu żądania wnioskodawcy, w rozpatrywanym przypadku organ II instancji nie stwierdził, aby odległość któregoś ze słupów była mniejsza niż wynika to z zatwierdzonego projektu budowlanego. Zatem na obecny stan realizacji robót budowlanych w zakresie odległości usytuowania słupów od granicy z działką odwołującego się, według organu II instancji, nie można zarzucić inwestorowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, K. S. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzucił on organowi II instancji przy jego wydaniu naruszenie:
- art. 7 oraz 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe i niepełne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego - w szczególności: pominięcie przeprowadzonego przez sam organ I instancji obmiaru, z którego wynikało, że odległość słupa podtrzymującego taras znajduje się w odległości 1,28 m od siatki ogrodzeniowej nieruchomości; brak ustalenia przebiegu granicy sąsiedniej działki, od której liczona powinna zostać odległość od słupów podtrzymujących taras powstającego budynku, a w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego i błędne uznanie, że inwestor nie wykonuje robót w sposób istotnie odbiegający od przepisów prawa;
- art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w zakresie jego niezastosowania w związku z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w sytuacji, gdy odległość między granicą działki a słupami podtrzymującymi taras powstającego budynku jest mniejsza niż wymagane 1,5 m;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez jego błędne zastosowanie, pomimo braku przesłanek do utrzymania decyzji organu I instancji.
Formując tego rodzaju zarzuty skargi jej autor wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z protokołu wyznaczenia punktów granicznych z dnia 15 lutego 2016 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie powołał się na wyniki pomiarów dokonanych w dniu 3 września 2015 r., które zostały pominięte przy wydaniu decyzji. Natomiast stanowiący podstawę wydania decyzji pomiar bazuje na wyliczeniach odległości środka słupa od granicy nieruchomości, uwzględnieniu doliczenia grubości słupa oraz odjęciem warstwy ocieplenia. Skarżący wskazywał, że zmierzenie wprost odległości słupa od granicy działki wyznaczonej siatką ogrodzeniową jest istotnie (15-20%), mniejsza niż odległość wynikająca z § 12 ust. 5 r.MI. Odnosząc się natomiast do przedstawionego w uzasadnieniu decyzji organ II instancji twierdzenia, że ze względu na brak możliwości ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami przy ul. S. i Ł. w B., zgodność prowadzenia robót z pozwoleniem budowlanym, należało stwierdzić na podstawie pomiaru geodezyjnego przeprowadzonego przez inwestora, w ocenie skarżącego, organ II instancji pominął istotny fakt, że w dniu 15 lutego 2016 r. przy udziale wszystkich zainteresowanych stron (z wyjątkiem przedstawiciela Gminy B., który się nie stawił), nastąpiło ponowne wyznaczenie punktów granicznych między nieruchomościami przy ul. Ł. i S. w B.. W związku z powyższym jest możliwość ustalenia granicy działki i wykonania w stosunku do niej obmiaru odległości słupów podtrzymujących taras. Dodatkowo wyznaczenie punktów granicznych potwierdziło, że siatka ogrodzeniowa co do zasady pokrywa się z granicą działki w związku z czym obmiary odległości dokonane przez organ I instancji podczas oględzin budowy w dniu 3 września 2015 r. wskazują na istotne odstępstwo od projektu budowlanego i przepisów prawa budowalnego. Dodatkowo skarżący poddał w wątpliwość oświadczenie kierownika budowy o braku docieplenia słupów granicznych od strony nieruchomości ul. S. w kontekście aktualnych obmiarów odległości słupów podtrzymujących taras po nałożeniu tynków dokonanych przez skarżącego w stosunku do siatki ogrodzeniowej (słup bliższy w odległości 1,25 m). W tym zakresie wskazał na wykonanie ocieplania przynajmniej jednego słupa. Zdaniem skarżącego, takie okoliczności nie zwalniają organu nadzoru budowlanego z ustawowego obowiązku zbadania zgodność prowadzenia budowy z przepisami i w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, nakazania wstrzymania prowadzenia tych robot. Taki obowiązek nakłada na organ nadzoru budowlanego przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz przepisy art. 84 ust.1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Organ II instancji podtrzymał w odpowiedzi na skargę swoje twierdzenia, nie dopatrując się w podjętej decyzji naruszenia prawa i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. skarżący oświadczył, że w związku z tym, iż wyznaczenie punktów granicznych miało miejsce na zlecenie inwestora, nie miał wiedzy, że dokument ten nie został dostarczony do organu odwoławczego. Wobec złożonego oświadczenia, Sąd dopuścił dowód z załączonego do skargi protokołu wyznaczenia punktów granicznych z dnia 15 lutego 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczane było wydanie zaskarżonego aktu.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, tj. PINB w D. z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a..
