II SA/Wr 474/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D.i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia ... w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OZ 1093/12) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienie tut. Sądu z dnia 17 października 2012 r. przyznającym im prawo pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sadowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł, a w pozostałym zakresie oddalającym wniosek. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. wnioskodawcy wystąpili o zwolnienie ich z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść ich sytuacja materialna, skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i poinformowali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.400 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie zostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni w dniu 18 maja 2013 r. zleciła adwokat A. K. prowadzenie "przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 474/12" (k. 131). Bezzasadne jest zatem żądanie wnioskodawczyni ustanowienia jej adwokata albowiem przywołany art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza tą możliwość (nawet jeśli strona wnioskuje o ustanowienie im adwokata, którego ma z wyboru). Odnosząc się z kolei do wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podkreślić należy, iż wnioskodawcy postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. zostali zwolnieni z wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł. Skarżący z tego zwolnienia nie skorzystali odmawiając w ogóle uiszczenia wpisu. W konsekwencji ich skarga została odrzucona (postanowienie z dnia 25 marca 2013 r.). Na obecnym etapie postępowania w ocenie Sądu nie zachodzą przesłanki do zwolnienia wnioskodawców z jakichkolwiek kosztów sądowych. Warunkiem do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony. O tym, że sytuacja materialna skarżących nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. wysokość aktualnie osiąganego przez nich dochodu -2.400 zł (poprzednio 1.849 zł) oraz fakt, iż skarżący w tym, jak i w kilkunastu innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudnili zawodowego pełnomocnika z wyboru, a w kolejnych innych opłacili w ostatnim czasie wpisy sądowe w wysokości 200 zł (np. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 276/12 czy II SA/Wr 278/12). Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżących nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę ich sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawcy nie wyjaśnili bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację materialną np. nie przedłożyli aktualnego zaświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu; nie złożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą współskarżących) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali i pokrywają wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w tym i w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nadto nie określili i nie udokumentowali swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (2.400 zł) oraz brak określenia i udokumentowania wysokości niezbędnych jej wydatków oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi kasacyjnej- 150 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nich szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. W niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów postępowania w całości jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja materialna, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.