II SA/Wr 474/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania robót budowlanych, polegających na dobudowie ganku do budynku mieszkalnego na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, pełnomocnik skarżącej złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcę prawnego podnosząc w uzasadnieniu, że skarżąca ma 84 lata, ma orzeczoną I grupę inwalidztwa, samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej stan zdrowia wymaga stałego leczenia "nie objętego NFZ" oraz pomocy osób trzecich w sprawach życia codziennego. Dodała, że jednym jej dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości ok. 2000 zł brutto. We wniosku złożonym w dniu 19 października 2009 r. i podpisanym przez skarżącą wskazano, że jej dochód netto wynosi 2.145, 40 zł, a wydatki kształtują się następująco: koszt pomocy osób trzecich -ok. 400 zł; koszt lekarstw- 500 zł; opłata na rzecz Wspólnoty- 120 zł; opłata za wodę i śmieci- 50 zł; za telefon- 60 zł; koszt opału- 250 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Odmowa uwzględnienia wniosku w całości jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła aktualnego wyciągu z rachunku bankowego (a jednie za sierpień br.); podawała sprzeczne oświadczenia co do wysokości kosztów jakie ponosi za udzielaną jej w życiu codziennym pomoc osób trzecich (raz było to 400 zł, raz 450 zł; zresztą wydatku tego nigdy nie udokumentowała ); nie wyjaśniła dlaczego mając na uwadze swój ciężki stan zdrowia nie korzysta z pomocy swoich dzieci, dlaczego z nimi nie zamieszkuje i dlaczego nie dochodzi świadczeń alimentacyjnych od nich; nie udokumentowała wysokości ponoszonych wydatków na lekarstwa (dopisane zdanie na zaświadczeniu wystawionym przez lekarza z Przychodni Rejonowej nie stanowi dla Sądu dowodu w tym zakresie); nadto- skarżąca nie określiła czy ma zdolność kredytową. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, iż dochody skarżącej mają charakter stały i wynoszą 2.145 zł, skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, a deklarowana wysokość większości wydatków nie została udokumentowana. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego), a zatem skarżącej, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (w tym nie posiada środków na prowadzenie postępowań sądowych), przysługuje od dzieci świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Na marginesie można wskazać, że skarżąca nie jest "skazana" na samodzielne prowadzenie postępowania, bowiem ma już pełnomocnika procesowego (członka swojej rodziny), który- jak to wynika z treści jego pism procesowych- zupełnie dobrze orientuje się w przepisach proceduralnych oraz materialnym prawie administracyjnym i sprawnie prowadził dotychczas sprawę skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.