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wyjaśnić zatem, tytułem wstępu do dalszych rozważań należy, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna prawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Zarówno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i doktryna prawa są w tej materii zgodne – bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem.
W rozpatrywanej sprawie, PINB zastosowanie art. 105 § k.p.a. uzasadnił tym, że "nie stwierdził w niniejszej sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę przy budowie przedmiotowego budynku". W ocenie Sądu, twierdzenia i okoliczności przywoływane na potwierdzenie takiej tezy są nie tylko co najmniej przedwczesne ale także obarczone są istotnymi mankamentami wynikającymi z naruszenia w sprawie reguł procesowych dotyczących postępowania dowodowego. Powyższe poddaje w wątpliwość powzięte przez orzekające w sprawie organy stwierdzenie o bezprzedmiotowość postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. Ł. w B..
Przede wszystkim należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego i nie oceniły zebranych w sprawie dowodów w świetle zasad rządzących postępowaniem dowodowym. Zgodnie z ustanowioną w art. 77 § 1 k.p.a. zasadą dysponowania zakresem postępowania dowodowego przez prowadzący postępowanie organ administracji publicznej, obowiązkiem organu jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumie się uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących prowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), odmówić dowodom wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej przyczyny to robi. Pomięcie oceny określonego dowodu musi budzić uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do ich wadliwej oceny. Dlatego organ obowiązany jest, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokładnie przeanalizować każdy przeprowadzony dowód. W aspekcie stawianych przez skarżącego zarzutów, przyjdzie również zauważyć, że w świetle art. 75 k.p.a. niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłączenie określonymi środkami dowodowymi bądź też poprzez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmując otwarty system dowodów. Według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Bezspornym jest w sprawie, że toku postępowania administracyjnego zmierzającego do zbadania czy odległość słupów jest mniejsza niż wynikałoby to z zatwierdzonego projektu budowlanego, organy prowadzące to postępowanie miały do dyspozycji trzy dowody. Pierwszy, sporządzonym na zlecenie inwestora przez uprawnionego geodetę – S. S. w dniu 9 czerwca 2015 r. pomiar wytyczenia osi budynku, obrazujący odległości realizowanego budynku mieszkalnego do granic nieruchomości. Wynika z niego, że odległość słupów, liczona od ich osi do granicy z działką wynosi, w przypadku słupa nr 1 (w głębi nieruchomości) - 185 cm i 165 cm - w przypadku słupa nr 2 (bliżej ulicy). Po skorygowaniu tego pomiaru aby uwzględnić odległość liczoną od lica słupa (co nastąpiło poprzez odjęcie połowy grubości słupa, tj. 17 cm) oraz uwzględniając rezygnację z ocieplenia, organy nadzoru budowlanego przyjęły, że odległości lica słupów od granicy z działką nr 724/1, wynoszą odpowiednio: 173 cm i 153 cm. Wyniki w ten sposób przeprowadzonego pomiaru stanowiły podstawę od stwierdzenia, że odległości słupów od granicy z działka nr 724/1 nie są mniejsze niż wynikałoby to z zatwierdzonego projektu budowlanego. W realiach kontrowanej sprawy nie można zapominać jednak, że w trakcie oględzin z dnia 3 września 2015 r. sporządzone zostały pomiary. Z dołączonego do protokołu oględzin szkicu wynika, że odległość, liczona od lica słupa do granicy z działką nr 724/1 została zmierzona, dla słupa nr 1 na: 151 cm i 148 cm, dla słupa nr 2 na: 129 cm i 128 cm. Z kolei pomiary przeprowadzone w trakcie kontroli z dnia 1 czerwca 2015 r. wskazują, że odległości od strony stóp fundamentowych obu słupów do ogrodzenia z nieruchomością przy ul. S., wynoszą, dla słupa znajdującego się bliżej ulicy – 132 cm, dla słupa w głębi nieruchomości – 159 cm.
