II SA/Wr 468/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.Ś., C. M., R. Z. i B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. z dnia ... w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, wnioskodawczyni złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że mieszka u córki z prawem dożywocia, ale samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i dokłada się w wysokości 400 zł do opłat za utrzymanie tego domu, ma 83 lata i cierpi na liczne schorzenia wymagające kosztownego leczenia. Dodał, że posiada nadto udział (1/4) w prawie własności spornego lokalu mieszkalnego, co wiąże się z koniecznością pokrywania części wydatków z nim związanych (np. na czynsz wydatkuje 100 zł; podatek od nieruchomości -100 zł rocznie; opłaty na utrzymanie mediów, komórki – 100 zł) Poinformował, że nie powiodły się dotychczasowe próby sprzedaży ww. lokalu, a jego wartość znacznie się obniżyła w związku z prowadzoną przedmiotową inwestycją oraz wskutek zalewania mieszkania przez sąsiada i z powodu dziurawego dachu, na którego remont współwłaścicieli nie stać. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 1.373, 57 zł. W dniach 31 lipca i 8 sierpnia podjęto próbę doręczania wnioskodawczyni wezwania o sprecyzowanie i udokumentowanie przez nią swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Z adnotacji doręczyciela na kopercie wynika, że wnioskodawczyni odmówiła jego przyjęcia i zasadniczo należało wtedy uznać, iż doręczenie wezwania było skuteczne (art. 74 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Mając jednak na uwadze treść pisma skarżącej z dnia 19 sierpnia 2013 r. i stosując korzystaną dla wnioskodawczyni interpretację zdarzeń ponownie zlecono doręczenie jej ww. wezwania. Doręczenie nastąpiło w dniu 23 września 2013 r., a zatem wyznaczony termin na przedłożenie wymaganych dokumentów upływał w dniu 30 września 2013 r. Zgodnie z art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Z akt sprawy wynika, iż wezwanie odebrała jej córka (osoba współskarżąca)- I. Ś. i dlatego doręczenie wezwania jakie nastąpiło w dniu 23 września 2013 r. należy uznać za skuteczne. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.). Wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu innych osób prowadzących z wnioskodawczynią gospodarstwo domowe (np. córki); nie złożyła zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, jeżeli osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami bezrobotnymi oraz nie wskazała jakie osoba ta posiada wyuczony zawód oraz uprawnienia zawodowe (ew. decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej); nie nadesłała decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza ani wyciągów z posiadanych przez siebie (lub osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe) rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; nie przedłożyła deklaracji podatkowej za 2012 r. oraz nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wyjaśniła czy korzysta z pomocy osób trzecich i czy posiada zdolność kredytową; nie wskazał także dlaczego pomimo uprawnienia wynikającego z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (art. 87 i art. 128) nie dochodzi od swoich dzieci (np. córki) stałego świadczenia alimentacyjnego i dlaczego wnioskodawczyni ponosi koszty swojego utrzymania (w tym opłaty na utrzymanie domu), skoro z definicji umowy dożywocia wynika, że to nabywca nieruchomości (córka) zobowiązany jest przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu za darmo wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym (art. 908 § 1 kodeksu cywilnego); nie wyjaśniła z jakiego powodu zdewastowany i niezamieszkały lokal przy ul. ..., którego jest współwłaścicielem, generuje opłaty za utrzymanie mediów w wysokości miesięcznej ok. 100 zł (i to tylko dla samej wnioskodawczyni); nadto- nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Istotne jest to, iż córka wnioskodawczyni jest osobą współskarżącą, na której solidarnie z wnioskodawczynią ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie przez jednego ze skarżących np. wpisu sądowego od skargi zwolni z tego obowiązku wnioskodawczynię. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.