II SA/Wr 467/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wraz ze skargą na ww. decyzję złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z wpisu sądowego od skargi wskazując w uzasadnieniu, że samotne prowadzi gospodarstwo domowe, ma 78 lat, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.143, 97 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienił: część mieszkalną budynku o pow. 50 m2 i "działkę przy domu" o pow. 30 ar. Dodał, że uzyskane ze sprzedaży nieruchomości środki przeznaczył na remont budynku, a koszty adwokackie w znacznym zakresie pokrył jego syn. W piśmie z dnia 22 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie mógł się skontaktować ze skarżącym, ale na podstawie informacji jakie zaczerpnął z wcześniejszych rozmów z nim może wyjaśnić, że: nie korzysta on z pomóc osób trzecich, tylko sporadycznie wspiera go finansowo syn; posiadana przez skarżącego nieruchomość jest zaniedbana i na zewnątrz budynku nie widać aby wykonano jakieś prace remontowe; nadto- skarżący uważa, że jego synowi jest "ciężko" i nie będzie od niego żądał alimentów. Ze znajdującego się w aktach polecenia przelewu wynika, że w imieniu skarżącego zlecono dokonanie przelewu na konto Sądu kwoty 100 zł tytułem częściowego wpisu sądowego od skargi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił czy posiada rachunek bankowy i nie przedłożył wyciągu z niego; nie określił wartości posiadanych ruchomości; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie wyjaśnił dlaczego wskazuje, że nie ma zdolności kredytowej; nie wykazał, że nie posiada już środków [30.000 zł] uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości (w szczególności nie dowiódł, że środki te w całości zostały już wykorzystane do prac remontowych w zamieszkiwanym przez niego budynku); nie wyjaśnił z jakiego źródła skarżący uzyska środki na pokrycie wynagrodzenia swojego pełnomocnika procesowego, w przypadku gdyby skarga nie została uwzględniona (i jeśli w znacznym zakresie koszty te pokrył już jego syn, to dlaczego skarżący nie może również z tego źródła sfinansować należnego wpisu sądowego od skargi, tj. np. poprzez żądanie od syna wypłacania mu świadczenia alimentacyjnego). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, że dochody skarżącego maja charakter stały, skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a jego wydatki nie zostały przez niego określone i udokumentowane. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje od syna świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO) i jeśli skarżący nie chce z tego uprawnienia skorzystać, to nie może to stanowić okoliczności uzasadniającej uwzględnienie wniosku. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. O możliwościach sfinansowania przez skarżącego kosztów postępowania świadczy również m.in. fakt uiszczenia już części wpisu sądowego od skargi czy częściowe opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że koszty wynagrodzenia pełnomocnika nie korzystają z pierwszeństwa w stosunku do kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.