Lektura podjętych w sprawie decyzji wskazuje, że organy nadzoru budowlanego oparły się na jedynym tylko dowodzie, którym jest pomiar wytyczeniowy z dnia 9 czerwca 2015 r. Orzekające w sprawie organy nie odniosły się natomiast do pozostałych przeprowadzonych w sprawie dowodów. Z treści uzasadnienia decyzji nie wiemy zatem dlaczego pominięto wyniki pomiarów przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2015 r. oraz w dniu 3 września 2015 r. Czyżby takie przemilczenie oznaczało, że organy odmówiły wiary tym dowodom. Jeżeli tak, to przypomnieć należy, że odmowa wiarygodności dowodom (w tym przypadku własnym pomiarom wyspecjalizowanego organu administracji jakim jest nadzór budowlany) jest możliwa dopiero po wszechstronnym rozpatrzeniu całości zgromadzonego materiału dowodowego, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnić, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Takich zabiegów interpretacyjnych w niniejszej sprawie nie przeprowadzono. Co więcej, organ administracji jest nie tylko obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) ale także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W myśl tego artykułu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. W ten sposób rozumianego ujawnienia procesu decyzyjnego zabrakło w niniejszej sprawie. Czyni to całkowicie dowolną ocenę okoliczności faktycznych sprawy z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Nie jest to zresztą jedyny mankament w badanej sprawie.
Jak wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie w dniu 18 października 2016 r., przed wydaniem przez organ II instancji decyzji z dnia [...] r., na zlecenie inwestora - uprawiony geodeta w osobie T. J. dokonał w dniu 15 lutego 2016 r. wyznaczenia punktów granicznych pomiędzy działkami nr 725 i nr 724/1. Powyższy dokument nie został przedłożony do akt postępowania a tym samym nie był znany organowi II instancji. W ocenie Sądu, powyższych dokument może stanowić kluczowy dowód w sprawie. Na jego podstawie możliwym staje się zweryfikowanie kluczowej dla prawidłowości dokonanych w sprawie pomiarów kwestii, którą jest ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 725 i nr 724/1. Dopiero w ten sposób zweryfikowany przebieg granicy, będzie umożliwiał ocenienie powodów, dla których w sprawie doszło do tak istotnych rozbieżności, które zaistniały, jakby mogło się wydawać przy przeprowadzeniu prostego pomiaru, w sprawie ustalenia odległości lica słupów do granicy pomiędzy działkami nr 725 i nr 724/1.
Oceniając zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd stwierdził, że orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechały bowiem wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego. W szczególności organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania, nie wyjaśniły ich zasadności. Zasadą jest natomiast, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzenia sprawy, a więc ponownego przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem zarzutów odwołania. Tego obowiązku w niniejszej sprawie organ nie wykonał organ – naruszając przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie przedwczesnym było zatem przyjęcie, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. Ł. w B., albowiem w sprawie organy nie oceniły zgromadzonych dowodów, w taki sposób, który rozwiewa wszystkie istotne wątpliwości związane z wydałoby się nieskomplikowaną do przeprowadzenia czynnością pomiaru odległości słupa tarasu do granicy nieruchomości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu Sądu, a w swoim rozstrzygnięciu, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. odnieść się do wszystkich wskazanych istotnych dla sprawy okoliczności. W szczególności, organ administracji ma za zadanie ustalić, czy lokalizacja obiektu budowlanego - słupów tarasu - stanowiącego przedmiot postępowania jest zgodna z zatwierdzony projektem budowlanym.
Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło